Với yêu cầu sản phẩm ngày càng cao từ thị trường trong, ngoài nước và tác động từ cuộc Cách mạng Công nghiệp lần thứ 4, doanh nghiệp (DN) TP Cần Thơ đang có nhu cầu rất lớn trong việc chuyển giao, ứng dụng công nghệ mới vào sản xuất. Tuy nhiên, để tiếp cận công nghệ, kỹ thuật mới, DN gặp rất nhiều khó khăn: thiếu vốn, thủ tục hỗ trợ rườm rà, các gói hỗ trợ chưa sát với nhu cầu... Song, TP Cần Thơ xác định hoạt động ứng dụng, đổi mới công nghệ là nhu cầu bức thiết từ thực tiễn và là xu thế tất yếu của quá trình phát triển. Và việc hỗ trợ, thúc đẩy DN ứng dụng tiến bộ khoa học, công nghệ vào hoạt động sản xuất kinh doanh là một hành trình dài, với nhiều giải pháp đồng bộ.

DN tìm hiểu về các máy móc, thiết bị hiện đại được trưng bày tại một sự kiện kết nối cung cầu công nghệ tổ chức trên địa bàn TP Cần Thơ.

 Rào cản

Ông Nguyễn Chí Ngôn, Trưởng khoa Khoa Công nghệ, Trường Ðại học Cần Thơ, cho biết: Chúng tôi tiến hành khảo sát nhu cầu chuyển giao công nghệ của hơn 200 DN thuộc lĩnh vực nông nghiệp, công nghiệp, thương mại - dịch vụ trên địa bàn thành phố. Kết quả cho thấy, có 27% DN trả lời việc chuyển giao công nghệ là rất cần thiết, 60% DN có câu trả lời cần thiết và 7% cho rằng không cần thiết. Như vậy, nhu cầu chuyển giao, ứng dụng công nghệ của DN hiện nay rất cao. Tuy nhiên, do sản xuất, kinh doanh nhỏ lẻ nên đa phần DN không đủ vốn để đầu tư đổi mới công nghệ. Trong khi đó, các chính sách hỗ trợ từ phía Nhà nước hiện nay khó tiếp cận vì thủ tục phức tạp, đặt ra nhiều tiêu chí, các gói hỗ trợ chưa sát với nhu cầu...

Ông Phạm Minh Quốc, Giám đốc Vườn ươm Công nghệ Công nghiệp Việt Nam Hàn - Quốc (KVIP), chia sẻ: Hiện nay, KVIP hỗ trợ 3 ươm tạo ở 3 lĩnh vực: cơ khí, chế biến thủy sản và nông sản. Khi ươm tạo tại KVIP, DN được “tiếp sức” trong việc miễn thuế nhập khẩu đối với trang thiết bị ươm tạo trong nước chưa sản xuất được; hỗ trợ 4 triệu đồng/người/năm đối với cán bộ và công nhân của DN ươm tạo; miễn phí văn phòng làm việc, giảm 50% chi phí thuê thiết bị phục vụ nghiên cứu, thử nghiệm. Tuy nhiên, KVIP vẫn chưa thu hút được nhiều DN, đơn vị tham gia do chính sách cho DN ươm tạo chưa sát với thực tế. Ðơn cử, nhu cầu ươm tạo, hỗ trợ cho DN, đặc biệt là DN khởi nghiệp trong lĩnh vực công nghệ thông tin, công nghệ 4.0 hiện nay rất cao nhưng lại không nằm trong diện được ưu tiên ươm tạo tại KVIP.

Nhiều ý kiến cho rằng, một số công trình nghiên cứu khoa học công nghệ sau khi nghiệm thu đưa vào thực tế sản xuất, kinh doanh của DN lại khó áp dụng, khả năng thương mại hóa kém. Kỹ sư, nhà sáng chế Hoàng Thanh Liêm, chia sẻ: Mỗi năm, Hội thi Sáng tạo kỹ thuật TP Cần Thơ có đến 80-100 giải pháp dự thi. Trong số đó, chỉ chọn ra số ít để trao giải. Còn lại những giải pháp không được trao giải không phải là không hay, không hữu ích nhưng ít được ai chú ý đến và bị “quên lãng” sau đó.  Tôi cho rằng, nếu chúng ta tận dụng và phát huy được những nghiên cứu này thì sẽ đóng góp rất lớn cho sự phát triển kinh tế - xã hội chung của thành phố.

Vấn đề đổi mới công nghệ tại các DN trên địa bàn thành phố hiện nay còn mang tính tự phát, chưa có bộ phận nghiên cứu phát triển để xây dựng chiến lược kinh doanh, mở rộng sản xuất của DN.

Đồng bộ giải pháp

Trước thực trạng nói trên, ông Trương Hoàng Phương, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP Cần Thơ, đề xuất: “Chính phủ, các bộ ngành hữu quan cần điều chỉnh cơ chế, chính sách hỗ trợ sát sườn thực tiễn để tiếp sức, tạo động lực cho DN mạnh dạn ứng dụng, đổi mới công nghệ trong sản xuất, kinh doanh. Ðồng thời, tăng cường hoạt động sở hữu trí tuệ để khẳng định giá trị, tạo sự minh bạch của công nghệ, tiến bộ khoa học kỹ thuật khi thương mại hóa, ứng dụng vào trong thực tiễn”.

DN của TP Cần Thơ chủ yếu là nhỏ và vừa nên gặp nhiều khó khăn trong tiếp cận vốn vay ngân hàng. Do đó, cần có các chương trình cho vay phù hợp với đối tượng DN này, kèm theo đó là thủ tục phải càng đơn giản càng tốt với thời gian xét duyệt ngắn nhất có thể. Các thông tin phổ biến đến DN cần được thực hiện thông qua nhiều kênh để DN có nhiều cơ hội tiếp cận; đồng thời cần có chuyên gia tư vấn công nghệ, hướng dẫn thủ tục cho DN trong việc hưởng ưu đãi về ứng dụng tiến bộ khoa học công nghệ trong sản xuất kinh doanh.

Dưới tác động của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, tình hình dịch COVID-19, các bạn trẻ, DN khởi nghiệp có xu hướng chuyển sang các lĩnh vực liên quan đến công nghệ 4.0, dịch vụ y tế, chăm sóc sức khỏe… Vì vậy, ông Phạm Minh Quốc cho rằng, cần mở rộng lĩnh vực hoạt động ươm tạo của vườn ươm; có chính sách thu hút DN lớn tham gia vào hoạt động ươm tạo, nghiên cứu DN tại vườn ươm. Ngoài ra, KVIP tiếp tục liên kết chặt chẽ hơn nữa với các viện, trường để chia sẻ ý tưởng, nguồn nhân lực và trang thiết bị phục vụ việc ươm tạo, hỗ trợ hoạt động khởi nghiệp của thành phố và vùng ÐBSCL.

Mặt khác, để việc chuyển giao, ứng dụng, đổi mới công nghệ đạt kết quả cần phải thay đổi cách tư duy lẫn tổ chức sản xuất. Ông Hoàng Thanh Liêm dẫn chứng: Chẳng hạn, đối với lĩnh vực nông nghiệp, trước hết phải chuyển từ nền nông nghiệp nhỏ lẻ sang nền nông nghiệp hàng hóa, quy mô lớn. Có như vậy mới có thể áp dụng hiệu quả, đồng bộ các tiến bộ khoa học kỹ thuật, công nghệ mới với giá thành hợp lý. Bên cạnh đó, DN, nông dân phải xem hoạt động chuyển giao, ứng dụng, đổi mới công nghệ là khâu đột phá trong hoạt động sản xuất, kinh doanh; gắn hoạt động khởi nghiệp với ứng dụng, chuyển giao khoa học công nghệ, đặc biệt là công nghệ 4.0.

Bài, ảnh: MỸ THANH