Ghi chép * LY GIANG

Ngay từ những ngày đầu bắt tay vào sự nghiệp xây dựng tái thiết đất nước sau chiến tranh, Đảng, Nhà nước ta đã xác định giáo dục – đào tạo là một trong những “quốc sách” hàng đầu. 36 năm đã trôi qua, với sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, toàn xã hội và sự nỗ lực phấn đấu của ngành giáo dục, sự nghiệp giáo dục- đào tạo của đất nước ta nói chung, của TP Cần Thơ nói riêng, đã có sự tiến bộ vượt bậc, cơ sở vật chất phục vụ cho giáo dục được tăng cường, quy mô giáo dục được mở rộng, trình độ dân trí được nâng cao… góp phần quan trọng vào công cuộc đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Trong những ngày tháng Tư lịch sử này, nhìn lại tiến trình phát triển sự nghiệp giáo dục của Cần Thơ, niềm vui như mạch nước ngầm xuyên suốt…

Quang cảnh lễ khánh thành Trường THPT Thuận Hưng, quận Thốt Nốt vào dịp kỷ niệm 30-4-2011. Ảnh: L.G.

Ngày kỷ niệm 30-4 năm nay có nhiều ý nghĩa hơn đối với cô - trò Trường Mầm non Tân Thới, huyện Phong Điền, bởi dịp này trường sẽ được công nhận là trường mầm non đạt chuẩn quốc gia. Nhìn những phòng học sạch sẽ, rộng rãi được đang trí bằng nhiều hình ảnh đẹp mắt, cô Dư Thị Châu, Hiệu trưởng trường, không giấu được niềm xúc động. Là một trong ba giáo viên mầm non đầu tiên của xã Tân Thới, cô Châu còn nhớ rõ từng bước phát triển của trường. Cô kể, hồi mới mở lớp mẫu giáo ở Tân Thới, cô trò phải “tá túc” nhờ trường tiểu học, trong những phòng học nền đất, vách lá, bàn ghế do phụ huynh tự đóng mang đến. Trẻ 3, 4, 5 tuổi đều phải học gộp vào một lớp... Điều kiện học như vậy ảnh hưởng rất lớn đến việc chăm sóc, giáo dục các cháu và không khuyến khích được phụ huynh đưa trẻ đến lớp. Chưa kể mỗi ngày đi dạy, cô phải đi bộ hàng chục km. Những hôm trời mưa, các tuyến lộ ngập nước, sình lầy, hành lý của giáo viên mang theo có thêm một bộ quần áo “sơ cua”, tập sách phải lấy bọc nilon bọc kín... “Khó khăn, vất vả bộn bề, nhưng vì tình yêu với trẻ và vì chúng tôi hiểu rằng cấp học mầm non đặt nền móng cho sự hình thành và phát triển nhân cách, trí tuệ của các cháu, tác động mạnh mẽ đến chất lượng giáo dục nói chung, nên chúng tôi động viên nhau kiên trì bám trường, bám lớp” – cô Châu tâm sự.

Theo lời kể của ông Nguyễn Văn Tư, nhà ở ấp Trường Tây, có gần 80 năm sinh sống trên mảnh đất này, thời chiến tranh, Tân Thới là một trong những địa bàn phải hứng chịu nhiều bom đạn của địch. Bà con nào sống trong vùng đất này đều bị chúng coi là “thân Cộng”, tìm mọi cách để đàn áp, bắt bớ. Con nít hầu như không được đến trường. Sau giải phóng, những ngôi trường tre lá được dựng lên, nhưng đường sá khó khăn, “cái chữ” phải vật lộn với “cái ăn” nên cũng không mấy trẻ đến trường. “Bây giờ đường sá sạch đẹp, trường lớp khang trang, đám cháu nội, cháu ngoại của tôi đứa nào cũng ham học, học giỏi. Hồi trước, có nằm mơ tôi cũng không ngờ...” – ông Tư bộc bạch. Hiện nay, toàn xã Tân Thới có 2 trường mầm non, 2 trường tiểu học và một trường THCS. Hầu hết các trường đều được kiên cố hóa, trong đó, Trường Mầm non Tân Thới và Trường Tiểu học Lộ Vòng Cung đạt chuẩn quốc gia. Anh Lê Thanh Tùng, Phó Chủ tịch UBND xã Tân Thới, cho biết thêm: “Sắp tới, xã sẽ phối hợp cùng ngành giáo dục mở rộng Trường THCS Tân Thới và Trường Tiểu học Tân Thới 1 đạt yêu cầu trường đạt chuẩn quốc gia; xây dựng thêm 2 trường tiểu học và một trường mầm non để tạo điều kiện cho trẻ em học tập”...

Không chỉ riêng Tân Thới, mạng lưới trường lớp được quan tâm đầu tư xây dựng đã mang cơ hội tiếp cận với một nền giáo dục hiện đại đến gần hơn với người dân ở huyện Phong Điền. Từ một vài ngôi trường ở trung tâm huyện, xã, đến nay toàn huyện đã có 41 trường ở cấp học từ mầm non đến phổ thông. Trong đó, có 7 trường đạt chuẩn quốc gia. Ông Nguyễn Thanh Cường, Trưởng Phòng GD&ĐT huyện Phong Điền, cho biết: “Nhờ trường lớp được chuẩn hóa, đều khắp, trang thiết bị được đầu tư; giáo viên đa số đạt chuẩn, quan tâm đổi mới phương pháp giảng dạy... nên chất lượng giáo dục trên toàn huyện ngày một nâng lên. Năm học 2009-2010, Phong Điền là một trong hai đơn vị dẫn đầu các phong trào thi đua trong ngành giáo dục toàn thành phố”.

Trở lại xã Thới Đông, huyện Cờ Đỏ, vào những ngày cuối tháng Tư lịch sử, chúng tôi không khỏi bất ngờ trước sự thay đổi của vùng đất mới năm nào còn bị đánh giá là xã nghèo, khó khăn nhất của thành phố. Giờ thì xe 4 bánh có thể chạy một mạch đến trung tâm xã. Trên những tuyến đường nhựa, bê tông được nối dài đến các ấp, từng tốp học sinh vừa đạp xe, vừa thong thả chuyện trò. Vượt trên những tán cây xanh mát, Trường Tiểu học Thới Đông 1 được xây dựng lầu kiên cố với 3 dãy phòng học nối vào nhau thành hình chữ U sừng sững như thể hiện ước mơ, hoài bão của người dân nơi đây muốn vươn lên chiếm lĩnh tri thức. Cạnh Trường Tiểu học Thới Đông 1 là Trường Mầm non Thới Đông đạt chuẩn quốc gia. Cùng chúng tôi tham quan những phòng học, phòng chức năng được trang bị nhiều thiết bị giảng dạy khá hiện đại của Trường Tiểu học, niềm vui, tự hào rạng ngời trong ánh mắt của các thầy cô giáo và cán bộ lãnh đạo xã. Theo anh Phan Thanh Hải, Bí thư Đảng ủy xã Thới Đông, với đặc thù là địa bàn có đông đồng bào dân tộc Khmer sinh sống, đại đa số người dân canh tác lúa, thu nhập bình quân thấp, nhiều năm qua, Đảng ủy xã Thới Đông xác định đầu tư phát triển giáo dục là một trong những ưu tiên hàng đầu để phát triển kinh tế - xã hội một cách bền vững. Bên cạnh việc lãnh đạo đẩy mạnh công tác vận động trẻ ra lớp, mở rộng các loại hình đào tạo để mọi người đều có điều kiện học tập, tăng cường các hoạt động khuyến học – khuyến tài... Thới Đông còn tranh thủ tối đa mọi nguồn lực đầu tư xây dựng trường lớp. Hiện nay xã có 4 trường từ mầm non đến THCS, trong đó, có 2 trường đạt chuẩn quốc gia, hai trường còn lại cũng đang trong quá trình xây dựng để được công nhận đạt chuẩn. “Đã có một số con em trong xã sau khi tốt nghiệp đại học, cao đẳng... trở về địa phương phục vụ. Đội ngũ cán bộ có năng lực, trình độ đã góp phần thúc đẩy kinh tế - xã hội ở Thới Đông chuyển biến rõ nét. Sau thời gian gieo trồng, đã đến lúc gặt hái quả ngọt” – Anh Bí thư Đảng ủy xã ví von...

Sáng 27-4-2011, đông đảo thầy cô giáo, phụ huynh học sinh và người dân đến dự lễ khánh thành Trường THPT Thuận Hưng (Thốt Nốt). Cô Phan Thị Mỹ, giáo viên Trường THPT Thuận Hưng, xúc động: “Chỉ còn hơn 2 năm nữa tôi về hưu, nhưng hai năm dạy trong ngôi trường đẹp như thế này là hạnh phúc lắm rồi”. Lời bộc bạch của người giáo viên đã có quá trình nhiều năm gắn bó cùng bảng đen phấn trắng không làm tôi bất ngờ, bởi ngôi trường này là niềm trông đợi của bà con nơi đây từ nhiều năm nay. Dì Nguyễn Thị Nga, một người dân ở địa phương, cho biết: “Ngày trước học sinh muốn học tiếp lên cấp 3 phải đi lên tới trung tâm quận Thốt Nốt. Bởi vậy mấy đứa con tôi học tới hết lớp 9 là phải nghỉ học. Giờ thì an tâm rồi vì có một ngôi trường vừa lớn vừa đẹp ở đây”. Với kinh phí xây dựng gần 40 tỉ đồng, đầy đủ các phòng học và phòng chức năng, trường THPT Thuận Hưng không chỉ phục vụ cho học sinh ở Thuận Hưng mà còn giúp các học sinh ở Tân Lộc, Trung Kiên... đến trường thuận lợi hơn. Niềm vui trong tôi càng được nhân lên, khi nhớ đến lần gặp mới đây với thầy Nguyễn Quí Đôn, Phó Giám đốc Sở GD&ĐT TP Cần Thơ. Ông cho biết: “Mạng lưới trường lớp toàn thành phố đã thay đổi hoàn toàn theo hướng mở rộng và ngày càng hiện đại hóa. Từ chỗ chỉ có một vài trường học tập trung ở trung tâm thị trấn, thành phố, nay thành phố có hơn 387 trường học bậc học mầm non và phổ thông, trong đó có 53 trường đạt chuẩn quốc gia. Thời điểm đất nước mới giải phóng, toàn TP Cần Thơ chỉ có vài trường THPT, nay đã có 22 trường THPT công lập, hầu hết đều kiên cố. Riêng mấy năm gần đây, hàng loạt trường THPT được xây dựng mới, như trường Nguyễn Việt Dũng, Trần Đại Nghĩa, Vĩnh Thạnh, Thuận Hưng, Giai Xuân... Năm học tới, ngành giáo dục thành phố sẽ thành lập trường THPT cấp 2-3 Trường Xuân B để học sinh cụm xã Trường Xuân, Trường Xuân A, Trường Xuân B học cấp 3 thuận lợi. Bên cạnh đầu tư về cơ sở vật chất, ngành giáo dục còn tập trung đào tạo và phát triển đội ngũ cán bộ, giáo viên. Hiện nay, gần 12.000 giáo viên mầm non và phổ thông của thành phố đều đạt và vượt chuẩn, nhiều người đang theo học thạc sĩ, tiến sĩ. Nhờ thay đổi về cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên nên chất lượng giáo dục cũng được nâng lên”...

Buổi trò chuyện với người lãnh đạo ngành Giáo dục thành phố và cũng là người thầy của nhiều thế hệ học trò ở Cần Thơ, cùng những gì tôi đã thấy ở các vùng đất “bom cày đạn xới” năm xưa để lại trong lòng tôi thật nhiều cảm xúc. Tôi hiểu, còn nhiều khó khăn để nền giáo dục của Cần Thơ và cả nước đạt mục tiêu trở thành một nền giáo dục hiện đại, tiên tiến, sánh ngang với nền giáo dục của những quốc gia phát triển trên thế giới. Nhưng rõ ràng, những kết quả mà ngành giáo dục đạt được hôm nay đã chứng minh sự đổi thay vượt bậc của Cần Thơ trong sự nghiệp trồng người. Những ngôi trường mới xây vươn lên, mang theo những ước mơ, hoài bão về một thế hệ, một tương lai tươi đẹp...