* Làm rõ vai trò của tổ chức bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng

Sáng 20-8, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã khai mạc phiên họp thứ 33 với nội dung làm việc đầu tiên là cho ý kiến về một số vấn đề lớn còn có ý kiến khác nhau của dự án Luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Nội dung tập trung thảo luận là về vai trò, địa vị pháp lý, quyền hạn, trách nhiệm của tổ chức bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và việc giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hành chính.

Theo Ủy ban Khoa học Công nghệ và Môi trường, việc tham gia của các tổ chức xã hội là hết sức cần thiết để xã hội hóa hoạt động bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Tổ chức bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng là loại hình tổ chức xã hội có các chức năng đặc thù, không chỉ bảo vệ quyền lợi của bản thân hội viên mà nhằm bảo vệ quyền lợi hợp pháp, chính đáng của đông đảo người tiêu dùng.

Tuy nhiên, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật Nguyễn Văn Thuận cho rằng, xung quanh quy định về tổ chức bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, 3 vấn đề cần làm rõ là loại hình hoạt động, địa vị pháp lý và tính chất xã hội hóa liên quan đến việc hỗ trợ kinh phí cho tổ chức này. Ông Nguyễn Văn Thuận cho rằng, trong quan hệ pháp luật nước ta hiện nay không có loại hình tổ chức hành chính do đó cũng không có khái niệm “tổ chức phi hành chính” như dự thảo. Bên cạnh đó, cũng cần làm rõ hơn nội hàm của quy định “thực hiện các hoạt động gắn với nhiệm vụ của Nhà nước về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng”. Trưởng Ban Dân nguyện Trần Thế Vượng cũng cho rằng quy định trong dự thảo về tổ chức này chưa rõ, còn lủng củng, mơ hồ về quyền và nghĩa vụ.

Trình bày rõ thêm về nội dung này, Bộ trưởng Công Thương Vũ Huy Hoàng nhấn mạnh: tổ chức bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng hoàn toàn là một loại hình tổ chức xã hội có các chức năng đặc thù, được thành lập dựa trên nhu cầu của người tiêu dùng. Tiếp thu ý kiến của các đại biểu Quốc hội, lần này dự thảo chỉ quy định việc tham gia của các tổ chức xã hội vào công tác bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng mà không luật hóa hình thức tổ chức của bất kỳ một tổ chức xã hội nào...Kết luận nội dung này, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Đức Kiên cho rằng, điểm khó của dự thảo luật tưởng chừng đơn giản này là việc xây dựng các quy định mang tính pháp lý về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong điều kiện nền kinh tế nhỏ, trình độ còn thấp của nước ta. Cần khẳng định tổ chức bảo vệ người tiêu dùng là một tổ chức xã hội; rà soát lại quy định về quyền và nghĩa vụ để đảm bảo tính khả thi, phân cấp mạnh nhưng vẫn phải phù hợp với lộ trình.

Liên quan đến cơ chế và các hình thức giải quyết tranh chấp giữa người tiêu dùng và tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh, nhiều ý kiến cho rằng không nên quy định phương thức giải quyết khiếu nại bằng biện pháp hành chính vì lo ngại việc giao thẩm quyền cho cơ quan nhà nước dễ dẫn đến “hành chính hóa” quan hệ dân sự. Ý kiến của Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật Nguyễn Văn Thuận, Trưởng Ban Dân nguyện Trần Thế Vượng, Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính Ngân sách Phùng Quốc Hiển... đều đặt vấn đề: Nhà nước can thiệp tới đâu đối với quan hệ dân sự?

Theo ông Trần Thế Vượng, bản chất quan hệ giữa người tiêu dùng và người sản xuất, kinh doanh là quan hệ dân sự, mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ. Dự thảo quy định tới 5 phương thức giải quyết tranh chấp nhưng chưa rõ ràng, chi tiết, cụ thể. Đây hoàn toàn là quan hệ mang tính dân sự, thường được giải quyết thông qua tố tụng dân sự, không phải việc của chính quyền không, không nên đưa biện pháp hành chính vào. Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp Lê Thị Thu Ba đồng tình, không nên đặt ra phương thức giải quyết tranh chấp thông qua hành chính bởi dễ kéo cơ quan hành chính trở thành tâm điểm khiếu nại.

Bộ trưởng Công Thương Vũ Huy Hoàng đề nghị bảo lưu quy định này vì nếu đưa việc giải quyết tất cả các tranh chấp ra tòa án thì sẽ rất nhiều. Theo tính toán của Ban soạn thảo, phòng Công Thương các quận, huyện sẽ là nơi trực tiếp tiếp nhận xử lý các tranh chấp. Tuy vậy, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật Nguyễn Văn Thuận cho rằng phòng Công Thương các quận, huyện không có khả năng xử lý việc này. Quan trọng hơn, đây không phải là việc của cơ quan hành chính, không nên biến cơ quan hành chính thành cơ quan tài phán, giải quyết những tranh chấp trong dân sự, không đúng bản chất vấn đề, nhất là trong khi nước ta đang xây dựng nhà nước pháp quyền.

* Chiều 19-8, tại phiên họp thứ 33, Ủy ban Thường vụ Quốc hội họp xem xét đề nghị của Chính phủ về việc ký và phê chuẩn Công ước Lahay về bảo vệ trẻ em và hợp tác trong lĩnh vực nuôi con nuôi quốc tế.

Ngày 17-6-2010, tại kỳ họp thứ 7, Quốc hội khóa XII đã thông qua Luật nuôi con nuôi, đánh dấu sự thay đổi lớn về mặt pháp lý, tiếp tục đảm bảo sự hài hòa, tương thích với các quy định của Công ước Lahay về nuôi con nuôi mà nước ta đang chuẩn bị ký và phê chuẩn, đặc biệt trên các vấn đề cơ bản: Khi giải quyết việc nuôi con nuôi, cần tôn trọng và bảo đảm quyền của trẻ em được sống trong môi trường gia đình gốc với cha mẹ đẻ, người thân thích và hòa nhập cộng đồng xã hội để phát triển bình thường trên quê hương, đất nước mình; tách bạch vấn đề hỗ trợ nhân đạo và việc cho nhận con nuôi; minh bạch hóa lệ phí đăng ký nuôi con nuôi và chi phí giải quyết việc nuôi con nuôi nước ngoài; quy định rõ về trình tự, thủ tục giải quyết việc nuôi con nuôi có yếu tố nước ngoài.

Sau khi thảo luận, trao đổi, đa số ý kiến của các ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội nhất trí việc Việt Nam ký và phê chuẩn Công ước Lahay về bảo vệ trẻ em và hợp tác trong lĩnh vực nuôi con nuôi quốc tế.

THANH HÒA- QUỲNH HOA (TTXVN)