Hiện nay, tình hình kinh tế trong nước đã có dấu hiệu hồi phục nhưng năng suất và sức cạnh tranh của nền kinh tế vẫn chưa được cải thiện mạnh mẽ. Do đó, không ít doanh nghiệp vẫn còn cân nhắc khi đầu tư mở rộng quy mô sản xuất. Nhiều doanh nghiệp cho rằng, trong tiến trình phát triển, hội nhập, việc đưa khoa học kỹ thuật hiện đại vào sản xuất, giảm giá thành, nâng chất lượng sản phẩm là quy luật tất yếu. Song, đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, để đầu tư đổi mới công nghệ không thể không tính toán đến bài toán thị trường và khả năng thu hồi vốn. Doanh nghiệp thận trọng khi đầu tư mở rộng quy mô sản xuất, đổi mới công nghệ trong giai đoạn hiện nay là điều đương nhiên. Bởi lẽ, nền kinh tế đã trải qua giai đoạn khó khăn kể từ năm 2007-2008 đến nay mới dần khôi phục lại. Thậm chí có những thời điểm doanh nghiệp phải đối mặt với tình trạng hàng tồn kho cao, phải sản xuất cầm chừng để giữ chân lao động, giữ khách hàng truyền thống. Các chi phí đầu vào cũng được kiểm soát chặt chẽ, năng suất lao động được nỗ lực cải thiện để tiết giảm giá thành sản xuất, giữ giá đầu ra ổn định để bán được sản phẩm và giữ vững lợi nhuận. Đây được xem là những nỗ lực của chính bản thân doanh nghiệp để vượt qua giai đoạn khó khăn và chuẩn bị cho giai đoạn bứt phá để hội nhập.

Đầu năm 2015, tình hình kinh tế - xã hội của TP Cần Thơ vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức khi các chỉ tiêu kinh tế của thành phố mặc dù có tăng nhưng vẫn còn chậm, đạt thấp so kế hoạch năm. Tình hình xuất khẩu gặp khó khi thủy sản xuất khẩu - mặt hàng xuất khẩu chủ lực của thành phố đang đối mặt với áp lực cạnh tranh về giá, các rào cản thương mại, thuế chống bán phá giá ngày càng tăng. Về thương mại nội địa, lũy kế trong 4 tháng đầu năm 2015, tổng mức bán ra hàng hóa và doanh thu dịch vụ của thành phố 48.233 tỉ đồng, đạt 37,1% kế hoạch, tăng 14,3%; tổng mức bán lẻ hàng hóa, doanh thu dịch vụ 28.164 tỉ đồng, đạt 34,8% kế hoạch, tăng 14,4% so cùng kỳ. Mức tăng này chứng tỏ kinh tế đã có dấu hiệu khởi sắc, người dân bắt đầu gia tăng nhu cầu mua sắm, tiêu dùng tạo lực đẩy cho doanh nghiệp tập trung sản xuất kinh doanh, mở rộng thị trường. Chia sẻ về thị trường tiêu thụ sản phẩm trong những tháng đầu năm 2015, ông Lâm Minh Trực, Phó Giám đốc Công ty TNHH Cơ khí Thế Dân, cho biết: "Cơ khí Thế Dân chuyên chế tạo thiết bị máy và dây chuyền sản xuất phục vụ trong ngành gạo và thủy sản như thùng silo chứa gạo, băng gàu tải, dây chuyền sản xuất chả cá, dây chuyền làm củi viên, trấu viên... Từ cuối năm 2014 sang đầu năm 2015, các đơn hàng cung cấp máy móc thiết bị cho ngành gạo và chế biến thủy sản bắt đầu tăng trở lại do doanh nghiệp trong 2 ngành này đang tập trung tái cấu trúc, đầu tư hoàn thiện dây chuyền sản xuất để thích ứng trong giai đoạn cần chế biến các sản phẩm có giá trị gia tăng cao, đáp ứng nhu cầu xuất khẩu". Đây được xem là thông tin vui cho ngành cơ khí nói riêng và ngành chế biến gạo, thủy sản xuất khẩu của thành phố. Sự phát triển các các doanh nghiệp ngành gạo, thủy sản sẽ có tác động dây chuyền đến các ngành khác như bao bì, cơ khí, vận tải... chủ yếu tập trung vào các doanh nghiệp quy mô nhỏ và vừa.

Kinh tế dần hồi phục, các doanh nghiệp cũng dễ thở hơn nhưng áp lực cạnh tranh vẫn còn đó khi hội nhập kinh tế diễn ra ngày càng sâu rộng. Doanh nghiệp buộc phải có sự chuẩn bị đổi mới công nghệ, thích ứng với sân chơi hội nhập nhiều thuận lợi nhưng cũng không kém phần khắc nghiệt. Nhiều doanh nghiệp cho rằng, thành phố cần có những chính sách hỗ trợ đặc thù cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa trong những ngành công nghiệp then chốt, mũi nhọn tiếp cận vốn với lãi suất ưu đãi và xem đây là hình thức tiếp sức để doanh nghiệp tự vươn lên đầu tư trang thiết bị công nghệ hiện đại. Theo ông Trương Quốc Trạng, Phó Giám đốc Sở Kế hoạch và Đầu tư kiêm Tổ trưởng Tổ Hỗ trợ doanh nghiệp TP Cần Thơ, thành phố hiện triển khai chương trình "Đổi mới công nghệ hỗ trợ phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa TP Cần Thơ giai đoạn 2013-2017" và Chương trình Quốc gia phát triển công nghệ cao trên địa bàn thành phố: Công nghệ sản xuất các sản phẩm mới, chuyển giao công nghệ, ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất". Tham gia các chương trình này, doanh nghiệp sẽ được hỗ trợ một phần kinh phí đầu tư đổi mới công nghệ, đổi mới kỹ thuật theo chiến lược phát triển và mở rộng sản xuất đối với các sản phẩm xuất khẩu, sản phẩm công nghiệp hỗ trợ, sản phẩm chủ lực, mũi nhọn theo định hướng phát triển công nghiệp của thành phố. Song song đó, Tổ phối hợp với các sở, ngành hữu quan chú trọng giới thiệu, cung cấp thông tin về công nghệ, thiết bị cho doanh nghiệp, hỗ trợ, đánh giá lựa chọn công nghệ, giúp doanh nghiệp tiếp xúc và sử dụng có hiệu quả nguồn hỗ trợ từ Quỹ đổi mới công nghệ quốc gia và Quỹ phát triển khoa học và công nghệ thành phố trong đổi mới, nâng cao năng lực công nghệ của doanh nghiệp.

Về thực tế, nguồn vốn đầu tư từ chương trình cho doanh nghiệp sẽ giới hạn về số vốn và số doanh nghiệp được tiếp cận thụ hưởng. Tuy nhiên, đây được xem là chính sách "mồi" để tạo ra bước đột phá cho các doanh nghiệp tham gia và tạo ra sức lan tỏa trong cộng đồng doanh nghiệp về yêu cầu bức thiết phải đổi mới về công nghệ, tạo ra những sản phẩm chất lượng, có khả năng cạnh tranh cao, đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường trong và ngoài nước. Đầu tư trang thiết bị hiện đại phải gắn với thị trường tiêu thụ ổn định, lâu dài mới phát huy được hiệu quả nguồn vốn và mang lại lợi ích lâu dài cho doanh nghiệp.

Bài, ảnh: MINH HUYỀN