Vừa qua, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) tổ chức đoàn khảo sát về thực trạng đạo đức lối sống của học sinh, sinh viên (HSSV) tại một số đơn vị, cơ sở đào tạo ở TP Cần Thơ. Nhiều vấn đề phát sinh đòi hỏi sự cộng đồng trách nhiệm từ nhiều phía để giáo dục đạo đức lối sống HSSV đạt hiệu quả hơn.

* Thực trạng

Thời gian qua, ngành giáo dục TP Cần Thơ thực hiện nhiều giải pháp để giáo dục đạo đức lối sống cho HSSV. Ông Lương Thạnh Siêu, Trưởng phòng công tác HSSV, Sở GD&ĐT TP Cần Thơ, cho biết: "Ngành đã tổ chức nhiều hội thảo về bạo lực học đường, diễn đàn lắng nghe trẻ em nói, chuyên đề giáo dục đạo đức lối sống HS, tổ chức dạy kỹ năng sống cho HS. Các trường thực hiện tốt phong trào thi đua "Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực"; các cuộc vận động của ngành đều gắn chặt với việc "Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh"... đã có nhiều thầy, cô giáo là tấm gương sáng về đạo đức lối sống cho HSSV học tập, noi theo"... Không riêng gì các trường phổ thông, các cơ sở giáo dục đại học như: ĐH Cần Thơ, ĐH Tây Đô, Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Cần Thơ... đẩy mạnh hoạt động giáo dục đạo đức lối sống cho HSSV. Ông Nguyễn Thanh Tường, Trưởng phòng công tác SV, Trường ĐH Cần Thơ, nói: "Trường có hơn 53 ngàn SV nên lãnh đạo trường rất quan tâm công tác này. Các đơn vị thuộc trường, Đoàn Thanh niên, Hội sinh viên tổ chức nhiều hoạt động tình nguyện hướng về cộng đồng, lồng ghép nội dung giáo dục đạo đức lối sống trong các môn học, các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp... nhằm giúp SV rèn luyện thêm kỹ năng sống, ý thức trách nhiệm với xã hội".

Ông Bùi Văn Linh, Phó Vụ trưởng Vụ Công tác HSSV - Bộ GD&ĐT làm việc với Trường ĐH Cần Thơ về thực trạng giáo dục đạo đức lối sống cho SV.

Tuy nhiên, theo đánh giá của các nhà quản lý giáo dục, sự chuyển biến vẫn chưa đạt yêu cầu, vẫn còn tình trạng HSSV vi phạm nội qui nhà trường, đánh nhau, nghiện game, không dám đấu tranh với biểu hiện sai trái; thờ ơ vô cảm trước những hành vi xúc phạm nhân phẩm; thiếu kỹ năng ứng xử. Đáng quan ngại hơn, vẫn còn tình trạng HSSV vi phạm pháp luật. Đơn cử trường hợp một số HS Trường THCS Trần Ngọc Quế có hành vi đe dọa trấn lột tiền bạn học cùng trường; HS đánh giáo viên do giáo viên đánh HS; SV ở các trường ĐH, CĐ "sống thử"; SV lấy cắp laptop bạn cùng phòng trọ để bán, lấy tiền tiêu xài cá nhân. Nghiêm trọng hơn, một SV giết người chỉ vì muốn gia nhập hội game trên mạng...

Về điều này, ông Nguyễn Thanh Tường cho biết: "Vẫn còn bộ phận SV chưa có lý tưởng rõ ràng trong phấn đấu rèn luyện nhân cách, bị ảnh hưởng cuộc sống vật chất, lối sống thực dụng, dẫn đến hành vi trộm cắp tài sản, vi phạm pháp luật; do hạn chế kiến thức xã hội nên bị lừa đảo tham gia "bán hàng đa cấp"; cá biệt có trường hợp SV suy nghĩ thiếu chín chắn, mơ hồ, bị lôi cuốn theo một số hành động quảng cáo, dẫn đến nghiện game, kết quả học tập kém hoặc tham gia hoạt động vi phạm pháp luật...". Năm học 2012-2013, Trường ĐH Cần Thơ có 163 SV bị kỷ luật mức khiển trách và 12 SV bị cảnh cáo.

* Trách nhiệm từ nhiều phía

"Làm gì để đẩy mạnh giáo dục đạo đức lối sống cho HSSV ở các trường một cách hiệu quả?", là vấn đề được nhiều nhà quản lý giáo dục, phụ huynh quan tâm. Theo Phó Vụ trưởng Vụ Công tác HSSV - Bộ GD&ĐT Bùi Văn Linh, chuyến khảo sát về thực trạng đạo đức lối sống của HSSV tại các địa phương, cơ sở đào tạo ở 4 tỉnh, thành trên cả nước nhằm mục tiêu: ghi nhận thực trạng, với những biểu hiện tích cực, tiêu cực đạo đức lối sống của HSSV cũng như khó khăn, đề xuất; qua đó, có giải pháp giúp các đơn vị thực hiện tốt hơn giáo dục đạo đức, lối sống của HSSV. Song, để thực hiện điều này, cần cộng đồng trách nhiệm của xã hội.

Bạn Nguyễn Thị Mỹ Linh, SV Trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Cần Thơ, mong muốn: "Qua hoạt động phong trào đoàn thể, chúng tôi được rèn luyện nhiều hơn về kỹ năng sống, kỹ năng giao tiếp... là "hành trang" quý báo cho sinh viên khi ra trường". Một SV Trường ĐH Cần Thơ cho rằng: tình trạng quan hệ đồng tính vẫn khá phổ biến trong môi trường ĐH nhưng vấn đề giáo dục giới tính cho SV chưa được sự quan tâm đúng mức của thầy cô hoặc tổ chức đoàn thể. Vì thế, SV rất cần trung tâm tư vấn hỗ trợ SV. Đồng tình quan điểm này, ông Phạm Vũ Toàn, Phó trưởng Phòng PA83, Công an TP Cần Thơ, đề xuất: "Đối với trường ĐH có đông SV cần thành lập Trung tâm Tư vấn quản lý và hỗ trợ SV, nhằm giáo dục đạo đức lối sống và hỗ hợ cho SV".

Một khó khăn hiện nay là với những HSSV đủ tuổi chịu trách nhiệm hành vi vi phạm pháp luật thì dễ xử lý theo đúng pháp luật. Tuy nhiên, đối với những trường hợp vị thành niên, việc xử lý chỉ dừng lại ở mức tuyên truyền giáo dục, chưa đủ sức răng đe nên HS dễ tái phạm. Theo ông Trần Thanh Tài, Trưởng phòng giáo dục Tiểu học, Sở GD&ĐT TP Cần Thơ, cho rằng: "Quan trọng vẫn là phương pháp giáo dục đạo đức lối sống của nhà trường, sự dạy dỗ của gia đình đối với HS. Bởi lẽ, nếu HS được giáo dục tốt sẽ giảm đáng kể tình trạng HSSV vi phạm pháp luật". Còn theo ông Trần Văn Đức, Ủy viên Ban Chấp hành Hội Phụ huynh HS Trường THPT Nguyễn Việt Dũng, nhân cách của HS ảnh hưởng rất nhiều từ giáo viên chủ nhiệm. Tuy là duy ý chí nhưng một người thầy tốt sẽ dạy dỗ học trò ngoan. Do đó, giáo viên phải làm gương. Ông Đức cho rằng: "Ở Trường THPT Nguyễn Việt Dũng đã có tình trạng HS đề nghị "trả" giáo viên chủ nhiệm và yêu cầu trường thay thế giáo viên khác. Tìm hiểu sự việc mới biết trước đó giáo viên chủ nhiệm mời họp phụ huynh HS để phê bình các em dù là lỗi lớn hay nhỏ, như gây mất trật tự trong lớp; trong khi lỗi này chưa đến mức nghiêm trọng. Mặt khác, giáo viên còn tỏ thái độ khó chịu khi HS hỏi lại bài học do không hiểu, khiến HS bức xúc... Sau khi nắm rõ sự việc, Ban chấp hành phụ huynh HS đã khuyên và yêu cầu HS không gây mất trật tự; giáo viên nên thay đổi cách quản lý phù hợp... Nhờ vậy, sự việc giải quyết thỏa đáng, các em an tâm học tập.

****

Rõ ràng, trong điều kiện phát triển nền kinh tế thị trường và cơ chế mở cửa của đất nước, HSSV là đối tượng dễ bị tác động. Do vậy, theo các nhà quản lý giáo dục, phụ huynh HS, nếu phối hợp tốt giữa trường- phụ huynh HS- địa phương sẽ giáo dục đạo đức lối sống cho HS hiệu quả hơn, góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động GD-ĐT.

Bài, ảnh: Bích Kiên