Sau thời gian mỏi mòn chờ đợi nhà đầu tư triển khai dự án, cuối cùng UBND TP Cần Thơ cũng đành phải ra “tối hậu thư” cho Công ty TNHH Nhà máy lọc dầu (NMLD) Cần Thơ- chủ đầu tư nhà máy lọc dầu hơn nửa tỉ USD: sau ngày 15-1-2015 sẽ thu hồi dự án này nếu vẫn chưa chịu triển khai.

Dự án “3 nhất”

Năm 2004, khi cả nước chưa có nhà máy lọc dầu nào thì dự án NMLD Cần Thơ đã được nhà đầu tư Trung Quốc xin đầu tư tại khu đất quy hoạch KCN Hưng Phú, quận Cái Răng. Đến năm 2005, Thủ tướng Chính phủ đồng ý cho nhà đầu tư lập dự án trình cấp thẩm quyền phê duyệt. Ngay sau đó, Công ty Cổ phần Đầu tư - Thương mại Viễn Đông (TP HCM) do ông Nguyễn Văn Đức là Tổng giám đốc đã có những buổi làm việc chính thức với địa phương đề nghị nghiên cứu và tiến hành các thủ tục đầu tư thực hiện dự án này.

Ngày 19-5-2008, UBND TP Cần Thơ cấp giấy chứng nhận đầu tư cho dự án NMLD Cần Thơ công suất 2 triệu tấn/năm vốn đầu tư 538 triệu USD, sử dụng đất 250ha do Công ty TNHH NMLD Cần Thơ làm chủ đầu tư. Công ty này được thành lập trên cơ sở liên doanh Công ty Cổ phần đầu tư Thương mại Viễn Đông (Việt Nam) góp 30% vốn và Công ty Semtech Limited B.V.I ( Mỹ) góp 70% vốn. Nhà máy được đầu tư tại KCN Ô Môn thuộc quận Ô Môn. Dự kiến dự án sẽ đi vào hoạt động sau 24 tháng thi công và vận hành thử. Đây là dự án FDI có vốn đầu tư lớn nhất, chiếm đến 80% so với tổng nguồn vốn FDI đăng ký đầu tư vào TP Cần Thơ tại thời điểm đó.

Nhiều ha đất trong khu đất quy hoạch NMLD bị bỏ hoang vì dự án treo gần chục năm qua.

Trong buổi làm việc với địa phương vào ngày 13-1-2010, ông Nguyễn Văn Đức, Tổng Giám đốc Công ty TNHH NMLD Cần Thơ lý giải dự án chậm triển khai là bởi các nguyên nhân bất khả kháng: Khủng hoảng kinh tế tài chính toàn cầu năm 2008, Chủ tịch HĐQT của công ty Semtech- người có tâm huyết với dự án này đột ngột qua đời. Do vậy, ngày 19-12- 2008, Công ty Semtech đã có công văn đề nghị được hoãn việc góp vốn cho đến 31-7-2009. Trong thời gian này phía Semtech cũng cho phép Công ty TNHH NMLD Cần Thơ tìm đối tác khác thay thế Semtech. Đến ngày 3-11-2009, Công ty TNHH NMLD Cần Thơ có gởi cho Semtech công văn với nội dung khẳng định lần cuối cùng việc tham gia góp vốn thì được Semtech cho biết không tiếp tục tham gia dự án.

Kể từ đó đến nay, người đại diện pháp luật của Công ty TNHH NMLD Cần Thơ đã 3 lần gởi văn bản xin UBND TP Cần Thơ chấp thuận thay đổi qua 3 đối tác liên doanh. Nhưng cho đến nay dự án vẫn giậm chân tại chỗ. Như vậy, có thể nói dự án NMLD Cần Thơ là dự án tuy có vốn lớn nhất nhưng chậm triển khai nhất và thay đổi đối tác liên doanh nhiều nhất.

“Chết đứng” vì dự án treo

Ông Nguyễn Hồng Châu, ngụ khu vực Thới Ngươn A, phường Phước Thới, quận Ô Môn, cho biết ông rất “khổ sở” vì dự án NMLD Cần Thơ. Gia đình ông có 4.120m2 đất, trong đó có 300m2 thổ cư. Cách nay ít hôm ông mang hồ sơ ra phường để xin tách thửa cho con 1.000m2 vườn và 100m2 thổ cư. Cán bộ tiếp nhận hồ sơ địa chính của phường cho ông biết là vì đất dính vào quy hoạch NMLD nên không cho tách thửa, không chuyển mục đích. Ông Lê Văn Mách, Trưởng khu vực Thới ngươn A cho biết: Khu vực có hơn 30ha dính vào dự án NMLD với khoảng 150 hộ. Dự án không biết khi nào làm nhưng quyền của người dân trên chính mảnh đất của mình đang bị hạn chế. Muốn chuyển mục đích hay cất nhà đều không được phép. Đây là một bất cập cần cấp trên xem xét tháo gỡ.

Ông Trần Văn Hiệp, Chủ tịch UBND phường Phước Thới ngán ngẩm khi nói dự án này. “Chúng tôi chỉ được cấp trên cho biết vị trí đó quy hoạch NMLD, địa phương phải kiểm soát và giữ nguyên hiện trạng để nhà đầu tư đến áp giá đền bù, còn khi nào dự án triển khai hoàn toàn mù tịt. Câu hỏi mà chúng tôi còn nợ trong những lần tiếp xúc cử tri nhiều năm nay là: Bao giờ dự án NMLDtriển khai?”- ông Hiệp nói. Mang những băn khoăn của người dân trong vùng dự án NMLD trao đổi với ông Mai Văn Út, Phó Chủ tịch UBND quận Ô Môn, ông chia sẻ: Quận cũng chỉ là cấp chấp hành, khi có dự án được quy hoạch và có nhà đầu tư thì chỉ đạo của cấp trên là quản lý quy hoạch để chờ nhà đầu tư thực hiện dự án. Cụ thể dự án khi nào thực hiện thì quận cũng chưa nắm được!

Ra “Tối hậu thư” cho nhà đầu tư

Theo đại diện Công ty TNHH NMLD Cần Thơ, Công ty TNHH Hóa Dầu Mê Kông đang là đối tác liên doanh để thực hiện dự án NMLD Cần Thơ. Công ty cũng xin điều chỉnh giảm vốn từ 538 triệu USD xuống còn 350 triệu USD, diện tích thuê đất giảm từ 250 ha xuống còn 50ha nhưng công suất vẫn giữ nguyên 2 triệu tấn/năm, giai đoạn 1 chỉ thực hiện 1 triệu tấn/năm. Địa phương cũng đã chấp thuận đề nghị của nhà đầu tư và đề nghị chứng minh năng lực tài chính, ký quỹ khoảng 11 tỉ đồng (5% trên tổng kinh phí đền bù) theo quy định để địa phương xem xét cấp lại chứng nhận đầu tư. Tuy nhiên, cho đến nay nhà đầu tư này vẫn “án binh bất động” chưa có động thái tích cực nào cho thấy dự án sắp được triển khai.

Ông Lê Mạnh Tùng, Phó Giám đốc Sở Kế hoạch và Đầu tư TP Cần Thơ, cho biết: Hiện tại, nhà đầu tư tiếp tục đề nghị và được UBND TP Cần Thơ thống nhất về chủ trương cho gia hạn thời gian triển khai dự án Nhà NMLD Cần Thơ đến ngày 15 - 1 - 2015 để chủ đầu tư thực hiện thủ tục thay đổi đối tác (sau khi đóng tiền ký quỹ đảm bảo thực hiện dự án theo quy định), chứng minh năng lực tài chính, thương lượng với nhà thầu xây dựng nhà máy. Trường hợp đến thời hạn quy định, nhà đầu tư chưa triển khai, Sở Kế hoạch và Đầu tư sẽ tham mưu UBND thành phố thu hồi Giấy chứng nhận đầu tư đã cấp cho nhà đầu tư này.

Ông Lê Mạnh Tùng khẳng định: Vì NMLD Cần Thơ được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Quyết định số 223/QĐ-TTg ngày 18 tháng 2 năm 2009 và Quyết định số 1533/QĐ-TTg ngày 30 tháng 8 năm 2013 về “Quy hoạch phát triển ngành Dầu khí Việt Nam giai đoạn đến năm 2015, định hướng đến năm 2025”, Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội thành phố Cần Thơ đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030; trong đó, Dự án Nhà máy lọc dầu công suất 2 triệu tấn/năm thuộc Phụ lục danh mục các dự án ưu tiên nghiên cứu đầu tư thời kỳ 2011 – 2020 của thành phố Cần Thơ. Do vậy, trường hợp nếu thu hồi Giấy chứng nhận đầu tư đã cấp cho Công ty TNHH Nhà máy lọc dầu Cần Thơ thì địa phương sẽ mời gọi, xem xét lựa nhà đầu tư khác tiếp tục thực hiện dự án này.

Bài, ảnh: PHÚ KHỞI