Cần ứng dụng cơ giới hóa trong sản xuất lúa từ khâu thu hoạch đến sau thu hoạch để giảm thất thoát cho nông dân.

Trong những năm qua, tình hình sản xuất lúa ở Đồng bằng sông Cửu Long từng bước được cải thiện và nâng chất theo hướng hiện đại. Đó là ứng dụng đồng bộ các tiến bộ khoa học - kỹ thuật vào sản xuất, nhiều địa phương sản xuất lúa đạt năng suất từ 7,8-8 tấn/ha, sản lượng lúa của vùng tăng dần qua từng năm, đáp ứng yêu cầu đảm bảo an ninh lương thực quốc gia, phục vụ xuất khẩu, cải thiện thu nhập cho nông dân.

Tuy nhiên, theo nhận định của các chuyên gia, đến một lúc nào đó, năng suất lúa của vùng sẽ chạm ngưỡng tối đa. Giải pháp tăng sản lượng bằng cách tăng diện tích lúa vụ ba, tăng vòng quay của đất cũng nằm trong giới hạn cho phép. Song song đó, nông dân luôn phải đối mặt với vô số rủi ro như thiên tai, dịch bệnh làm thất mùa, chi phí sản xuất tăng trong khi lợi nhuận giảm, đầu ra của hạt lúa hoàn toàn lệ thuộc vào thương lái và các doanh nghiệp. Theo ông Phạm Văn Quỳnh, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn TP Cần Thơ: “Trước tình hình này, cách hỗ trợ tốt nhất cho người nông dân chính là tìm mọi cách tiết giảm tối đa giá thành sản xuất lúa, giảm thiểu đến mức thấp nhất những rủi ro, thiệt hại trong quá trình canh tác. Và mô hình cánh đồng mẫu lớn (CĐML) chính là mấu chốt giải quyết bài toán giảm giá thành sản xuất, nâng cao thu nhập cho người trồng lúa”.

Từ nhiều năm nay, ngành nông nghiệp đã thực hiện nhiều biện pháp để làm giảm chi phí đầu vào trong sản xuất lúa, như: chuyển giao tiến bộ khoa học - kỹ thuật, nâng cao trình độ tổ chức sản xuất của nông dân; thực hiện công tác khuyến nông, dự báo tình hình dịch hại, ứng dụng các biện pháp “3 giảm, 3 tăng”, “1 phải, 5 giảm”, từng bước cơ giới hóa nông nghiệp... Những giải pháp này được ngành nông nghiệp thực hiện thường xuyên, tùy vào tình hình thực tế của từng địa phương và thu được nhiều kết quả khả quan. Song, đến khi mô hình CĐML ra đời thì các biện pháp này mới được ứng dụng một cách đồng bộ với sự đồng thuận của các hộ dân tham gia, hình thành nền sản xuất lúa hàng hóa hiện đại... Khi đó, đầu vào và đầu ra của hạt lúa tuân theo một quy trình khép kín, giảm đáng kể những khâu trung gian và giảm chi phí sản xuất của nông dân. Ông Nguyễn Văn Thành, Tổ trưởng Tổ hợp tác Đồng Vạn, ấp Thầy Ký, thị trấn Thạnh An, huyện Vĩnh Thạnh, cho biết: “Trước đây, nông dân có thói quen gieo sạ từ 220-250kg lúa giống/ha, nay giảm xuống còn 120-170hakg/ha. Thậm chí nhiều nông dân sản xuất trong cánh đồng mẫu chỉ sạ từ 80-100kg/ha. Ngoài ra, việc đánh giá đúng ngưỡng dịch hại để sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật theo nhu cầu cây lúa làm số lần phun thuốc bảo vệ thực vật giảm từ 2-4 lần/vụ, năng suất tăng 4,6% (360kg/ha) so với hiệu quả sản xuất của nông dân ngoài mô hình, lợi nhuận tăng khoảng 4,8 triệu đồng/ha”.

Theo các nhà khoa học, từ những kết quả đã đạt được, ngành nông nghiệp có thể nghiên cứu, rà soát lại quy trình canh tác để tiếp tục giảm chi phí sản xuất của nông dân tham gia CĐML. Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Mai Thành Phụng, Trưởng ban đại diện Trung tâm Khuyến nông quốc gia tại TP Hồ Chí Minh, nông dân tham gia CĐML có thể giảm lượng lúa giống sử dụng, áp dụng các biện pháp sạ hàng, sạ thưa để tăng số hạt chắc trên bông, tăng năng suất lúa. Hay trong quá trình chăm sóc lúa, việc nghiên cứu giảm số lần bón phân và phun xịt thuốc bảo vệ thực vật, ưu tiên sử dụng các loại chế phẩm sinh học cũng là một giải pháp giúp nông dân giảm bớt các chi phí đầu vào, hướng đến sản xuất lúa thân thiện với môi trường. Bên cạnh đó, các địa phương cần tăng cường việc ứng dụng cơ giới hóa trong sản xuất lúa từ khâu thu hoạch đến sau thu hoạch để giảm thất thoát cho nông dân.

Mô hình CĐML được xem là lời giải cho bài toán giảm chi phí sản xuất, giảm khâu trung gian, tăng lợi nhuận cho nông dân. Theo các địa phương, mô hình này cần được hoàn thiện dần thông qua mối liên kết của các địa phương, các nhà khoa học, doanh nghiệp và nông dân. Lợi ích thiết thực từ mô hình sẽ thu hút nông dân thay đổi tập quán canh tác nhỏ lẻ, chủ động tham gia vào CĐML. Một khi nông dân đồng thuận tham gia mô hình, các chi phí sản xuất sẽ giảm đáng kể, cộng với đầu ra được doanh nghiệp bao tiêu với giá cao hơn giá thị trường thì lợi nhuận chắc hẳn sẽ tăng lên, góp phần cải thiện thu nhập của người trồng lúa theo hướng ổn định, bền vững.

MINH HUYỀN