Đến nay, nông dân trên địa bàn TP Cần Thơ xuống giống được hơn 83.860ha lúa đông xuân 2016-2017. Các trà lúa chủ yếu trong giai đoạn đẻ nhánh, làm đòng, trổ và đang phát triển khá tốt, hứa hẹn vụ mùa bội thu. Tuy nhiên, tình hình thời tiết và các loại dịch hại lúa diễn biến phức tạp, đòi hỏi nông dân phải hết sức cảnh giác, nhằm đảm bảo thắng lợi vụ lúa quan trọng nhất trong năm.

Giảm chi phí sản xuất

Mùa mưa năm 2016 kéo dài kết hợp với lũ về muộn và diễn biến phức tạp của thủy triều gây ảnh hưởng lớn cho nông dân trồng lúa khi bước vào vụ đông xuân 2016-2017. Nhiều nông dân vừa tốn thêm chi phí tiêu thoát nước, vừa lo lúa mới gieo sạ dễ đối mặt với nguy cơ bị ngập úng. Tuy nhiên, với sợ hỗ trợ tích cực của chính quyền các cấp, nhất là Sở NN&PTNT TP Cần Thơ đã đẩy mạnh công tác thông tin, cảnh báo và hướng dẫn người dân gia cố hệ thống đê bao, bờ bao, chủ động phương tiện bơm tát nước và gieo sạ theo lịch thời vụ được khuyến cáo, đã giúp nông dân tránh những thiệt hại đáng tiếc. Đến nay, hầu hết các trà lúa đông xuân đang phát triển khá tốt.

Ông Nguyễn Văn Mừng ở xã Đông Hiệp – huyện Cờ Đỏ kiểm tra tình hình phát triển của ruộng lúa đông xuân 2016-2017.

Ông Huỳnh Văn Hoàng, ngụ ấp Định Hòa, xã Định Môn, huyện Thới Lai, cho biết: "6 công lúa gieo sạ được 60 ngày tuổi của tôi đang phát triển khá tốt, sâu bệnh hại lúa cũng ít so với năm trước nên gia đình tôi phần nào an tâm chuẩn bị đón Tết Nguyên đán 2017. Tuy nhiên, không thể chủ quan, mà phải luôn theo dõi sát đồng ruộng để xử lý kịp thời khi có dịch bệnh". Bà Nguyễn Thị Hai, ngụ ấp Định Khánh B, xã Định Môn, huyện Thới Lai, cũng cho biết: "Đầu vụ, nông dân phải chật vật lo bơm tát nước để gieo sạ lúa do năm nay lũ về muộn so với năm trước, mưa kéo dài đến những tháng cuối năm 2016. Nhưng cũng nhờ có lũ, đồng ruộng được bồi bổ phù sa và gần đây thời tiết tương đối dễ chịu, nên gần 10 công lúa đông xuân của gia đình tôi phát triển rất tốt, nhẹ được công chăm sóc và bón phân".

Theo nhận định của ngành nông nghiệp, nhờ đất được nghỉ ngơi trong mùa lũ và được bồi bổ phù sa giúp lúa phát triển tốt, nên phần lớn nông dân sản xuất lúa đông xuân 2016-2017 tại TP Cần Thơ đều giảm được lượng phân bón từ 5-10 kg/công đất. Nhiều nông dân cho biết, dự kiến tổng lượng phân bón lúa mỗi công lúa trong vụ này chỉ ở mức 40-45kg, trong khi các năm lũ về ít, phải bón tới 50kg phân bón các loại. Nông dân cũng giảm được chi phí phân bón nhờ thực hiện theo các nguyên tắc "4 đúng" và kỹ thuật "3 giảm, 3 tăng", "1 phải, 5 giảm"… đã được ngành nông nghiệp khuyến cáo.

Vụ đông xuân này, 10 công lúa của ông Nguyễn Văn Mừng, ngụ ấp Thới Hữu, xã Đông Hiệp, huyện Cờ Đỏ được gieo sạ giống OM 7347. Đến nay, lúa hơn 40 ngày tuổi và đang bước vào giai đoạn làm đòng. Ông Nguyễn Văn Mừng cho biết: "Dự kiến chỉ còn bón 1 đợt phân bón nữa cho lúa và ước tính tổng lượng phân bón cho mỗi công lúa trong vụ này không quá 45kg. Năm nay, tôi giảm được lượng phân bón cho lúa không chỉ nhờ có lũ mà còn do áp dụng các biện pháp kỹ thuật để tiết kiệm phân bón và chăm sóc cây lúa khỏe ngay từ giai đoạn đầu như: sạ lúa bằng giống xác nhận, áp dụng kỹ thuật sạ hàng, bón phân theo màu lá lúa. Trong khoảng 3-4 ngày sau mỗi đợt bón phân cho ruộng lúa, tôi áp dụng biện pháp rút nước ra khỏi ruộng để cây lúa hấp thụ tốt lượng phân bón và hạn chế tình trạng lúa bị đổ ngã về sau".

Chủ động thăm đồng

Theo Sở NN&PTNT TP Cần Thơ, vụ đông xuân 2016-2017, thành phố có kế hoạch xuống giống 86.470ha, đến đầu tháng 1-2017 nông dân đã gieo sạ hơn 97% kế hoạch. Dự kiến các diện tích còn lại (khoảng trên 2.000 ha, chủ yếu ở xã thuộc Bắc kênh Cái Sắn, huyện Vĩnh Thạnh) xuống giống dứt điểm trong tháng này. Hiện lúa chủ yếu ở giai đoạn đẻ nhánh đến làm đòng và trổ, tình hình sâu bệnh, rầy nâu không đáng kể. Đây là những giai đoạn quan trọng có khả năng ảnh hưởng đến năng suất lúa, nếu không được chỉ đạo thăm đồng và chăm sóc lúa thường xuyên để kịp thời phòng, trị các loại sâu bệnh.

Dự báo tới đây, rầy nâu nở với mật số từ nhẹ đến trung bình tại các địa phương: Thốt Nốt, Vĩnh Thạnh, Cờ Đỏ, Thới Lai… khả năng rầy dễ phát triển, tăng cao trên những chân ruộng sạ dày, khô nước, lạm dụng thuốc trừ sâu rầy phun định kỳ, gây hiện tượng cháy rầy từng chòm nếu không có biện pháp kiểm soát tốt. Bệnh đạo ôn lá, bệnh đạo ôn cổ lá, cổ bông cũng có nhiều khả năng gây hại lúa trong giai đoạn trổ, đe dọa ảnh hưởng năng suất.

Các địa phương cần thành lập các đoàn để tăng cường kiểm tra tình hình sâu bệnh, chăm sóc bảo vệ lúa, đảm bảo vụ mùa thắng lợi. Bà Nguyễn Thị Kiều, Phó Giám đốc Sở NN&PTNT TP Cần Thơ, cho biết: "Đến thời điểm Tết Nguyên đán 2017, dự kiến hơn 50% diện tích lúa tại thành phố trong giai đoạn chắc xanh đến chín, trong đó khoảng 6.000ha có thể thu hoạch trước Tết. Đây là giai đoạn lúa tương đối an toàn. Tuy nhiên, chính quyền và nông dân các địa phương không nên chủ quan mà phải theo dõi sát đồng ruộng, tránh các diễn biến thời tiết bất thường có thể gây thiệt hại cho sản xuất. Cần chuẩn bị các phương tiện thu hoạch, đảm bảo cơ giới hóa trong thu hoạch hầu hết diện tích lúa để giảm thất thoát cũng như có giải pháp chủ động trong các khâu phơi sấy, bảo quản và tiêu thụ lúa, tổ chức thực hiện tốt các hợp đồng bao tiêu doanh nghiệp đã ký với nông dân".

Tình hình thời tiết được dự báo đang tiếp tục có những diễn biến bất thường, Sở NN&PTNT thành phố khuyến cáo nông dân cần quan tâm thăm đồng thường xuyên, không phun thuốc phòng bệnh để an tâm ăn Tết khi chưa có bệnh xuất hiện, vì sẽ làm tăng chi phí sản xuất mà không mang lại hiệu quả phòng trừ.

Bài, ảnh: Khánh Trung