Ngành nông nghiệp đặt kỳ vọng kiếm thêm 3 tỉ USD trong năm 2019 so với kết quả của năm 2018. Thế nhưng, ý kiến của những người trong cuộc cho biết, vấn đề này không nằm ở con số, mà “cốt lõi” là giải quyết những vướng mắc xảy ra như thế nào?

3 tỉ USD tăng thêm năm 2019

Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT) đặt mục tiêu kim ngạch xuất khẩu toàn ngành năm 2019 đạt 44 tỉ USD, tức tăng thêm 3 tỉ USD so với kết quả đã đạt được của năm 2018.

Nông dân thu hoạch lúa.

Ông Nguyễn Xuân Cường, Bộ trưởng Bộ NN&PTNT, cho biết: Đối với lĩnh vực trồng trọt, Bộ đặt mục tiêu kim ngạch xuất khẩu năm 2019 đạt 21 tỉ USD; thủy sản đạt 10,5 tỉ USD; lâm nghiệp đạt 10,5 tỉ USD và các loại nông sản khác đạt 1 tỉ USD. Ngoài ra, ông Cường cũng đặt mục tiêu năm 2019 phấn đấu đạt tốc độ tăng trưởng GDP ngành trên 3%; giá trị sản xuất đạt trên 3,11%.

Mục tiêu nêu trên được Bộ NN&PTNT đưa ra dựa trên những kết quả đã đạt được trong năm 2018. Cụ thể, giá trị sản xuất toàn ngành năm 2018 tăng 3,86% so với năm 2017, trong đó, nông nghiệp tăng 2,91%, lâm nghiệp tăng 6,09%, thủy sản tăng 6,5%; GDP ngành tăng 3,76%, cao nhất trong 7 năm gần đây, trong đó, nông nghiệp tăng 2,89%, lâm nghiệp tăng 6,01%, thủy sản tăng 6,46%.

Để đạt được những mục tiêu đã đề ra trong năm 2019, ông Cường yêu cầu, cần tiếp tục cơ cấu lại ngành, nâng cao năng suất, chất lượng hàng nông sản và hiệu quả sản xuất, kinh doanh, mà cụ thể như với ngành trồng trọt, cần chuyển đổi cơ cấu cây trồng, sản phẩm phù hợp với lợi thế và nhu cầu thị trường.

Theo Bộ trưởng Bộ NN&PTNT, cần phát triển mạnh thị trường tiêu thụ nông sản cả trong nước lẫn xuất khẩu. Trong đó, cần tích cực đàm phán mở cửa thị trường xuất khẩu, giữ ổn định các thị trường truyền thống. “Cần nâng cao chất lượng thu thập, phân tích thông tin và dự báo thị trường, đặc biệt là những thị trường trọng điểm như: Hoa Kỳ, châu Âu, Nhật Bản, Trung Quốc…” - ông đề nghị.

Giải quyết tồn tại mới là  “then chốt”

Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng, vấn đề của ngành nông nghiệp trong năm 2019 không phải nằm ở con số, mà vấn đề là cần phải giải quyết nhanh chóng và hiệu quả những tồn tại trong từng lĩnh vực đang gặp khó khăn.

Cụ thể, với ngành hàng lúa gạo, ông Đoàn Văn Phương, Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Tiền Giang, cho rằng doanh nghiệp muốn xuất khẩu gạo sang thị trường Trung Quốc thì phải đảm bảo các điều kiện về giấy chứng nhận, chất lượng sản phẩm, có vùng trồng và phải đảm bảo an toàn thực phẩm.

“Đối với Tiền Giang, hiện chúng tôi chỉ có 2 doanh nghiệp được phép xuất khẩu vào Trung Quốc là Công ty TNHH Việt Hưng và Công ty Lương thực Tiền Giang”, ông Phương cho biết và nói rằng từ tháng 10-2019 hàng loạt tiêu chuẩn nêu trên sẽ được áp dụng. Vì vậy, ông đề nghị doanh nghiệp cần thay đổi, không nên làm theo cách như trước đây vì Trung Quốc không còn là thị trường dễ tính.

Ông Nguyễn Văn Đôn, Giám đốc Công ty TNHH Việt Hưng - một đơn vị có thị trường xuất khẩu gạo chủ lực là Trung Quốc, cho biết, từ năm 2019, Trung Quốc sẽ kiểm soát chặt chẽ hơn đối với việc nhập khẩu gạo từ Việt Nam và các nước ASEAN.

Theo đó, gạo Việt Nam muốn vào thị trường này phải đảm bảo các quy định như thời gian xông trùng phải đạt 120 giờ; mẫu kiểm tra phải được đưa đến cơ sở của Trung Quốc kiểm nghiệm; bao bì, nhãn mác phải ghi đầy đủ thông tin về xuất xứ hàng hóa theo thông lệ quốc tế và phải được cơ quan kiểm nghiệm của quốc gia này đóng dấu. “Trường hợp không đáp ứng thì sẽ bị từ chối cấp chứng thư nhập khẩu” - ông Đôn cho biết.

Từ những thách thức nêu trên, ông Nguyễn Văn Thành, Giám đốc Công ty TNHH Sản xuất - Thương mại Phước Thành IV, cho rằng, những yêu cầu chuẩn hóa chất lượng sản phẩm, an toàn vệ sinh thực phẩm là một đòi hỏi cơ bản, tất yếu của tất cả các thị trường nhập khẩu. Một khi Việt Nam đã gia nhập thương mại thế giới, tham gia vào các hiệp định thương mại tự do thì cần chủ động đáp ứng các tiêu chuẩn, những yêu cầu của khách hàng đưa ra. “Đây là chuyện chắc chắn phải làm, không chỉ ngành gạo mà các ngành khác cũng vậy” - ông Thành nói.

Trong khi đó, nhìn vào ngành thủy sản, bà Nguyễn Thị Thu Sắc, Phó Chủ tịch Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP) kiêm Chủ tịch Ủy ban Hải sản VASEP, cho biết, vấn đề ưu tiên số một với ngành hải sản hiện nay là gỡ bỏ “thẻ vàng” của Liên minh châu Âu (EU).

Theo đó, bà Sắc đề nghị cần tiếp tục có các giải pháp và kế hoạch triển khai nhằm giải quyết vấn đề thẻ vàng EU; doanh nghiệp cần phối hợp ngư dân tham gia chuỗi giá trị để đảm bảo chất lượng sau thu hoạch, nâng cao giá trị; chủ động đa dạng hóa thị trường, tránh phụ thuộc vào EU.

Ngoài ra, những khó khăn, tồn tại trong ngành mía, mà chủ yếu là tiêu thụ khó, đường tồn kho lớn, áp lực cạnh tranh với đường lậu từ Thái Lan; hay những khó khăn khác trong ngành hồ tiêu như giá tiêu xuống thấp, xuất khẩu khó khăn…, cũng cần nhanh chóng có giải pháp căn cơ để giải quyết.

Rõ ràng, vấn đề của ngành nông nghiệp trong năm 2019 không phải là xuất khẩu bao nhiêu tỉ USD, mà quan trọng, cốt lõi là phải tập trung giải quyết những vướng mắc, khó khăn đã và đang tồn tại. Bởi, khi những nút thắt, khó khăn được giải quyết, thì chuyện xuất khẩu bao nhiêu tỉ USD có lẽ là điều không khó.

Bài, ảnh: TRUNG CHÁNH