Theo các chuyên gia kinh tế, nhiều tín hiệu cho thấy kinh tế năm 2015 sẽ có bước khởi sắc. Tuy nhiên, doanh nghiệp (DN) cả nước nói chung và TP Cần Thơ nói riêng vẫn phải tiếp tục đối mặt và giải quyết những khó khăn còn tồn đọng của những năm trước. Song song đó, vấn đề hội nhập toàn cầu, cộng đồng kinh tế ASEAN được thành lập đòi hỏi DN phải "tự thân vận động" để thích ứng.

* Vẫn tiếp tục gặp khó

Thời gian qua, vấn đề tháo gỡ khó khăn cho DN được Chính phủ, các bộ ngành Trung ương triển khai quyết liệt thể hiện qua hàng loạt văn bản. Điển hình như: Chỉ thị số 11/CT-TTg về giải quyết khó khăn, vướng mắc, kiến nghị, thúc đẩy phát triển sản xuất, kinh doanh của DN, góp phần thực hiện thắng lợi nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội của đất nước đến năm 2015; Nghị quyết số 19/NQ-CP về những nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia; Chỉ thị số 24/CT-TTg về tăng cường quản lý và cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực thuế, hải quan; Thông tư 119/TT-BTC hướng dẫn sửa đổi, bổ sung về nội dung về quản lý thuế, thuế thu nhập cá nhân, thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập DN và hóa đơn bán hàng hóa cung ứng dịch vụ… Tại TP Cần Thơ, UBND thành phố phối hợp với các sở, ngành hữu quan thường xuyên tổ chức những buổi đến thăm, làm việc và trực tiếp đối thoại với DN để tìm hiểu tình hình, ghi nhận ý kiến kiến nghị từ phía DN. Tuy nhiên, phía DN phản ánh, vấn đề tái cấu trúc nền kinh tế, chuyển đổi mô hình tăng trưởng diễn ra chậm; các chính sách, giải pháp đề ra còn một khoảng cách khá xa DN mới có thể tiếp cận.

Đơn cử với 2 ngành hàng chủ lực là thủy sản và lúa gạo vẫn vướng phải khó khăn. Trong khi ngành thủy sản vẫn vấp phải rào cản kỹ thuật, dư lượng kháng sinh quá mức cho phép thì hạt gạo cũng tiếp tục gặp vấn đề về chất lượng sản phẩm và xây dựng thương hiệu. Ông Vũ Quang Cảnh, Phó trưởng phòng Nông sản thực phẩm, Tổng Công ty Lương thực miền Nam (Vinafood 2), cho biết: Từ năm 2012 đến nay, xuất khẩu gạo của DN mặc dù có tăng về lượng nhưng giá trị giảm dần. Điều này do nhiều nguyên nhân nhưng cơ bản là gạo Việt Nam đến nay vẫn chưa khẳng định được thương hiệu, chất lượng lại thấp. Khoảng 70% lượng gạo xuất khẩu có phẩm cấp thấp nên khó tiếp cận với các phân khúc thị trường cấp cao. Trong khi đó, phân khúc thị trường cấp trung và cấp thấp lại có nhiều quốc gia cùng cạnh tranh đưa đến giá bán và lợi nhuận giảm.

Năm 2015 đánh dấu cho việc DN Việt Nam nói chung và TP Cần Thơ nói riêng bước vào cuộc cạnh tranh toàn cầu với nhiều hiệp định thương mại đã và đang được ký kết. Thế nhưng không ít DN vẫn chưa chuẩn bị tâm thế sẵn sàng cho cuộc cạnh tranh ngày càng trở nên khốc liệt. Bà Nguyễn Mỹ Thuận, Phó Chủ tịch Thường trực kiêm Tổng thư ký Hiệp hội DN TP Cần Thơ, cho biết: "Hội nhập kinh tế quốc tế, DN thành phố có nhiều cơ hội trong việc tìm kiếm thị trường mới, hàng hóa xuất khẩu trở nên thông thương hơn vì hàng rào thuế quan bị dỡ bỏ. Tuy nhiên, nếu nhìn lại thì nỗi lo có phần nhiều hơn. Bởi xuất phát điểm của DN TP Cần Thơ nhỏ về quy mô và thiếu nhiều điều kiện để cạnh tranh trên thị trường quốc tế mở rộng với quy định rõ ràng, đòi hỏi tính tuân thủ và minh bạch cao. Mặt hàng nông, thủy sản là sản phẩm xuất khẩu chủ lực của thành phố đòi hỏi nghiêm ngặt về chất lượng, xuất xứ và an toàn vệ sinh thực phẩm. Tuy nhiên, đây là những yêu cầu mà trước nay trong quá trình sản xuất, tiêu thụ chúng ta cũng chưa hoàn toàn yên tâm".

* Nhạy bén để thích nghi

Theo bà Lưu Thị Lan, Phó Giám đốc Công ty Cổ phần Gentraco, quận Thốt Nốt, TP Cần Thơ, không chỉ trong giai đoạn khó khăn như hiện nay mà ở bất cứ thời điểm nào DN cũng phải chủ động, nhạy bén. Đặc biệt là ở khâu tìm kiếm khách hàng và nắm bắt được xu hướng chung của thế giới. Ngoài việc xây dựng vùng nguyên liệu tập trung, quy mô lớn, Gentraco đang dồn sức cho chiến lược phát triển sản xuất lúa gạo theo hướng an toàn, bền vững. Đó là xây dựng mô hình "Cánh đồng lớn", "Cánh đồng giảm khí phát thải", sản xuất lúa theo quy trình GAP. Hiện Gentraco đang hợp đồng với nước Bỉ thực hiện Mô hình "Sản xuất lúa có kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật" ở tỉnh Hậu Giang và An Giang. "Mô hình này được sản xuất theo quy trình GAP, trên cơ sở kế thừa và phát triển từ mô hình "Cánh đồng lớn" thực hiện trước đó. Sản phẩm lúa gạo làm ra, phía Bỉ trực tiếp kiểm tra, cấp giấy chứng nhận và tiêu thụ sản phẩm. Lẽ ra, họ yêu cầu diện tích là 3.000ha nhưng do làm không xuể nên Gentraco chỉ hợp đồng làm 1.000ha. Số còn lại sẽ tiếp tục thực hiện ở các vụ sau" - bà Lưu Thị Lan chia sẻ.

Các chuyên gia kinh tế cho rằng, khi Việt Nam mở cửa rộng hơn, DN phải đối mặt với 2 thách thức lớn: sự cạnh tranh và rào cản về kỹ thuật từ các nước nhập khẩu. Đó là những "luật chơi" bắt buộc DN phải chấp nhận và thích nghi nếu không muốn bị đào thải. Tuy nhiên, vấn đề này không quá khó để vượt qua nếu bản thân DN có quyết tâm. Kể về quá trình chinh phục khách hàng Nhật Bản, ông Nguyễn Phùng Xuân, Phó Giám đốc Công ty TNHH May Xuất nhập khẩu Hào Tân, Khu Công nghiệp Cái Sơn Hàng Bàng, chia sẻ: "Trước khi trở thành khách hàng truyền thống của Hào Tân, Nhật Bản làm ăn với Trung Quốc. Điểm tương đồng giữa Trung Quốc và Việt Nam là đều có nguồn lao động phổ thông dồi dào nên giá gia công thấp. Tuy nhiên, quá trình giao dịch, cuối cùng Nhật Bản lại chọn làm ăn lâu dài với chúng ta. Bởi người công nhân Việt Nam có khả năng tiếp thu nhanh, kỹ năng tốt và làm ra sản phẩm chất lượng hơn. Sau khi các yếu tố tiền đề được thông qua, Nhật Bản bắt đầu đầu tư máy móc, cử chuyên gia sang để huấn luyện cho đội ngũ quản lý và công nhân của công ty. Hơn 17 năm làm ăn với khách hàng được cho là "khó tính nhất châu Á" mọi thứ đều diễn ra hết sức trơn tru".

Để vượt quá khó khăn trước mắt và lâu dài cũng như vững tin cho quá trình hội nhập kinh tế quốc tế diễn ra ngày càng sâu rộng, theo ông Nguyễn Minh Toại, Giám đốc Sở Công thương TP Cần Thơ, bản thân DN phải tự khẳng định mình. Hội nhập kinh tế quốc tế là một cơ hội tốt nhưng không phải tốt cho tất cả các dòng sản phẩm. Muốn đón thời cơ, DN phải nâng chất lượng sản phẩm, có chiến lược marketing phù hợp và luôn giữ được uy tín trên thương trường. "DN chỉ thực sự mạnh để đối phó với bên ngoài khi nội bộ đoàn kết và mạnh dạn thay đổi những gì không còn phù hợp. Muốn vậy, DN cần linh hoạt trong quản lý nhân sự, tài chính; áp dụng công cụ, phương thức sản xuất theo tiêu chuẩn quốc tế để nhanh chóng chiếm lĩnh thị trường. Về phía Nhà nước, ngoài việc đảm bảo môi trường kinh doanh thuận lợi, bình đẳng, DN Cần Thơ cần được chính quyền hỗ trợ về mặt bằng để hoạt động sản xuất kinh doanh được ổn định. Sự quan tâm của chính quyền các cấp sẽ là động lực rất lớn để DN tiếp tục vượt qua thách thức" - bà Nguyễn Mỹ Thuận, Phó Chủ tịch Thường trực kiêm Tổng thư ký Hiệp hội DN TP Cần Thơ, nhấn mạnh.

Bài, ảnh: MỸ THANH