Các doanh nghiệp xoay trở theo cách “tự sản tự tiêu”. Ảnh: LÊ HOÀNG YẾN

Phó Chủ tịch UBND tỉnh An Giang, ông Huỳnh Thế Năng, nói rằng “với 6.000 ha mặt nước, mỗi năm ĐBSCL tạo ra 1,2 đến 1,4 tỉ USD, là một kỳ tích. Nhưng ở đâu không biết chứ An Giang phải tính cách khác, phải chấm dứt cảnh “thấy người ta ăn khoai vác mai mà chạy... Thay vào đó là những cam kết được thực thi, cân bằng giữa vùng nuôi và nhu cầu nhà máy”.

Một số doanh nghiệp ở An Giang đã ứng tiền hỗ trợ cho người nuôi có uy tín và sẽ mua lại nguyên liệu theo giá thị trường. Giá sàn không hợp thời vì đó là ấn định chủ quan mà không theo cung cầu.

Giá cá tra hiện thời: 24.300đ/kg, không cần phân loại. Nếu nuôi đúng quy trình, có mức lời 6.000đ/kg, chủ yếu là những ông chủ vuông nuôi có vốn, có kiến thức, kinh nghiệm... Những người “thấy người ta ăn khoai vác mai mà chạy” không nằm trong số này.

Các nhóm lợi ích hình thành gắn với hình thức tự sản tự tiêu, mệnh danh là “quy trình khép kín sản xuất- kinh doanh không thể giải quyết tình trạng thiếu nguyên liệu ở các nhà máy. “Đó là bước lùi trong nghề nuôi cá nước ngọt”, một doanh nhân nói “Chẳng lẽ trong thức ăn cho cá có gì thì họ sẽ trồng để tự cung tự cấp?”. Ngược lại, các doanh nghiệp khép kín vùng nuôi nói: “người nuôi hay bẻ kèo, quy trình không bảo đảm, số lượng cá tới lứa không bao nhiêu, giá cao cỡ nào cũng không hài lòng... Thôi thì cứ tổ chức nuôi vừa công suất chế biến của nhà máy là được rồi”.

Liệu có thể làm gì để gây chú ý cho các nhà máy nếu muốn tham gia nhóm lợi ích này? Giảm giá thành? Tổ chức thương lượng để ký hợp đồng gia công? Nhiều người nuôi cá cho rằng giảm giá thành là chìa khóa không chỉ dễ bán cho nhiều nhà máy mà còn có thể tham gia các nhóm lợi ích. Tuy nhiên, cách giảm chi phí, đặc biệt là thuốc thú y khi nuôi ở mật số cao, lợi bất cập hại!

Thạc sĩ Nguyễn Ngọc Phú Vinh, Phó Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu bệnh cá thuộc Chi cục Thú y Cần Thơ, cảnh báo: “Cá đã lờn thuốc!”. Ông so sánh: “Nếu đàn heo bệnh thì cách ly, tách đàn trị từng con. Ngược lại cá bệnh phải trị cả ao, không loại trừ con nào. Để giảm chi phí, nhiều người nuôi tìm tới các cửa hàng bán hóa chất mua nguyên liệu làm thuốc kháng sinh hoặc các hóa chất khác... tự pha chế rồi đổ xuống ao. Khi thấy chưa hiệu quả thì họ tăng liều mà không biết rằng khi mua hàng, những nguyên liệu pha chế thuốc đã bị pha trộn nên không bao giờ đủ hàm lượng. Càng tăng liều nhưng không đủ thì cũng giống như giúp vi trùng nâng khả năng kháng thuốc. Trong ao nuôi tồn tại loại vi trùng kháng thuốc. Xả nước ra chung quanh, vi trùng di chuyển qua vuông nuôi khác gây ra tình trạng kháng thuốc trên diện rộng. Dùng thuốc tự chế không hiệu quả, nhiều người đã dùng thuốc cho người pha với hóa chất làm đòn quyết định để trị bệnh cho cá, nhưng không ít người đã thất bại.

Trong khi lực lượng kiểm tra chuyên ngành, quản lý thị trường kiểm tra nghiêm nhặt các cửa hàng thú y thì các cửa hàng bán hóa chất từ tạo màu, mùi đến nguyên liệu làm thuốc kháng sinh vẫn ung dung dù tình trạng kinh doanh hóa chất, nguyên liệu chế thuốc, thậm chí có loại bị cấm vẫn được mua bán ở các cửa hàng hóa chất!

HOÀNG LAN