Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đã vạch đường hướng chiến lược đưa đất nước bước vào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc với mục tiêu phát triển bền vững dựa trên đổi mới sáng tạo, chuyển đổi xanh và kinh tế số.

Để hiện thực hóa khát vọng mang tầm vóc lịch sử đó, việc xây dựng một hệ thống tài chính cân bằng, trong đó thị trường vốn - với trọng tâm là thị trường chứng khoán vận hành vững mạnh, minh bạch chính là yêu cầu tiên quyết.

Trong bối cảnh này, làn sóng các công ty chứng khoán đồng loạt thực hiện chiến lược tăng mạnh vốn điều lệ không thuần túy là giải pháp tự thân của doanh nghiệp. Đây đã trở thành hành động then chốt, bám sát tư duy đổi mới và chỉ đạo quyết liệt của Thủ tướng Chính phủ nhằm khơi thông mạch máu nguồn lực dài hạn cho nền kinh tế.

Thay đổi phương thức quản trị để bứt tốc

Nhiều thập kỷ qua, hệ thống kinh tế Việt Nam vận hành dựa trên sự phụ thuộc lớn vào nguồn vốn tín dụng từ hệ thống ngân hàng thương mại. Sự bất cập của cấu trúc mang tính lịch sử này nằm ở nghịch lý "lấy ngắn nuôi dài" - dùng nguồn vốn huy động ngắn hạn từ hệ thống ngân hàng để tài trợ cho các doanh nghiệp, các siêu dự án hạ tầng chiến lược quốc gia. Điều này không chỉ đẩy áp lực rủi ro kỳ hạn và thanh khoản lên hệ thống an toàn tài chính quốc gia, mà còn làm hẹp đi dư địa phát triển bứt phá của nền kinh tế thực.

Nhận diện rõ nút thắt vĩ mô này, Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đã chỉ rõ định hướng chuyển đổi mô hình tăng trưởng, cơ cấu lại thị trường tài chính theo hướng cân bằng, hiện đại và bền vững.

Cụ thể hóa tinh thần chiến lược đó, tại cuộc làm việc với Bộ Tài chính vào cuối tháng 4 vừa qua, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã đưa ra bài toán: Để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn 2026–2030, tổng vốn đầu tư toàn xã hội phải tăng khoảng 1,7–2 lần so với trước. Trong bối cảnh ngân sách nhà nước chỉ khống chế ở mức 20-22%, người đứng đầu Chính phủ đã vạch rõ lời giải cho bài toán này bằng việc khơi thông "kiềng ba chân" nguồn lực ngoài ngân sách: Thị trường tài khóa, Thể chế, Công nghệ.

Trong ba nhóm giải pháp cốt lõi ấy, việc tái cấu trúc nguồn lực thị trường được xem là mũi nhọn tiên phong. Thủ tướng nhấn mạnh thông điệp mạnh mẽ về việc đổi mới tư duy quản lý, quyết liệt tháo gỡ các rào cản mang tính kỹ thuật để thị trường chứng khoán và thị trường vốn thực sự trở thành kênh dẫn vốn trung và dài hạn chủ lực; đồng thời đẩy mạnh cổ phần hóa để nâng cao tính minh bạch, củng cố niềm tin của nhà đầu tư. Song hành với đó, nguồn lực tài khóa và thể chế, công nghệ cũng được đặt ra như những bệ đỡ không thể tách rời, thông qua việc siết chặt kỷ luật ngân sách, tối ưu hóa đầu tư công và đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện trong quản lý dữ liệu.

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng chủ trì cuộc làm việc với Bộ Tài chính. Tại đây, người đứng đầu Chính phủ đã nhấn mạnh thông điệp đổi mới tư duy quản lý, khơi thông các nguồn lực ngoài ngân sách, đặc biệt là phát triển thị trường chứng khoán thành kênh dẫn vốn trung và dài hạn chủ lực để phục vụ mục tiêu tăng trưởng hai con số giai đoạn 2026-2030. (Ảnh: THANH GIANG)

Đứng trước yêu cầu mang tính lịch sử đó, việc các công ty chứng khoán tăng tốc nâng cao năng lực vốn điều lệ ở thời điểm năm 2026 này không còn là bước đi thụ động để đối phó với các hàng rào kỹ thuật, hay các tiêu chuẩn khắt khe từ Ủy ban Chứng khoán Nhà nước. Đây là sự chủ động mang tính chiến lược của các định chế tài chính trung gian để xây dựng một hệ thống hạ tầng cứng và mềm đủ tầm vóc: tích hợp đồng bộ vào hệ thống công nghệ thông tin mới (KRX và các nâng cấp), thiết lập cơ chế bù trừ và thanh toán trung tâm, và thực hiện "làm sạch" dữ liệu tài khoản theo Đề án 06 của Chính phủ. Năng lực tài chính vượt trội chính là điều kiện đủ để thị trường sẵn sàng cho cuộc chơi nâng hạng vĩ mô sắp tới.

Cuộc đua tăng vốn: Quy mô là "tấm vé thông hành" vào sân chơi lớn

Trải qua hơn hai thập kỷ hình thành và phát triển, thị trường chứng khoán Việt Nam đã và đang chứng kiến bước chuyển mình mạnh mẽ cả về quy mô lẫn năng lực nội tại của các định chế tài chính trung gian. Tính đến nay, toàn thị trường có hơn 70 công ty chứng khoán đang hoạt động, tạo nên một hệ sinh thái cạnh tranh năng động và lành mạnh. Trong đó, cấu trúc thượng tầng của ngành đã được định hình rõ nét với hơn 30 doanh nghiệp lớn thực hiện niêm yết cổ phiếu hoặc đăng ký giao dịch tập trung trên các sàn HOSE, HNX và hệ thống UPCoM. Việc minh bạch hóa thông tin theo các tiêu chuẩn nghiêm ngặt của sàn niêm yết không chỉ nâng cao uy tín, mà còn trở thành thỏi nam châm thu hút dòng vốn nội lực lẫn dòng vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài (FII).

Đặc biệt, năng lực tài chính và tổng tài sản của toàn ngành trong giai đoạn vừa qua đã liên tục thiết lập những cột mốc lịch sử mới. Cuộc đua tăng vốn điều lệ phát triển sâu rộng, đưa tiềm lực của nhiều đơn vị vượt qua ngưỡng 10.000 tỷ đồng, thậm chí có những doanh nghiệp đầu ngành đã chạm mốc từ 15.000 đến hơn 20.000 tỷ đồng. Sự xuất hiện của các "siêu định chế" này với quy mô vốn chủ sở hữu và năng lực cung ứng vốn tương đương, thậm chí vượt trội so với một số ngân hàng thương mại quy mô nhỏ và vừa, đã thay đổi hoàn toàn cấu trúc thị trường vốn. Không còn thuần túy đóng vai trò môi giới nhỏ lẻ, các công ty chứng khoán nay đã vươn lên thành những định chế tài chính đa năng, sở hữu hệ sinh thái số hiện đại.

Thực tế thị trường từ đầu năm 2026 đến nay đã ghi nhận những cột mốc "khủng" liên tục được thiết lập, biến cuộc đua tăng vốn thành một chiến lược diện rộng nhằm sở hữu "tấm vé thông hành" vào sân chơi quốc tế. Đó là các công ty:

Chứng khoán SSI: Tiếp tục khẳng định vị thế cánh chim đầu đàn khi triển khai phương án phát hành cổ phiếu thưởng và chào bán quy mô lớn cho cổ đông hiện hữu. Bước đi quyết liệt này giúp SSI củng cố vững chắc đứng đầu vốn điều lệ toàn ngành, hướng tới mục tiêu bứt phá hạn mức cho vay ký quỹ (margin) cho khối ngoại và đủ lực bảo lãnh các thương vụ phát hành mang tầm vóc tỷ USD.

Chứng khoán Vietcap (VCI): Bằng việc liên tục gia tăng tiềm lực tài chính nội tại, Vietcap đang dồn lực đón đầu các đại dự án M&A (mua bán và sáp nhập) xuyên quốc gia, đồng thời nâng cao vị thế cạnh tranh trong mảng tư vấn tài chính cho các tập đoàn đa quốc gia đang đổ bộ vào Việt Nam.

Chứng khoán MB (MBS): Đang đẩy mạnh các phương án tăng vốn. Nguồn vốn vạn tỷ tăng thêm này sẽ là nguồn lực cốt lõi để doanh nghiệp dồn lực tái đầu tư vào hệ thống hạ tầng công nghệ lõi, triển khai toàn diện chiến dịch làm sạch dữ liệu và bảo mật sinh trắc học theo tinh thần chỉ đạo của Đề án 06.

Sự bứt phá mạnh mẽ về quy mô vốn chủ sở hữu giúp các công ty chứng khoán nâng cấp toàn diện hệ thống hạ tầng công nghệ lõi và hệ sinh thái số, đáp ứng nhu cầu giao dịch bùng nổ của thị trường.

Gia cố bệ đỡ tài chính số và định hình vị thế mới

Xu hướng củng cố nội lực, mở rộng quy mô hoạt động và công nghệ hóa đang lan tỏa mạnh mẽ ở cả khối công ty trực thuộc các định chế ngân hàng lớn lẫn khối công ty cổ phần đại chúng.

Minh chứng rõ nét ở khối định chế chứng khoán có bệ đỡ từ các ngân hàng thương mại nhà nước là Công ty TNHH Chứng khoán Vietcombank (VCBS). Đơn vị này vừa chính thức công bố hoàn tất đợt tăng vốn điều lệ đợt 1 lên mức 8.500 tỷ đồng vào tháng 5/2026.

Đây là bước đi chiến lược trong đề án tổng thể đã được Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank) phê duyệt nhằm nâng vốn điều lệ VCBS lên 12.500 tỷ đồng (bổ sung 6.000 tỷ đồng trong năm 2026 và 4.000 tỷ đồng trong năm 2027).

Ông Lê Mạnh Hùng, Chủ tịch HĐQT Công ty TNHH Chứng khoán Vietcombank (VCBS): Việc đưa VCBS hoàn tất đợt tăng vốn lên mức 8.500 tỷ đồng vào tháng 5/2026 là nền tảng cốt lõi để đơn vị đầu tư sâu cho hạ tầng công nghệ số và mảng ngân hàng đầu tư (IB).

Ở khối công ty cổ phần, đại diện cho làn sóng bứt phá tiềm lực tài chính là Công ty Cổ phần Chứng khoán An Bình (ABS). Báo cáo tại Đại hội đồng cổ đông thường niên năm 2026 cho thấy, trong năm 2025, ABS ghi nhận mức tăng trưởng vượt bậc với doanh thu hoạt động đạt 537 tỷ đồng và lợi nhuận trước thuế đạt hơn 219,5 tỷ đồng (tăng trưởng lần lượt 42% và 67% so với năm 2024), nhờ kiểm soát tốt chi phí hoạt động.

Bước sang năm 2026, để hiện thực hóa mục tiêu chiến lược với kế hoạch doanh thu 1.175 tỷ đồng và lợi nhuận trước thuế 600 tỷ đồng, ABS đã thông qua phương án tổng lực nhằm mở rộng quy mô nguồn vốn thêm hơn 3.000 tỷ đồng.

Trong đó, hạt nhân là kế hoạch tăng vốn điều lệ vượt ngưỡng 3.000 tỷ đồng thông qua chào bán 200 triệu cổ phiếu riêng lẻ kết hợp phát hành cổ phiếu ESOP, đồng thời phát hành tối đa 1.000 tỷ đồng trái phiếu đại chúng và thực hiện lộ trình chuyển niêm yết lên sàn HOSE để phục vụ hoạt động tự doanh và cho vay margin.

Ông Nguyễn Quang Đạt - Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Chứng khoán An Bình (ABS). Dưới sự điều hành của ban lãnh đạo, ABS ghi nhận mức tăng trưởng lợi nhuận trước thuế vượt bậc 67% trong năm 2025 và đang tăng tốc lộ trình đưa vốn điều lệ vượt ngưỡng 3.000 tỷ đồng, chuyển niêm yết lên sàn HOSE.

Sự chủ động chuẩn bị đồng bộ của các định chế đầu ngành như SSI, Vietcap, MBS, hay các bước đi quyết liệt của VCBS, ABS không chỉ dừng lại ở câu chuyện tăng trưởng của từng đơn vị riêng lẻ. Đó là những mảnh ghép mang tính đại diện, phản ánh tư duy phát triển bền vững, minh bạch và kỷ luật của toàn ngành chứng khoán, tạo nền móng vững chắc cho lộ trình nâng hạng tương lai.

Từ "phố môi giới" đến mô hình ngân hàng đầu tư hiện đại

Sự lớn mạnh của quy mô kinh tế đất nước trong kỷ nguyên mới đòi hỏi dòng vốn dài hạn của doanh nghiệp phải được đáp ứng theo cấp số nhân. Nâng cao quy mô vốn giúp các công ty chứng khoán bước ra khỏi giới hạn của những mảng hoạt động truyền thống phụ thuộc vào phí môi giới nhỏ lẻ, chuyển dịch toàn diện sang mô hình "Ngân hàng đầu tư" (Investment Banking- IB) đúng nghĩa theo chuẩn quốc tế.

Theo Tiến sĩ Lê Xuân Nghĩa, thành viên Hội đồng tư vấn chính sách tài chính-tiền tệ quốc gia, nguồn vốn lớn hiện nay được ví như dòng máu mới, khơi thông và tạo nên bước bùng nổ toàn diện trên ba không gian năng lực cốt lõi.

Trước hết, dòng vốn này chính là chiếc chìa khóa nâng tầm năng lực bảo lãnh phát hành và cấu trúc tài chính doanh nghiệp. Với bệ đỡ vốn lên đến hàng nghìn, thậm chí chục nghìn tỷ đồng, các công ty chứng khoán giờ đây đã đủ thế và lực để chủ động thu xếp, bảo lãnh phát hành trái phiếu, cổ phiếu quy mô lớn cho các siêu dự án quốc gia - từ hạ tầng giao thông trọng điểm, năng lượng tái tạo cho đến ngành công nghiệp bán dẫn mũi nhọn.

Song song với đó, đây cũng là đòn bẩy chiến lược để tối ưu hóa dòng vốn ký quỹ (Margin). Chính sự bứt phá mạnh mẽ của vốn chủ sở hữu đã mở rộng biên độ cho vay một cách hợp pháp và an toàn, đồng thời thiết lập một bệ đỡ thanh khoản vững chắc. Hệ quả tất yếu là chúng ta sẽ có một sự chuẩn bị hoàn hảo để đón đầu nhu cầu giao dịch được dự báo sẽ tăng vọt của cả khối nội lẫn khối ngoại khi quy mô thị trường bước vào giai đoạn bùng nổ.

Không dừng lại ở đó, nguồn lực tài chính dồi dào này còn mang sứ mệnh kiến tạo và thúc đẩy các sản phẩm tài chính xanh (ESG). Có thể nói, đây là bước đi mang tính thời đại, phục vụ trực tiếp cho cam kết về kinh tế tuần hoàn và chiến lược chuyển đổi xanh toàn diện đã được khẳng định mạnh mẽ trong Văn kiện Đại hội XIV của Đảng. Qua đó, dòng vốn xã hội sẽ được định hướng và hòa cùng dòng chảy vào các công cụ tài chính bền vững cho tương lai.

Quản trị rủi ro bằng công nghệ, bảo đảm an toàn theo chuẩn mực quốc tế

Một câu hỏi mang tính then chốt được đặt ra: Sau khi thực hiện làn sóng tăng vốn thần tốc, các công ty chứng khoán sẽ kiểm soát rủi ro thế nào để bảo toàn dòng vốn vĩ mô?

Thực tiễn hành động của Chính phủ nhiệm kỳ mới đã vạch rõ đường lối: Tăng trưởng quy mô phải song hành tuyệt đối với bền vững về chất lượng; không đánh đổi an toàn lấy tốc độ. Đáp lại bài toán này, các công ty chứng khoán đang áp dụng chiến lược quản trị rủi ro chủ động dựa trên nền tảng công nghệ số và tiệm cận các chuẩn mực quốc tế như Basel III trong lĩnh vực tài chính, duy trì tỷ lệ an toàn vốn bỏ xa mức tối thiểu quy định.

Dưới góc nhìn của một đơn vị đang tái cấu trúc mạnh mẽ về hạ tầng kỹ thuật, Ông Nguyễn Quang Đạt - Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Chứng khoán An Bình (ABS) phân tích:

Đối với một định chế tài chính, việc mở rộng quy mô kinh doanh luôn phải song hành với sự bền vững và quản trị rủi ro nghiêm ngặt. Để kiểm soát an toàn cho dòng vốn tăng gấp hơn 3 lần, ABS đã và đang triển khai một chiến lược quản trị đồng bộ từ công nghệ cho đến con người. Chúng tôi đang tăng cường phát triển dịch vụ và nâng cấp hệ thống công nghệ lõi để bảo đảm giao dịch thông suốt, an toàn, hỗ trợ quản lý đầu tư hiệu quả hơn. Trong đó, nền tảng ứng dụng ABS Invest được xem là "trái tim" của hệ sinh thái đầu tư thông minh, cho phép quản trị danh mục và kiểm soát rủi ro một cách tối ưu.

Đồng thời, cấu trúc tổ chức cũng được chuẩn hóa, nâng cao năng lực nhân sự chủ chốt bằng chương trình ESOP nhằm giữ chân người lao động giỏi và phát huy nội lực đội ngũ cán bộ nhân viên. Bên cạnh việc thành lập phòng tự doanh chuyên biệt để tối ưu nguồn lực, một lợi thế phòng vệ rủi ro cốt lõi của ABS chính là khai thác hiệu quả nền tảng hợp tác toàn diện với Ngân hàng ABBANK và Quản lý quỹ ABF. Sự phối hợp này tạo nên một chuỗi giải pháp tài chính đồng bộ, giúp kiểm soát dòng tiền và thẩm định đa chiều, bảo đảm cho mọi bước đi mở rộng quy mô đều hướng tới sự phát triển hiệu quả và bền vững.

Kỳ vọng bức tranh vĩ mô 3-5 năm tới

Nhìn rộng ra bức tranh 3 đến 5 năm tới, khi năng lực tài chính của các công ty chứng khoán kết hợp đồng bộ với định hướng vĩ mô ổn định của Chính phủ, thị trường vốn Việt Nam đứng trước cơ hội bước vào giai đoạn hoàng kim mang tính bước ngoặt.

Năng lực tài chính vững mạnh của định chế trung gian là điều kiện tiên quyết để các tổ chức xếp hạng quốc tế uy tín như MSCI và FTSE nâng hạng Việt Nam lên "Thị trường mới nổi" (Emerging Markets). Khi nút thắt nâng hạng được tháo gỡ, dòng vốn ngoại từ các quỹ đầu tư lớn trên thế giới sẽ tự động chảy vào Việt Nam, ước tính đạt hàng tỷ USD mỗi năm.

Hệ thống cấu trúc thị trường sẽ thay đổi căn bản về chất: Tỷ lệ nhà đầu tư tổ chức, các quỹ mở, quỹ hưu trí tự nguyện sẽ tăng lên mạnh mẽ, đóng vai trò dẫn dắt và điều hòa thị trường, thay thế cho trạng thái tâm lý đám đông, trồi sụt thất thường của giai đoạn dựa chủ yếu vào nhà đầu tư cá nhân nhỏ lẻ trước đây. Sự đồng hành giữa quy mô vốn của công ty chứng khoán và sự trưởng thành của nhà đầu tư sẽ tạo ra một thị trường vốn có chiều sâu, chống chịu tốt trước các cú sốc vĩ mô toàn cầu.

Sự lớn mạnh của thị trường vốn sẽ tạo ra cơ chế "bình thông nhau" hoàn hảo với hệ thống ngân hàng. Tín dụng ngân hàng sẽ quay về đúng phân khúc sở trường của mình là cung ứng vốn ngắn hạn và vốn lưu động cho nền kinh tế; trong khi đó, toàn bộ nhu cầu vốn dài hạn, vốn mồi cho đầu tư phát triển của doanh nghiệp và quốc gia sẽ được san sẻ và giải quyết triệt để thông qua thị trường vốn.

Dưới ánh sáng Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng cùng sự chỉ đạo sâu sát, quyết liệt mang tầm tư duy mới của Chính phủ, việc hiện đại hóa và nâng tầm quy mô các định chế tài chính trung gian đang tạo ra một "cú hích" lịch sử. Khơi thông mạch máu vốn dài hạn chính là chìa khóa mở ra không gian tăng trưởng mới, đưa con tàu kinh tế Việt Nam vững vàng tiến vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

​Theo MAI HUYÊN - HẢI LINH (Báo Nhân Dân)