(Tiếp theo kỳ 2)

Các số liệu do Bộ Nhà đất và phát triển đô thị Mỹ thu thập cho thấy, số người thường xuyên không có nhà ở, sống trên đường phố và tìm nơi ở tạm trên cả nước năm 2007 là 123.833 người. Trong giai đoạn từ ngày 1-10-2006 đến 30-9-2007, khoảng 1,6 triệu người không nhà ở và phải tìm nơi sống tạm (Thời báo New York, 30-7-2008). Số người cần nơi ở khẩn cấp tăng gấp đôi từ năm tài chính 2007 đến năm tài chính 2008 (Thế giới hằng ngày, 22-10-2008). Ở Luciana và Kentucky, số gia đình vô gia cư tăng lên 931 hộ. Tháng 12-2008, trong 25 thành phố Mỹ được khảo sát, 19 thành phố phát hiện số người vô gia cư tăng trong giai đoạn từ 1-10-2007 đến 30-10-2008. Và 16 thành phố có số gia đình vô gia cư tăng (Các nhóm hoạt động xã hội lo ngại làn sóng vô gia cư mới, http://ipsnews.net). Bệnh viện cho người vô gia cư ở Washington ước tính ở đây trung bình mỗi ngày có thêm hơn sáu nghìn người vô gia cư. Trong đó, 47% là “vô gia cư thường xuyên” (Nhất trí tạo nơi ở tạm cho người vô gia cư; Chi phí khoảng năm triệu USD, Thời báo Washington, 13-12-2008).

Các quyền của người lao động không được bảo vệ đúng đắn. Tỷ lệ thất nghiệp ở Mỹ tiếp tục ở mức cao. Số liệu do Bộ Lao động Mỹ công bố ngày 9-1-2009 cho biết, tỷ lệ thất nghiệp tăng từ 4,6% năm 2007 lên 5,8% năm 2008, mức cao nhất từ năm 2003. Năm 2008, tổng số việc làm bị mất là 2,6 triệu, mức lớn nhất từ năm 1945. Riêng tháng 12-2008 đã có khoảng 524 nghìn việc làm bị mất, đưa tỷ lệ thất nghiệp lên 7,2%, mức cao nhất trong 16 năm qua (Thời báo New York, 10-1-2009). Số người thất nghiệp dài hạn (là những người không có việc trong vòng 27 tuần trở lên) đạt mức 2,2 triệu người trong tháng 11-2008, tăng thêm 822 nghìn người so với 12 tháng trước đó (Tổng kết tình trạng việc làm, http://data.bls.gov). Theo kết quả khảo sát do Harris Interactive tiến hành, thời gian trung bình người Mỹ làm việc trong năm 2008, gồm cả công việc nhà và học tập, là 46 giờ/tuần, nhiều hơn một giờ so với năm 2007. Cứ bốn người Mỹ thì một người cho rằng số giờ làm việc trong năm 2008 tăng. Thời gian trung bình người Mỹ dành để giải trí trong năm 2008 là 16 giờ/tuần, giảm bốn giờ so năm 2007 và là mức thấp nhất từ năm 1973 (AFP, 10-12-2008). Kết quả khảo sát tại 25 bang của Mỹ cho biết, một nửa số công nhân từng ít nhất một lần bị trả lương thấp hoặc không được trả lương (Bưu điện Washington, 8-7-2008). Tháng 7-2008, một tòa án ở Minesota buộc tội hãng bán lẻ Wal-Mart vi phạm các luật của bang về giờ làm việc và lương lao động, không cho công nhân nghỉ ngơi đầy đủ và yêu cầu người lao động theo giờ làm việc ngoài giờ trong thời gian đào tạo (Minh Báo, 10-12-2008). Ngày 23-7-2008, Cục Lao động TP New York cho biết một nhà máy sản xuất quần áo tên là “Jin Shun” ở Quyn bị phát hiện đã lừa của công nhân 5,3 triệu USD trong sáu năm, thông qua việc trả lương thấp hơn nhiều mức lương tối thiểu và không thanh toán công làm thêm giờ (Thế giới hằng ngày, 24-7-2008). Ngày 6-9, khoảng 27 nghìn công nhân cơ khí ở hãng Boeing đình công, yêu cầu công ty tăng lương và phúc lợi (http://news.bbc.co.uk/chinese/sipm/hi/newsid-7600000). Ngày 20-10, Tòa án quận Manhattan, New York, phán quyết Nhà hàng Saigon Grill bồi thường 4,6 triệu USD cho 36 nhân viên phân phát hàng, vì vi phạm luật về lương tối thiểu và làm thêm giờ (Minh Báo, 23-12-2008).

Các kế hoạch lương hưu cho người lao động bị rút ngắn đáng kể. Một nhà phân tích về ngân sách của QH Mỹ, tháng 10-2008, ước tính tài khoản lương hưu của người Mỹ đã mất khoảng hai nghìn tỉ USD trong 12 tháng. Hơn một nửa số người tham gia cuộc điều tra của AP-GfK cho rằng, họ buộc phải trì hoãn việc nghỉ hưu. Kết quả khảo sát do Hiệp hội những người nghỉ hưu Mỹ (AARP) công bố tháng 10-2008 cho thấy, cứ năm người Mỹ ở độ trên 45 thì có một người ngừng chi tiền vào chương trình đầu tư tiết kiệm lương hưu - 401(k), IRA (tài khoản lương hưu cá nhân) hoặc các tài khoản lương hưu khác (Minh Báo, 8-10-2008). Nghiên cứu do Hiệp hội Hewitt Associates tiến hành chỉ rõ, giá trị chương trình 401(k) trung bình giảm 14%, từ 79 nghìn USD năm 2007 còn 68 nghìn USD năm 2008. Chương trình 401(k) dựa vào điều khoản trong Bộ luật thuế của Mỹ cho phép những người đầu tư lương hưu được hoãn đóng thuế (Minh Báo, 25-11-2008).

Việc thực hiện quyền giáo dục của người Mỹ không được bảo đảm. Báo cáo phát triển con người của Mỹ 2008-2009 chỉ rõ, 14% dân số Mỹ (khoảng 40 triệu người), với khả năng đọc, viết kém, không thể hiểu các bài báo hoặc sách hướng dẫn sử dụng (Minh Báo, 17-7-2008). Báo cáo do Trung tâm chính sách công cộng và giáo dục đại học quốc gia xuất bản ngày 3-12-2008 cho biết, từ năm 1982 đến 2007 học phí đại học tăng 439%, trong khi thu nhập gia đình bình quân giảm 147%. Học phí các trường đại học bang học kỳ mùa thu năm 2008 tăng trung bình 6,4%. Nhiều bang có kế hoạch tăng mạnh học phí các trường đại học công trong năm 2009. Hai bang Washington và Florida đang xem xét tăng học phí thêm 20% và 15% tương ứng. Đối với nhóm 20% các gia đình nghèo nhất - những hộ có thu nhập thấp nhất - chi phí cho một năm học đại học công chiếm 55% thu nhập trung bình, tăng 39% so với giai đoạn 1999-2000 (Thời báo New York, 3-12-2008). Chỉ 11% trẻ xuất thân từ các gia đình nghèo nhất tốt nghiệp đại học. Chi phí đại học cho con cái thuộc nhóm 20% các gia đình giàu nhất là 53% (Thời báo New York, 22-2-2008).

Số người Mỹ không có bảo hiểm y tế tăng nhanh. Theo Báo cáo phát triển con người của Mỹ đưa ra tháng 7-2008, mặc dù phải chi phí khoảng 230 triệu USD một giờ cho chăm sóc y tế, người Mỹ vẫn sống ngắn hơn công dân các nước phát triển khác, với tuổi thọ trung bình xếp thứ 42 trên thế giới. Cứ sáu người Mỹ, thì một người không có bảo hiểm y tế. Cục điều tra dân số Mỹ trong một báo cáo đưa ra ngày 26-8-2008 cho biết, hiện có 45,7 triệu người Mỹ không có bảo hiểm y tế. 19 bang trên cả nước đã cắt giảm hoặc lên kế hoạch cắt giảm Chương trình bảo hiểm y tế trẻ em cấp bang (SCHIP) (Minh Báo, 12-12-2008). Do chi phí chữa bệnh tăng, nhiều công ty đã trốn mua bảo hiểm y tế cho nhân viên. Một nghiên cứu do Liên đoàn các doanh nghiệp độc lập quốc gia tiến hành hồi tháng 3-2008 cho thấy, chỉ 47% số công ty quy mô nhỏ cấp viện trợ y tế cho nhân viên. Trong nhóm các công ty có từ 50 công nhân trở xuống, chỉ 24% cấp trợ giúp y tế. Nhiều người đã từ bỏ việc khám và chữa bệnh vì họ không đủ tiền chi trả.

Ma túy, tự sát và các vấn đề xã hội khác nổi lên ở Mỹ. Nước Mỹ có số người sử dụng Cocain và cần sa lớn nhất thế giới. Kết quả khảo sát 54 nghìn người ở 17 quốc gia cho thấy, 16% số người Mỹ được hỏi nói từng thử Cocain ít nhất một lần trong đời; 42% đã thử cần sa (Khảo sát toàn cầu của WHO cho thấy tỉ lệ người sử dụng Cocain và cần sa ở Mỹ cao, http://www.thebostonchannel.com). Tỷ lệ tự sát ở nhóm người Mỹ trung niên tăng. Một báo cáo nghiên cứu do Trường Y tế Johns Hopkins Bloomberg công bố ngày 21-10-2008 cho biết, trong giai đoạn 1999-2005 tỷ lệ tự sát nói chung ở Mỹ tăng 0,7% mỗi năm. Con số này đối với nam giới Mỹ da trắng, tuổi từ 40 đến 64, tăng 2,7%; với phụ nữ da trắng trung niên là 3,9%. Năm 2007, ở TP Saint Luis có 138 người tự sát. Tỷ lệ tự sát tại Baltimore, Ditroi và New Orlean đều tăng (Người hướng dẫn khoa học Cơ đốc giáo, 4-1-2008). Nhiều thanh niên Mỹ mắc các chứng bệnh rối loạn nhân cách. Các nhà nghiên cứu phát hiện rằng, hầu như cứ năm thanh niên Mỹ trưởng thành có một người mắc rối loạn nhân cách ảnh hưởng cuộc sống thường ngày; và gần một nửa số thanh niên tham gia khảo sát mắc một loại bệnh tâm thần. Chưa đầy 25% số người Mỹ ở độ tuổi học đại học được chữa trị các bệnh về tâm thần (Một trong năm thanh niên trưởng thành mắc chứng rối loạn nhân cách, http://www.archgenpsychiatyr.com).

Theo Báo Nhân Dân

(Xem tiếp kỳ 4)