Hỏi: Bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân được tiến hành theo những nguyên tắc nào? Những ai được quyền tham gia bầu cử và ứng cử đại biểu Hội đồng nhân dân?

Đáp:

* Những nguyên tắc trong bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân:

Theo Điều 1 của Luật Bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân năm 2003 đã được sửa đổi, bổ sung năm 2010 (sau đây gọi chung là Luật Bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân) quy định: Việc bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân được tiến hành theo nguyên tắc phổ thông, bình đẳng, trực tiếp và bỏ phiếu kín.

Phổ thông là cuộc bầu cử được tổ chức công khai, rộng rãi cho nhiều người tham gia, mọi người đều có quyền thể hiện tính dân chủ trong bầu cử và ứng cử. Ngoài ra, nguyên tắc phổ thông còn được thể hiện rõ trong các quy định về bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân như: việc bỏ phiếu bầu cử được diễn ra cùng một ngày trên phạm vi toàn quốc; ngày bầu cử là ngày chủ nhật, nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho tất cả công dân thực hiện quyền bầu cử của mình; danh sách cử tri, danh sách những người ứng cử được công bố, niêm yết công khai tại các khu vực bỏ phiếu; trong ngày bầu cử, cuộc bỏ phiếu được tiến hành liên tục...

Bình đẳng là mỗi cử tri có quyền bỏ một phiếu bầu cho mỗi cấp Hội đồng nhân dân (trong cuộc bầu cử lần này, mỗi cử tri sẽ nhận và bỏ 3 phiếu bầu: một phiếu bầu đại biểu Hội đồng nhân dân cấp thành phố, một phiếu bầu đại biểu Hội đồng nhân dân cấp quận, huyện và một phiếu bầu đại biểu Hội đồng nhân dân cấp xã, phường, thị trấn). Mỗi cử tri chỉ được ghi tên vào một danh sách cử tri nơi mình cư trú.

Trực tiếp là mỗi cử tri phải tự mình đi bầu, không được nhờ người khác bầu thay; khi bầu cử phải xuất trình thẻ cử tri. Cử tri phải tự mình viết phiếu. Cử tri không thể tự viết được phiếu bầu thì có thể nhờ người khác viết hộ, nhưng phải tự mình bỏ phiếu. Người viết hộ phải bảo đảm bí mật phiếu bầu của cử tri. Nếu vì tàn tật không tự bỏ phiếu được thì cử tri có thể nhờ người khác bỏ phiếu vào hòm phiếu.

Trong trường hợp cử tri ốm đau, già yếu, tàn tật không thể đến phòng bỏ phiếu được thì Tổ bầu cử cử người mang hòm phiếu phụ và phiếu bầu đến chỗ ở của cử tri nhận phiếu và bầu (Điều 49 và Điều 50 của Luật Bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân).

Bỏ phiếu kín là khi cử tri viết phiếu, không ai được xem, kể cả thành viên Tổ bầu cử. Nếu viết hỏng, cử tri có quyền đổi phiếu bầu khác. Khi cử tri bỏ phiếu xong, Tổ bầu cử có trách nhiệm đóng dấu “đã bỏ phiếu” vào thẻ cử tri (Điều 51 của Luật Bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân).

Phổ thông, bình đẳng, trực tiếp và bỏ phiếu kín có quan hệ chặt chẽ với nhau, là một thể thống nhất nhằm bảo đảm cho cuộc bầu cử khách quan, dân chủ, thể hiện đúng nguyện vọng của cử tri.

* Những người được quyền tham gia bầu cử và ứng cử đại biểu Hội đồng nhân dân:

Điều 2 của Luật này cũng quy định: Công dân nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam không phân biệt dân tộc, nam nữ, thành phần xã hội, tín ngưỡng, tôn giáo, trình độ văn hóa, nghề nghiệp, thời hạn cư trú, đủ mười tám (18) tuổi trở lên có quyền bầu cử và đủ hai mươi mốt (21) tuổi trở lên có quyền ứng cử đại biểu Hội đồng nhân dân theo quy định của pháp luật.

(Còn tiếp)