Khoảng 1 tháng nay, giá đường trong nước liên tục giảm mạnh, nhưng đầu ra vẫn rất khó khăn. Trong khi đó, để đảm bảo tiêu thụ hết mía nguyên liệu, nhiều nhà máy trong khu vực vẫn phải gồng mình thu mua mía với giá cao, khiến khó khăn càng thêm chồng chất…

Mía nguyên liệu – giá cao ngất ngưởng ...

Niên vụ mía đường năm nay, hầu hết người trồng mía ở Sóc Trăng nói riêng và khu vực ĐBSCL nói chung đều thắng lớn cả về năng suất lẫn giá bán. Ngay từ đầu vụ, các nhà máy đường trong khu vực đã thống nhất giá mua vào loại mía 10 CCS (chữ đường) là 1.000 đồng/kg nhằm đảm bảo cho nông dân có mức lợi nhuận tối thiểu từ 40% trở lên. Động thái trên đã tạo tâm lý an tâm nơi người trồng mía nên dù có những thời điểm bất lợi về thời tiết nhưng phần lớn diện tích mía đều đạt năng suất từ 90 tấn/ha trở lên.

Công ty Cổ phần Mía đường Sóc Trăng còn tồn khoảng 10.000 tấn đường trong kho.

Tại vùng nguyên liệu mía Mỹ Tú, tỉnh Sóc Trăng, nơi có trên 3.000ha thường phải thu hoạch sớm để chạy lũ, năm nay cũng thắng lớn. Ông Trần Văn Tâm, Phó trưởng Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT) huyện, cho biết: “Năm nay không có lũ sớm nên phần lớn diện tích mía của huyện được thu hoạch đúng độ chín nên đạt năng suất và chữ đường khá cao. Nếu lấy bình quân chung cả vụ, năng suất mía của huyện đạt khoảng 98 tấn/ha và đạt 10CCS. Đây được xem là năm có năng suất và chữ đường cao nhất của huyện nhờ hầu hết đã chuyển đổi giống mới”. Với năng suất và chữ đường trên cùng với giá bán dao động từ 1.000-1.300 đồng/kg, người trồng mía có lời trên 460 đồng/kg mía như quy định của Chính phủ.

Vùng nguyên liệu mía lớn nhất của Sóc Trăng là Cù Lao Dung hiện cũng đang sắp kết thúc vụ với năng suất bình quân 115-120 tấn/ha và giá bán bình quân khoảng 1.200 đồng/kg. Ông Đặng Quốc Chí-Phó Trưởng phòng NN&PTNT huyện, đánh giá: “Trong niên vụ mía này, người trồng mía đều có mức lợi nhuận khá cao, nhờ phần lớn thu hoạch ngay thời điểm có giá cao nhất. Với hầu hết là những giống mới nên chữ đường ở niên vụ này cũng từ 10CCS trở lên. Một số hộ đạt năng suất từ 160-180 tấn/ha và chữ đường từ 12-13 CCS khiến nhiều hộ dân trồng mía rất phấn khởi”.

Như vậy, niên vụ mía đường 2010-2011, người trồng mía có lãi thấp nhất cũng từ 50-60 triệu đồng/ha, nhiều hộ lãi từ 80-100 triệu đồng/ha. Hiện nay, dù đã cuối vụ, giá đường bán buôn đã giảm chỉ còn 17.000 đồng/kg, nhưng giá mía loại 10CCS vẫn đang được bán với giá 1.100 đồng/kg tại rẫy. Tuy nhiên, bên cạnh niềm vui trọn vẹn của người trồng mía vẫn còn đó nỗi lo của những nhà máy đường khi giá đường đã giảm mạnh trong gần 1 tháng nay.

... Ngậm ngùi đường rớt giá

Ông Trịnh Minh Châu, Phó Chủ tịch Hiệp hội Mía đường Việt Nam, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Mía đường Sóc Trăng, cho biết: “Đến khoảng trung tuần tháng 4, giá đường bán buôn của nhà máy chỉ còn 17.000-17.200 đồng/kg, tức đã giảm so với trước từ 2.000-3.000 đồng/kg. Tuy giá giảm nhưng vẫn rất khó bán vì những nhà kinh doanh chỉ mua vô cầm chừng. Hiện công ty đang còn tồn kho khoảng 10.000 tấn...”. Dù giá đường đã giảm, nhưng ông Châu khẳng định, nhà máy vẫn đang mua mía loại 10CCS với giá từ 1.200 đồng/kg tại nhà máy, cứ mỗi CCS tăng thêm sẽ được cộng thêm 100 đồng/kg...

Giá đường trong nước giảm mạnh do nhiều nguyên nhân, nhưng theo ông Trịnh Minh Châu, chủ yếu là do các nhà máy đang gặp khó khăn về nguồn vốn. “Do chủ trương kiềm chế lạm phát của Chính phủ, nên mức tăng trưởng tín dụng của các ngân hàng bị khống chế không quá 20%/năm. Hiện nay, mặc dù lãi suất cho vay đã gần bằng 19%/năm, nhưng hầu hết các ngân hàng thương mại đều công bố đã hết hạn mức tín dụng. Không vay được tiền, buộc các nhà máy phải ồ ạt bán đường ra để có vốn quay vòng mua mía. Ngoài ra, do thiếu vốn, nên hiện nay nhà máy đã phải mua mía của dân trả chậm từ 10-15 ngày mới có thể thu mua hết mía nguyên liệu cho dân”, ông Châu phân tích. Với lãi suất trên và 10.000 tấn tồn kho, theo tính toán của ông Châu, mỗi tháng nhà máy phải chịu lãi suất tăng thêm 200-250 đồng/kg đường. Không riêng gì nhà máy đường Sóc Trăng mà hầu hết các nhà máy đường cả nước đều đang tồn kho lớn. Ông Châu cho biết thêm: “Theo ước tính của Hiệp hội, hiện các nhà máy còn tồn khoảng 400.000 tấn đường và rất khó tìm đầu ra. Nếu nhập thêm đường vào thời điểm này các nhà máy sẽ càng thêm khó khăn”.

Cách đây một tháng, nhiều dự báo cho rằng, giá đường sẽ tiếp tục tăng vì nguồn cung hạn chế. Trong khi đó, dự báo ban đầu, sản lượng đường cả nước năm 2011 chỉ vào khoảng 900.000 tấn, khiến Bộ Công Thương phải cấp hạn ngạch nhập khẩu đường 250.000 tấn ngay từ đầu năm để đảm bảo cung cầu nhằm giảm áp lực tăng giá đường. Ông Trịnh Minh Châu cho biết thêm: Ước tính hiện nay, sản lượng đường ở niên vụ này của cả nước sẽ vào khoảng gần 1,1 triệu tấn. Như vậy, nếu tính chung cả lượng đường đã được cấp hạn ngạch nhập khẩu, sản lượng đường cả nước cũng chỉ vừa đủ đáp ứng nhu cầu tiêu thụ trong nước (khoảng 1,4 triệu tấn). Nhưng ngành chức năng đã không tính đến lượng đường nhập lậu mà theo ước tính vào khoảng 200.000 tấn mỗi năm. Mặt khác, trong vòng 1 tháng nay, tình hình cung cầu mặt hàng đường trên thế giới lại đi ngược với tính toán, khi thu hoạch mía đường tăng ở Thái Lan và Ấn Độ tăng cường xuất khẩu đường khiến giá đường thế giới đã giảm hơn 100USD/tấn. Trước tình hình trên, ông Châu cho biết: Hiệp hội Mía đường Việt Nam vừa có kiến nghị đến Bộ Công Thương lùi thời gian cho phép nhập 250.000 tấn đường như kế hoạch để bảo hộ giá đường trong nước.

Bài, ảnh: XUÂN TRƯỜNG