Nhiều phụ huynh thường quan tâm đến việc bảo vệ con trước nội dung độc hại trên Internet hay kiểm soát thời gian sử dụng thiết bị số. Tuy nhiên, một nguy cơ âm thầm nhưng ngày càng nghiêm trọng đang bị xem nhẹ - dữ liệu cá nhân của trẻ em đang trở thành mục tiêu hấp dẫn của tội phạm mạng và có thể gây hậu quả kéo dài nhiều năm.

Những vụ việc có thật và hậu quả kéo dài hàng thập kỷ

Chuyên gia quản lý rủi ro Renata Galvao từng bị đánh cắp danh tính từ năm 6 tuổi và bị lợi dụng để tạo khoản nợ hơn 400.000 USD. Bà mất hơn 20 năm để khôi phục uy tín tín dụng.

Một trường hợp khác, Axton Betz-Hamilton đã phát hiện danh tính bị sử dụng trái phép từ năm 11 tuổi  khi làm thủ tục mở dịch vụ tiện ích lúc vào đại học. Hàng ngàn USD nợ thẻ tín dụng đã xuất hiện dưới tên cô.

Theo số liệu từ Ủy ban Thương mại Liên bang Mỹ, tình trạng đánh cắp danh tính trẻ em đã tăng khoảng 40% trong giai đoạn 2021-2024.

Không chỉ tin tặc, chính trẻ em và phụ huynh cũng có thể vô tình tạo rủi ro

Dù thành thạo công nghệ, trẻ em chưa chắc hiểu đầy đủ về an toàn thông tin. Các em dễ bị lừa bởi email giả mạo, đường link độc hại, quảng cáo hấp dẫn hoặc các bài kiểm tra trực tuyến tưởng chừng vô hại.

Nhiều trẻ cũng vô tình chia sẻ mật khẩu, tải phần mềm chứa mã độc hoặc công khai thông tin cá nhân với bạn bè, làm tăng nguy cơ bị chiếm đoạt tài khoản.

Trong khi đó, thói quen “sharenting” - phụ huynh chia sẻ hình ảnh, thông tin con cái lên mạng xã hội - cũng tiềm ẩn rủi ro lớn. Một nghiên cứu của Đại học Southampton cho thấy gần 1/2 phụ huynh thường xuyên đăng tải thông tin về con lên internet, vô tình tạo nguồn dữ liệu phong phú cho kẻ xấu khai thác.

Ngoài ra, các nền tảng giáo dục số, ứng dụng học tập, nhà sản xuất đồ chơi thông minh, công ty mạng xã hội hay dịch vụ trò chơi trực tuyến có lưu trữ dữ liệu của trẻ em, cũng có thể trở thành nạn nhân của các vụ rò rỉ dữ liệu.

Trong năm qua, Trung tâm chống trộm danh tính ITRC đã ghi nhận 3.322 vụ rò rỉ dữ liệu tại Mỹ, làm lộ thông tin của gần 279 triệu người dùng. Lĩnh vực giáo dục và y tế nằm trong nhóm bị tấn công nhiều nhất.

Ảnh: Magnific

Tài khoản game và ứng dụng AI trở thành “mỏ vàng” dữ liệu

Các tài khoản trò chơi trực tuyến ngày càng hấp dẫn đối với tội phạm mạng bởi chúng chứa nhiều tài sản có thể quy đổi thành tiền hoặc khai thác tiếp tục.

Những dữ liệu dễ bị nhắm đến gồm:

* Thông tin thẻ tín dụng hoặc thanh toán.

* Danh sách bạn bè để phát tán tin nhắn lừa đảo.

* Vật phẩm trong game có thể mua bán.

* Tin nhắn riêng tư chứa thông tin cá nhân.

Bên cạnh đó, trẻ em ngày càng sử dụng nhiều công cụ AI mà không nhận thức được việc chia sẻ dữ liệu nhạy cảm. Nếu nền tảng bị tấn công hoặc quản lý kém, thông tin cá nhân của trẻ sẽ có thể bị lộ lọt.

Dấu hiệu cảnh báo dữ liệu của trẻ có thể đã bị đánh cắp

Phụ huynh nên cảnh giác nếu xuất hiện các dấu hiệu bất thường như:

* Mật khẩu đột ngột không còn hoạt động.

* Mất vật phẩm, tiền ảo trong game.

* Thông báo đăng nhập, thiết lập lại hoặc thay đổi tài khoản.

* Xuất hiện giao dịch không rõ nguồn gốc.

* Bạn bè nhận được tin nhắn bất thường từ tài khoản của trẻ.

* Trẻ bị từ chối mở tài khoản ngân hàng hoặc vay vốn do lịch sử tín dụng xấu.

* Xuất hiện hóa đơn, khoản nợ hoặc thông báo thuế không liên quan.

Bảo vệ dữ liệu trẻ em là trách nhiệm chung

Các chuyên gia cho rằng việc bảo vệ dữ liệu trẻ không chỉ là trách nhiệm của phụ huynh mà còn liên quan đến trường học, nhà phát triển ứng dụng và doanh nghiệp cung cấp nền tảng số.

Để giảm rủi ro, phụ huynh nên hạn chế chia sẻ dữ liệu không cần thiết, kiểm tra kỹ quyền truy cập ứng dụng và cân nhắc kỹ trước khi tạo thêm tài khoản mới cho trẻ.

Mỗi tài khoản nên sử dụng mật khẩu mạnh, riêng biệt và kích hoạt xác thực đa yếu tố. Đồng thời, cần rà soát cài đặt quyền riêng tư, tắt chia sẻ vị trí khi không cần thiết, cập nhật thiết bị thường xuyên và sử dụng công cụ kiểm soát dành cho phụ huynh.

Quan trọng hơn cả là giáo dục trẻ về bảo vệ danh tính số: cách nhận biết lừa đảo, quản lý mật khẩu và phản ứng khi gặp tình huống bất thường.

Trong thời đại số, bảo vệ danh tính trẻ em không đồng nghĩa với việc hạn chế các em tiếp cận công nghệ. Mục tiêu là giúp trẻ có đủ kiến thức và kỹ năng để tham gia môi trường trực tuyến an toàn ngay từ sớm.

LÊ PHI (Theo welivesecurity)