Người đàn ông trung niên đậu xe chờ qua phà. Người đông đúc, tiết trời nóng bức, thế mà thằng bé - con anh, cứ liên tục hỏi: "Phà chở mấy người?", "Phà chạy bằng gì?, "Làm sao phà chạy được?", "Ai lái phà vậy cha?"... Lúc đầu anh còn gượng cười trả lời những câu hỏi của con trai nhưng càng về sau càng tỏ ra cáu gắt, quát: "Có im ngay không? Hỏi vớ vẩn hoài vậy?". Bị cha mắng, thằng bé im bặt, mặt buồn so, mếu máo khóc…

Nhiều ông bố, bà mẹ tỏ ra phớt lờ hoặc thậm chí bực mình, cáu gắt những khi trẻ cứ liên tục thắc mắc, đặt câu hỏi. Tuy nhiên, theo các chuyên gia tâm lý, khi bé hay hỏi thì là tín hiệu đáng mừng. Bởi trẻ con luôn có nhu cầu khám phá thế giới. Những điều tưởng chừng đơn giản, dễ hiểu đôi khi lại là điều mới lạ, thích thú đối với sự hiểu biết non nớt của trẻ nhỏ. Chị Thu Hà (ở quận Bình Thủy) than: "Bé nhà tôi mới 4 tuổi nhưng rất hiếu động, gặp cái gì cũng hỏi, có nhiều câu hỏi cũng chẳng đâu ra đâu. Hễ có người trả lời thì nó "hỏi hoài, hỏi tới". Nhiều khi mệt mỏi hoặc để cắt ngang tràng hỏi "liên tu bất tận" của con, tôi đành phớt lờ hoặc lớn tiếng la rầy, nó mới chịu nín…".

Trẻ nhỏ cần được cha mẹ quan tâm, tạo điều kiện để phát triển toàn diện.

Chia sẻ về vấn đề trên, chị Lê Ngọc Mai (ở quận Cái Răng) nói: "Việc trẻ thường xuyên đặt câu là một tín hiệu tốt, điều đó thể hiện trẻ có một trí não năng động và phát triển. Mặt khác, đôi khi trẻ hỏi chỉ muốn được giao tiếp với người lớn, được nói chuyện, được quan tâm và thể hiện mình để lôi kéo sự chú ý…". Cũng theo chị Mai, trong những trường hợp như vậy chị thường giả vờ trả lời "Mẹ không biết!" hoặc giải thích sai để kích thích con tự tư duy… Theo các chuyên gia, đây là một trong những biện pháp tích cực giúp trẻ có thể kiểm tra các kiến thức cũ vừa giúp hình thành nên những tri thức mới. Vì vậy, các bậc phụ huynh nên xem mỗi lần con hỏi là cơ hội tốt để kích thích trí tò mò, giúp trẻ khám phá, mở rộng sự hiểu biết về thế giới xung quanh.

Tương tự, anh Trần Thanh Tuấn (ở quận Ninh Kiều) chia sẻ: "Con trai tôi mới 5 tuổi, rất hay hỏi cha mẹ đủ thứ chuyện. Điều đó làm vợ tôi phát bực và thường đùn đẩy trách nhiệm "giải đáp" cho tôi. Lúc đầu, tôi thấy rất hào hứng vì cha con có nhiều cơ hội trò chuyện, chơi đùa cùng nhau. Nhưng cũng có câu hỏi của con khiến tôi "bí" và không biết giải thích sao cho con hiểu…". Để xử lý vấn đề này, cha mẹ cần chú ý rằng không phải câu hỏi nào của trẻ cũng cần cha mẹ phải trả lời chính xác theo cách nghĩ, sự hiểu biết của người lớn. Điều quan trọng là đáp ứng mong muốn, tạo ra hứng thú, niềm tin ở trẻ. Tốt nhất, khi trẻ đặt câu hỏi, cha mẹ không nên trả lời ngay, mà tạo cơ hội, cho con thời gian để suy nghĩ tìm câu trả lời. Cha mẹ có thể hỏi lại: "Thế theo con thì tại sao?". Nếu trẻ nói đúng, cha mẹ nên khen ngợi, động viên để nuôi dưỡng sự tự tin cho trẻ. Nếu không, hãy hỏi lại: "Tại sao con lại nghĩ vậy?"… Từ đó kịp thời uốn nắn, định hướng cho trẻ. Tuy nhiên việc giải đáp thắc mắc cho trẻ cũng tùy thuộc từng độ tuổi và tính cách, sở thích của mỗi bé. Anh Thanh Tuấn chia sẻ kinh nghiệm: "Đôi khi cha mẹ không cần trực tiếp trả lời vào câu hỏi của con mà nhân đó kể một câu chuyện có nội dung lý thú, giúp con tự tìm được câu trả lời thích hợp". Cũng nhờ áp dụng "chiêu" này mà giờ đây bé Minh Trí-con trai anh Tuấn rất nhanh nhạy, thuộc nhiều câu chuyện cổ tích, ngụ ngôn và chỉ hỏi cha mẹ khi thật sự cần thiết.

Điều làm các bậc phụ huynh quan tâm chính là việc làm sao để thỏa mãn trí tò mò của trẻ vừa tạo được môi trường giao tiếp thoải mái giữa cha mẹ và con cái, tránh những xung đột, căng thẳng có thể xảy ra. Vì vậy, trong trường hợp phụ huynh quá bận rộn, mệt mỏi hoặc nhất thời chưa tìm được câu trả lời thích đáng với câu hỏi của con, cha mẹ nên hẹn lại một dịp khác. Tuy nhiên, việc làm này cũng đòi hỏi kỹ năng từ chối khéo léo, tránh làm tổn thương con trẻ. Cha mẹ không nên cáu gắt, lảng tránh, nói dối hoặc trả lời qua loa cho xong chuyện… bởi nhiều lần như thế trẻ nhận ra và cảm thấy mình không được quan tâm và tôn trọng.

Nhiều người cho rằng khi cha mẹ và con trẻ trò chuyện, hỏi đáp chính là thời điểm thích hợp để khích thích tư duy trẻ phát triển. Một trong những biện pháp tích cực để giáo dục, giải đáp thắc mắc cho trẻ là cha mẹ nên giải thích cặn kẽ các kiến thức mới, kết hợp giữa ngôn ngữ và động tác, trình tự các bước và có thể kết hợp vừa học vừa chơi, tạo hứng thú cho trẻ. Đây cũng là một trong những cách hay để dạy trẻ cách trả lời, cách đặt câu hỏi, thắc mắc hợp lý. Muốn vậy, khi con trẻ liên tục thắc mắc, đặt câu hỏi, các phụ huynh không nên cáu bực mà hãy bình tĩnh, kiên trì trả lời, giải thích cho con.

Bài, ảnh: ÂN BÌNH