Rác thải trên sông, rạch không những gây ô nhiễm môi trường nước, mà còn làm mất mỹ quan sông nước, đô thị. Để hạn chế tình trạng này, TP Cần Thơ đã triển khai nhiều hoạt động, giải pháp thu gom, xử lý rác thải, vớt rác trên sông... bảo vệ môi trường (BVMT) sông, rạch.

Hiệu quả nhờ nỗ lực đồng bộ

Thời gian qua, các tổ chức chính trị - xã hội TP Cần Thơ triển khai nhiều hoạt động thiết thực góp phần xây dựng thành phố xanh, sạch, đẹp. Chị Trần Thị Thanh Nga, ngụ phường Ninh Kiều, chia sẻ: “Rạch Cái Khế thường bị ô nhiễm bởi rác thải, hộp xốp nylon do người dân thiếu ý thức vứt bừa bãi. Lực lượng đoàn viên thanh niên thường xuyên tổ chức vớt và vận chuyển rác đến nơi xử lý không chỉ làm sạch rạch mà còn là hành động tuyên truyền trực quan nâng cao ý thức BVMT và thay đổi hành vi xả rác xuống sông rạch của người dân”.

​
Lực lượng đoàn viên thanh niên TP Cần Thơ tổ chức vớt rác trên sông.

Ngoài các phong trào tình nguyện dọn rác thải, BVMT, thành phố còn tăng cường hợp tác quốc tế thực hiện các giải pháp thu gom rác thải trên sông tái chế. Điển hình là Dự án lắp đặt hệ thống thu gom tự động rác nổi trên sông tại TP Cần Thơ do Tổ chức Làm sạch biển (TOC) của Hà Lan viện trợ lắp đặt trên sông Cần Thơ thuộc phường Ninh Kiều. Hệ thống vớt rác tự động này có khả năng thu gom trên 100 tấn rác thải trên sông mỗi năm và vận chuyển đến nơi xử lý theo quy định. Hiện nay, hệ thống này đã được bàn giao cho TP Cần Thơ quản lý và vận hành.

Thành phố thực hiện lắp đặt bẫy vớt rác thụ động chi phí thấp tại rạch Cái Khế (do Tổ chức CLEAR RIVERS tài trợ) và sử dụng hệ thống giám sát AI-CCTV; tổ chức ra quân thu gom rác tại địa phương; thực hiện chương trình tái chế dựa trên nền tảng sẵn có để ngăn chặn việc đốt hoặc vận chuyển rác đi nơi khác. Công tác cộng đồng cũng được chú trọng thông qua hoạt động phỏng vấn hộ gia đình để phân tích thói quen quản lý rác; tham vấn cộng đồng xây dựng phương án giải quyết và xây dựng mô hình mẫu trường học không rác thải nhựa. Những nỗ lực này bước đầu đã mang lại hiệu quả tốt, giúp xử lý rác trên sông và nâng cao ý thức của người dân trong việc phân loại rác thải và BVMT.

Hệ thống thu gom rác nổi trên sông Cần Thơ được lắp đặt, phát huy hiệu quả.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Cần Thơ, năm 2025, nhiều hoạt động BVMT thiết thực được triển khai như trồng cây xanh, ra quân dọn vệ sinh, tổ chức mít tinh, tập huấn và truyền thông đa phương tiện... qua đó góp phần cải thiện chất lượng môi trường và nâng cao nhận thức cộng đồng. Công tác thu gom và xử lý chất thải cũng đạt kết quả ấn tượng: tỷ lệ chất thải rắn đô thị được thu gom và xử lý đạt 96,76%, trong khi tỷ lệ chất thải nguy hại được thu gom, xử lý đạt 98%. Ngoài ra, thành phố tăng cường phòng ngừa và kiểm soát ô nhiễm, giám sát chặt chẽ việc thực thi các quy định pháp luật về BVMT của các doanh nghiệp trên địa bàn.

Đẩy mạnh hành chính hóa

Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Cần Thơ tham mưu UBND thành phố ban hành quyết định quy định đặc điểm kinh tế - kỹ thuật của dịch vụ thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn; công văn chỉ đạo về công tác thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải rắn sinh hoạt. Sở cũng trình UBND thành phố xem xét, phê duyệt nhiệm vụ và dự toán kinh phí thuê tư vấn xác định giá cụ thể dịch vụ thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải rắn sinh hoạt đối với mọi đối tượng từ hộ gia đình đến khu công nghiệp; cho chủ trương xây dựng Đề án BVMT TP Cần Thơ;...

Theo ông Ngô Thái Chân, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Cần Thơ, thời gian tới, đơn vị tăng cường quản lý, tổ chức thực hiện các giải pháp về BVMT; thực hiện mục tiêu phát triển bền vững, xây dựng nền kinh tế tuần hoàn… Đặc biệt, ngành tập trung ngăn ngừa ô nhiễm, tăng cường quan trắc, giám sát môi trường và sử dụng có hiệu quả, quản lý tốt tài nguyên nước, khoáng sản, không để xảy ra tình trạng ô nhiễm, suy giảm trữ lượng và chất lượng nước, nâng cao năng lực, quản lý chặt chẽ tài nguyên khoáng sản trên địa bàn, phục vụ tốt cho việc phát triển kinh tế - xã hội.

Đặc biệt, Sở sẽ tăng cường kiểm soát ô nhiễm môi trường từ chất thải rắn sinh hoạt và chất thải sản xuất nông nghiệp; nâng cao tỷ lệ thu gom, xử lý bao gói thuốc bảo vệ thực vật sau sử dụng. Thành phố cũng tiếp tục hướng dẫn thực hiện phân loại rác thải sinh hoạt tại nguồn triệt để nhằm duy trì và nâng cao chất lượng tiêu chí môi trường trong xây dựng nông thôn mới, xây dựng đô thị văn minh. Đồng thời, Cần Thơ kiểm soát và hạn chế ô nhiễm do chất thải từ khu vực đô thị, khu công nghiệp và khu dân cư tập trung; phối hợp giám sát việc hoàn thiện và vận hành hiệu quả hạ tầng xử lý chất thải đã được đầu tư tại các khu, cụm công nghiệp.

Để góp phần tổ chức thành công Lễ hội Văn hóa Sông nước Cần Thơ năm 2025; giới thiệu, quảng bá nét đặc trưng văn hóa sông nước ĐBSCL nói chung và TP Cần Thơ nói riêng đến người dân và du khách trong, ngoài nước, từ ngày 15 đến 25-12-2025, Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp UBND phường, các đơn vị tổ chức thu gom rác thải, vớt rác nổi, phát quang và làm sạch bờ sông, kênh rạch. Tuyên truyền, vận động người dân nâng cao ý thức BVMT nước, hạn chế xả thải bừa bãi; tổ chức chương trình chèo SUP dọn rác tại các tuyến sông khu vực tổ chức lễ hội và các đoạn sông trọng điểm trên địa bàn các phường Ninh Kiều, Cái Răng, An Bình, Cái Khế...

Bài, ảnh: HÀ VĂN