Tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, sáng 10-8, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng. Bà Tô Ái Vang, Phó trưởng đoàn chuyên trách Đoàn Đại biểu Quốc hội TP Cần Thơ, tham gia đóng góp một số ý quan trọng về dự án Luật này.

Thứ nhất, tại điểm 1, khoản 5, Điều 1, sửa đổi, bổ sung khoản 1, khoản 2 và khoản 3 Điều 9 quy định: “Tìm kiếm, phát triển thị trường lao động ở nước ngoài; ký kết và thực hiện hợp đồng, thỏa thuận liên quan đến việc đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng”. 

1. Về thẩm quyền và căn cứ ký kết hợp đồng “Dự thảo Luật cần bổ sung quy định nguyên tắc: Hợp đồng cung ứng lao động của doanh nghiệp phải phù hợp với Điều ước quốc tế hoặc Thỏa thuận quốc tế về lao động mà Việt Nam là thành viên; đồng thời quy định rõ điều kiện ký kết hợp đồng đối với các thị trường/ngành nghề chưa có Thỏa thuận khung cấp Nhà nước hay là cấp Bộ".

2. Về thẩm định đối tác nước ngoài “Dự thảo Luật cần bổ sung quy định doanh nghiệp dịch vụ chịu trách nhiệm hoàn toàn về tính xác thực của Báo cáo thẩm định năng lực pháp lý, tài chính và điều kiện sử dụng lao động của đối tác nước ngoài khi đăng ký hợp đồng. Đồng thời, bổ sung cơ chế Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài cho ý kiến thẩm tra đối với các hợp đồng thuộc danh mục thị trường/ngành nghề có rủi ro cao hoặc quy mô lao động lớn”.

3. Về vai trò của Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài “Dự thảo Luật xem xét quy định cụ thể quy trình phối hợp và trách nhiệm của Ban Quản lý lao động/Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài với vai trò là đầu mối tiếp nhận phản ánh, thực hiện các biện pháp hỗ trợ bảo vệ quyền lợi khẩn cấp cho lao động và can thiệp ngoại giao khi xảy ra rủi ro, tranh chấp lao động phức tạp”.

Nhằm đảm bảo tính thống nhất hệ thống pháp luật: Tránh xung đột với Luật Thỏa thuận quốc tế, Luật Cơ quan đại diện và các Điều ước quốc tế mà Việt Nam ký kết; đảm bảo tính khả thi: Không làm phát sinh "giấy phép con" gây nghẽn cho doanh nghiệp, không đẩy trách nhiệm thẩm định tài chính vượt quá năng lực thực tế của Cơ quan đại diện ngoại giao; Giữ nguyên mục tiêu cốt lõi: Vẫn siết chặt được trách nhiệm của doanh nghiệp dịch vụ, nâng cao vai trò bảo hộ của Nhà nước và phòng ngừa rủi ro cho người lao động từ sớm.

Thứ hai, tại khoản 23, Điều 1, sửa đổi, bổ sung Điều 53 có 2 điểm quy định:

Điểm 1 dự thảo Luật quy định “Người lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng lao động trực tiếp giao kết gửi 1 bộ hồ sơ theo quy định của Chính phủ đến UBND cấp tỉnh nơi người lao động đăng ký thường trú để đăng ký hợp đồng lao động trực tiếp giao kết”. Kiến nghị dự thảo Luật xem xét bổ sung quy định:

1. Cho phép người lao động thực hiện thủ tục đăng ký hợp đồng lao động bằng hình thức trực tuyến trên Hệ thống cơ sở dữ liệu về người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng hoặc Cổng dịch vụ công quốc gia.

2. Phân cấp thẩm quyền tiếp nhận, giải quyết thủ tục đăng ký hợp đồng cho Cơ quan chuyên môn về lao động thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh tại nơi người lao động thường trú hoặc tạm trú, trên cơ sở dữ liệu cư trú đã được đồng bộ với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư nhằm tạo điều kiện thuận lợi nhất cho người dân.

Điểm 2 dự thảo Luật quy định “Chính phủ quy định về hồ sơ, trình tự, thủ tục đăng ký hợp đồng lao động trực tiếp giao kết”. Kiến nghị xem xét, bổ sung “Quy định nguyên tắc về việc đẩy mạnh thực hiện dịch vụ công trực tuyến toàn trình, cắt giảm và đơn giản hóa thủ tục đăng ký hợp đồng đối với người lao động trực tiếp giao kết hợp đồng lao động. Đồng thời, chuyển mạnh từ “tiền kiểm hồ sơ giấy sang phân loại nguy cơ để đơn giản hóa tiền kiểm trực tuyến, kết hợp tăng cường hậu kiểm, quản lý dữ liệu xuất nhập cảnh liên thông”; giao Chính phủ quy định chi tiết hồ sơ, trình tự, thủ tục đăng ký trên môi trường điện tử".

Bởi vì, đảm bảo sự an toàn cho người lao động (không bỏ trống tiền kiểm đối với đối tượng rủi ro): Thay vì chuyển hoàn toàn 100% sang "hậu kiểm", giải pháp chuẩn xác hơn là "Tiền kiểm tinh gọn/đơn giản hóa qua môi trường số" đối với các thị trường an toàn/hợp đồng chuẩn; và chỉ "hậu kiểm" đối với việc quản lý cư trú, gia hạn hợp đồng hoặc báo cáo biến động lao động khi đã sang nước sở tại.

Khắc phục tình trạng "nhũng nhiễu, chậm trễ" thủ tục hành chính: Đưa yêu cầu Dịch vụ công trực tuyến toàn trình (không bắt nộp hồ sơ giấy, tự động hóa xác nhận nếu hợp đồng thuộc mẫu chuẩn) vào Luật sẽ buộc cơ quan quản lý nhà nước ở địa phương phải xử lý nhanh chóng, hạn chế tối đa việc gây khó dễ cho người dân.

Tăng tính liên thông dữ liệu: Việc chuyển đổi số giúp liên thông dữ liệu đăng ký hợp đồng giữa Cơ quan Quản lý Lao động - Cơ quan Bộ Ngoại giao (cơ quan đại diện ở nước ngoài) - Cơ quan Quản lý xuất nhập cảnh (Bộ Công an). Khi người lao động đăng ký trực tuyến xong, dữ liệu tự động đồng bộ sang ngành Công an và Ngoại giao để hỗ trợ bảo hộ khi cần thiết, thay vì kiểm tra thủ công bằng giấy tờ tại cửa khẩu.

PV