Với 35 giống lúa trình diễn trong vụ đông xuân 2021-2022, Viện Lúa ÐBSCL tập trung giới thiệu các giống lúa mới có đặc tính vượt trội, đẩy mạnh phát triển sản xuất, bổ sung vào cơ cấu sản xuất lúa của vùng ÐBSCL và một số vùng lân cận. Ðặc biệt, Viện Lúa cũng đang từng bước xoay trục nghiên cứu, hướng đến việc chọn tạo các giống lúa phẩm cấp cao theo nhu cầu xuất khẩu của doanh nghiệp.

Triển vọng từ giống mới

Trong 35 giống lúa trình diễn, giới thiệu ở vụ đông xuân 2021-2022, có 9 giống lúa đã được công nhận lưu hành; 2 giống lúa đã được công nhận sản xuất thử (đang hoàn thiện hồ sơ để công nhận lưu hành) và 9 giống lúa được công nhận chính thức, 2 giống lúa đang hoàn thiện hồ sơ để công nhận lưu hành, 13 giống lúa đã hoặc đang được khảo nghiệm quốc gia. Tất cả các giống lúa đều đăng ký bảo hộ và được cấp bằng bảo hộ giống cây trồng. Trong đó, nhóm giống lúa thơm chất lượng cao cấp như OM8, OM48; nhóm giống lúa chất lượng cao: OM11, OM35, OM442, OM34, OM1, OM43, OM375, OM341, OM344… ; nhóm giống lúa cao sản: IR50404, OM380, OM20, OM448, OM3673, OM22… ; nhóm giống lúa nếp và Japonica: nếp OM406, OM368 và giống lúa Japonica.

Các đại biểu tham quan ruộng thí nghiệm của Viện Lúa ĐBSCL và đánh giá bầu chọn các giống lúa triển vọng vụ đông xuân 2021-2022.

Qua đánh giá phẩm chất các giống lúa trên ruộng thí nghiệm, giống OM344 hay còn gọi là giống Thiên Châu 16, được bầu chọn là giống lúa triển vọng nhất vụ đông xuân 2021-2022 với tỷ lệ phiếu bầu chọn đạt 41,4%. Ðây là giống lúa có nguồn gốc từ tổ hợp lai CK2003/OM2008 với thời gian sinh trưởng từ 95-100 ngày; chiều cao cây: 100-110cm, độ cứng cây: cấp 1, khả năng đẻ nhánh tốt. Tiềm năng năng suất từ 6-8 tấn/ha. Hạt gạo đẹp, trắng, trong, cơm mềm, ngọt và ngon. Về tính chống chịu, OM344 phản ứng với đạo ôn (cấp 5) và rầy nâu (cấp 1) trong điều kiện thanh lọc nhân tạo. Giống lúa thích hợp cho cả vụ hè thu và đông xuân ở các tỉnh ÐBSCL. Ðặc biệt, giống OM344 đã được công nhận lưu hành từ tháng 11-2020 và đã được Viện Lúa ủy quyền khai thác cho Công ty CP Giống cây trồng miền Nam để sản xuất và kinh doanh hạt giống lúa.

Ở tiêu chí đánh giá chất lượng gạo - cơm, giống lúa OM8 được bầu chọn cao nhất với tỷ lệ phiếu đạt 81,8%. Ðây là giống lúa đang được khảo nghiệm quốc gia với thời gian sinh trưởng từ 92-97 ngày, chiều cao cây 90-100cm, đẻ nhánh tốt, tiềm năng năng suất từ 6-8 tấn/ha. Về phẩm chất gạo, OM8 có mặt gạo đẹp, hạt gạo thon rất dài, gạo trong, cơm trắng, thơm đậm vị. Giống lúa này phản ứng với đạo ôn (cấp 7), với rầy nâu (cấp 1) trong điều kiện thanh lọc nhân tạo, chống chịu mặn khá. Ðồng thời, canh tác được các vụ trong năm và thích hợp cho các vùng sinh thái phèn - mặn ở ÐBSCL.

Nắm bắt tín hiệu thị trường

Nhìn chung, các giống lúa được Viện Lúa chọn tạo mang những đặc điểm nổi trội về năng suất, chất lượng, chống chịu sâu bệnh hại chính, thích nghi với các điều kiện bất lợi của môi trường, góp phần đảm bảo an ninh lương thực quốc gia và xuất khẩu ra thị trường thế giới.

Tiến sĩ Trần Ngọc Thạch, Viện trưởng Viện Lúa ÐBSCL, cho biết: “Trình diễn các giống lúa vụ đông xuân năm 2021-2022, Viện Lúa giới thiệu chi tiết hơn về đặc tính các giống lúa tại ruộng thí nghiệm, đối chứng lại các đặc tính giống, hướng dẫn cách thức sử dụng giống đến nông dân, đơn vị quản lý, các doanh nghiệp để các bên liên quan phối hợp đưa các giống lúa này vào sản xuất thuận lợi, hiệu quả. Ðặc biệt, Viện Lúa ÐBSCL có định hướng xoay trục nghiên cứu, tập trung vào chất lượng giống lúa và giới thiệu nhiều giống chất lượng cao cấp, chất lượng cao, giống cao sản (chuyên về năng suất), giống đặc sản như nếp, các giống lúa giàu chất vi dinh dưỡng dù năng suất không cao nhưng có giá trị cao”. Theo Tiến sĩ Trần Ngọc Thạch, doanh nghiệp xuất khẩu gạo, doanh nghiệp kinh doanh giống lúa và nông dân cùng Viện Lúa là những chiếc cầu nối dài đưa hạt gạo chất lượng đến với thị trường. Do đó, Viện Lúa mong muốn doanh nghiệp xuất khẩu gạo tiếp tục đóng góp ý kiến, phản hồi đánh giá từ thị trường về chất lượng gạo để Viện thay đổi cách giới thiệu giống lúa, chất lượng gạo. Khi doanh nghiệp xuất khẩu gạo đồng hành cùng Viện Lúa làm cầu nối khai thác giống, tiêu thụ lúa gạo, nông dân sẽ biết đến, tin tưởng và đưa giống lúa vào sản xuất nhanh chóng, hiệu quả hơn.

Hiện nay, nhiều doanh nghiệp quan tâm hơn đến công tác chọn tạo giống lúa và tham gia đặt hàng, nêu ra các yêu cầu cụ thể về phẩm chất gạo để triển khai nghiên cứu chọn tạo giống, gắn liền với thực tiễn sản xuất, đảm bảo chất lượng gạo của Việt Nam khi xuất khẩu ra thị trường thế giới. Ông Nguyễn Ngọc Nam, Chủ tịch Hiệp hội Lương thực Việt Nam, chia sẻ: “Hoạt động xuất khẩu gạo của Việt Nam đã có những bước chuyển mạnh mẽ từ giống truyền thống sang các giống lúa thơm, chất lượng cao. Trong 5 năm gần đây, xuất khẩu gạo của Việt Nam ổn định trên dưới 6,3 triệu tấn/năm. Sản lượng ổn định trong khi giá bán cũng ở mức cao trên thế giới. Chính phủ không còn phải thực hiện chủ trương thu mua tạm trữ mà sản xuất bao nhiêu, tiêu thụ hết bấy nhiêu, với sự tham gia tích cực của doanh nghiệp xuất khẩu. Ðặc biệt, các thị trường khó tính đều chấp nhận gạo Việt Nam và có một số giống đã công nhận gạo ngon nhất thế giới. Với vùng trình diễn các giống lúa triển vọng vụ đông xuân 2021-2022 của Viện Lúa cho thấy, năng suất và chất lượng các giống lúa hiện có sẽ đáp ứng đầy đủ nhu cầu thị trường. Sắp tới, Hiệp hội Lương thực Việt Nam sẽ phối hợp cùng Cục Trồng trọt và Viện Lúa phân tích đặc điểm từng thị trường để có định hướng đưa giống lúa thích hợp với từng khu vực sản xuất.

Bài, ảnh: MINH HUYỀN