Khu vực Nam Mỹ với quy mô hơn 650 triệu dân đang mở ra không gian hợp tác thương mại vô cùng rộng lớn cho các sản phẩm hàng hóa thế mạnh của Việt Nam nhờ tính bổ trợ kinh tế cao và các hiệp định thương mại tự do (FTA) thế hệ mới. Theo các chuyên gia thương vụ, để khai thác thị trường giàu tiềm năng này, doanh nghiệp Việt Nam cần nâng cao năng lực tuân thủ tiêu chuẩn xanh, linh hoạt chuyển dịch cơ cấu sản phẩm, lựa chọn phương thức logistics phù hợp...

Người tiêu dùng Chile ngày càng ưa chuộng các sản phẩm gạo chất lượng cao của Việt Nam. Trong ảnh: Dây chuyền chế biến gạo xuất khẩu của Công ty CP Nông nghiệp Công nghệ cao Trung An. 

Mở cơ hội giao thương

Theo bà Nguyễn Thị Thu Thủy, Phó Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ Xúc tiến Thương mại và Đầu tư, Cục Xúc tiến Thương mại, Bộ Công Thương, những năm gần đây, kim ngạch thương mại hai chiều giữa Việt Nam và khu vực Nam Mỹ liên tục tăng nhờ nhu cầu tiêu dùng phục hồi và xu hướng đa dạng hóa thị trường xuất nhập khẩu của cả hai bên. Các thị trường trọng điểm của Việt Nam tại Nam Mỹ như Brazil, Argentina, Chile…; với các mặt hàng thế mạnh như nông sản, thực phẩm chế biến, dệt may, da giày, điện tử, vật liệu xây dựng và hàng tiêu dùng. Đây cũng là khu vực mở ra nhiều cơ hội hợp tác về logistics, năng lượng, công nghiệp chế biến và đầu tư song phương.

Theo bà Ngô Thu Hương, Trưởng Thương vụ Việt Nam tại Chile, phần lớn thuế nhập khẩu về 0% nhờ Hiệp định thương mại tự do Việt Nam - Chile (VCFTA) cùng Hiệp định đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) hai bên cùng tham gia ký kết, đã tạo lợi thế cạnh tranh về giá cho hàng Việt Nam. Chile là quốc gia Nam Mỹ đầu tiên và cũng là quốc gia Nam Mỹ duy nhất đến nay mà Việt Nam ký FTA song phương. Chile đang có xu hướng đa dạng hóa nguồn cung nhập khẩu nhằm giảm phụ thuộc vào một số thị trường truyền thống nên đã mở ra cơ hội cho các nhà cung cấp, trong đó có Việt Nam. Với hệ thống cảng biển phát triển dọc bờ Thái Bình Dương, Chile đóng vai trò như là một cửa ngõ logistics quan trọng để tiếp cận khu vực Nam Mỹ.

Theo ông Ngô Mạnh Khôi, Trưởng Thương vụ Việt Nam tại Argentina, Argentina hiện là đối tác thương mại lớn thứ tư của Việt Nam tại khu vực Mỹ Latinh. Còn ở chiều ngược lại thì Việt Nam liên tục nằm trong top 10 thị trường thương mại lớn nhất của Argentina trên toàn cầu. Argentina trong nỗ lực phục hồi, hiện đại hóa nền kinh tế đang cần một lượng lớn máy móc, linh kiện viễn thông, các sản phẩm công nghệ cao từ Việt Nam. Đây là cơ hội rất lớn cho các doanh nghiệp Việt Nam trong lĩnh vực linh kiện viễn thông. Các sản phẩm của Việt Nam như cà phê nhân xanh, cà phê hòa tan, hạt điều, giày dép và hàng may mặc… hoàn toàn có thể cạnh tranh sòng phẳng và thâm nhập thị trường Argentina.

Khai thác dư địa phát triển

Bên cạnh các cơ hội, thương mại Việt Nam và Nam Mỹ vẫn còn một số thách thức như khoảng cách địa lý xa, thiếu những tuyến vận tải trực tiếp, thời gian đưa hàng hóa đến thị trường này khá dài, chi phí logistics tốn kém. Sự khác biệt về ngôn ngữ, tập tục thương mại, văn hóa kinh doanh; hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật, kiểm dịch, thủ tục hải quan còn phức tạp. Doanh nghiệp Việt Nam còn thiếu thông tin thị trường và mạng lưới phân phối tại khu vực…

Theo bà Nguyễn Thị Thu Thủy, Phó Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ Xúc tiến Thương mại và Đầu tư, Cục Xúc tiến Thương mại, Nam Mỹ được đánh giá là thị trường còn nhiều dư địa phát triển cho hàng hóa Việt Nam trong trung và dài hạn, nhất là trong bối cảnh Việt Nam đang thúc đẩy chiến lược đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, giảm phụ thuộc vào một số thị trường truyền thống. Một động lực quan trọng thúc đẩy thương mại giữa Việt Nam và khu vực Nam Phi là các Hiệp định thương mại tự do thế hệ mới như CPTPP, các cơ chế hợp tác giữa Việt Nam với Khối thị trường chung Nam Mỹ (Mercosur). Đặc biệt, Chile và Peru đều là thành viên CPTPP, giúp hàng hóa Việt Nam có lợi thế thuế quan đáng kể khi sang hai thị trường này.

Theo bà Ngô Thu Hương, để sẵn sàng chinh phục thị trường Chile, doanh nghiệp cần chuyển từ sản phẩm cạnh tranh giá thấp sang giá trị gia tăng cao, tập trung vào chất lượng, thiết kế, thương hiệu và yếu tố xanh, bền vững. Người tiêu dùng Chile ngày càng ưa chuộng sản phẩm gạo chất lượng cao như gạo thơm, gạo đặc sản, gạo Japonica; cà phê đặc sản, hòa tan, hữu cơ... Nhu cầu cũng đang tăng đối với mặt hàng thủy sản như tôm chế biến, cá phi-lê, hàng seafood đông lạnh, sản phẩm tiện lợi đã sơ chế. Về đồ gỗ nội thất ưu tiên sản phẩm thiết kế tối giản, nội thất đa năng dễ tháo lắp, vận chuyển. Bên cạnh đó, doanh nghiệp có thể khai thác thêm dư địa xuất khẩu các mặt hàng máy móc thiết bị phục vụ nông nghiệp, khai khoáng, động cơ điện, thực phẩm chế biến, hàng nông sản như hạt điều, hạt tiêu, đồ uống và nhiều mặt hàng tiêu dùng khác.

Ông Ngô Mạnh Khôi chia sẻ: Trong ngắn hạn, thay vì tập trung vào các hàng tiêu dùng nhanh, doanh nghiệp nên đẩy mạnh tiếp cận nhóm hàng vật tư công nghiệp, nguyên phụ liệu sản xuất và linh kiện công nghệ. Đây là những mặt hàng quan trọng, thiết yếu đáp ứng nhu cầu vận hành, phục hồi nền công nghiệp của Argentina. Đặc biệt, doanh nghiệp cần lưu ý các điều khoản thanh toán an toàn, chính sách quản lý ngoại hối của nước sở tại. Đồng thời nên tận dụng các khu phi thuế quan, trung tâm logistics tại Uruguay và Paraguay để làm "bàn đạp", làm kho hàng và phân phối dần hàng hóa sang các nước Argentina, Brazil, giúp tối ưu hóa thời gian giao hàng và chi phí vận chuyển đường dài.

Bài, ảnh: MINH HUYỀN