13/06/2021 - 18:45

Trung Quốc quản lý đất nước bằng AI 

Chính quyền các cấp tại Trung Quốc hiện đang ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) cho mọi việc, từ kiểm soát đại dịch COVID-19, chống tham nhũng đến giám sát các tụ điểm phi pháp. Dù mang đến nhiều lợi ích, nhưng AI cũng làm dấy lên những lo ngại về vi phạm quyền riêng tư và bảo mật dữ liệu.

 “Bộ não thành phố” của quận Hải Điến có thể ước tính có bao nhiêu căn hộ bị bỏ hoang. Ảnh: SCMP

Vô số tiện ích

Tại trụ sở của quận Lâm Thuật (tỉnh Sơn Ðông), một màn hình khổng lồ được lắp đặt bao phủ trên toàn bộ bức tường để cung cấp thông tin của 600.000 cư dân quận 24/24. Giới chức hành chính địa phương có thể truy cập bất kỳ camera giám sát nào trong số 10.838 camera được lắp đặt trong quận, bất kỳ thông tin chi tiết nào đều được tải lên cơ sở dữ liệu của chính quyền, kể cả các khiếu nại của cư dân.

Ðây được xem là “bộ não thành phố” của quận - hệ thống AI hiện đang được sử dụng trên khắp Trung Quốc mà trước đây chỉ có mặt tại các siêu đô thị. Hệ thống cho phép truy vết những người tiếp xúc với người bị nhiễm COVID-19, giám sát các tụ điểm phi pháp cũng như theo dõi tình trạng ô nhiễm sông hồ. Ðặc biệt, hệ thống AI mà quận Hải Ðiến (thủ đô Bắc Kinh) lắp đặt hồi tháng 2 có thể ước tính có bao nhiêu căn hộ tại quận bị bỏ hoang bằng cách theo dõi mức tiêu thụ điện năng. Trong khi đó, huyện Hợp Thủy (tỉnh Cam Túc) cũng vừa ký thỏa thuận với “gã khổng lồ” công nghệ Huawei để xây dựng một hệ thống tương tự.

Ðáng chú ý, những hệ thống AI nói trên đều giúp xác định các vấn đề về hành chính dễ dàng hơn, xử lý khiếu nại nhanh hơn và hạn chế các hành vi quan liêu cũng như tham nhũng. Chẳng hạn, nếu một quan chức hoặc người thân của họ tham gia đấu thầu dự án của chính phủ, một cảnh báo sẽ vang lên. Các tính năng chống tham nhũng là một phần của nhiều “bộ não thành phố” được cài đặt trong những năm gần đây tại Trung Quốc.

Chi phí và những lo ngại

Thật ra, ý tưởng sử dụng máy tính để điều hành một thành phố không phải là mới. Khái niệm “thành phố thông minh” đã được đề cập ở Mỹ trong những năm 1980, liên quan đến việc thu thập dữ liệu bằng mạng lưới cảm biến Internet vạn vật (IoT), phân tích dữ liệu bằng máy tính để đưa ra các quyết định, chẳng hạn như có nên xây dựng một tuyến đường mới hay không.

Song, dự án “bộ não thành phố” của Trung Quốc tiến thêm một bước nữa. Dự án này lần đầu được chi nhánh điện toán đám mây của Tập đoàn thương mại điện tử Alibaba phát triển tại thành phố Hàng Châu (tỉnh Chiết Giang) vào năm 2016. Ban đầu, nó được dùng để điều khiển đèn giao thông, giúp tăng tốc độ giao thông trung bình lên 15%. Alibaba sau đó tiếp tục phát triển công nghệ này và hiện có một “bản sao” của thành phố, có thể được sử dụng cho các mô phỏng quy mô lớn, chẳng hạn như xử lý một cuộc tấn công khủng bố hay dự đoán cách Hàng Châu phát triển trong những thập kỷ tới.

Tuy nhiên, công nghệ trên không hề rẻ. Ví dụ, “bộ não thành phố” ở thành phố Hải Khẩu (tỉnh Hải Nam) trị giá hơn 1 tỉ nhân dân tệ (khoảng 156,3 triệu USD). Hệ thống thường gồm 2 phần, một phần để lưu trữ và xử lý dữ liệu, phần còn lại là nơi chứa AI được các máy tính hiệu suất cao hỗ trợ. Chi phí thiết lập phụ thuộc vào quy mô và độ phức tạp của hệ thống nhưng thường ở mức vài trăm triệu nhân dân tệ.

Với mức phí cao như vậy, Suo Liming, giáo sư tại Ðại học Nam Khai, đặt nghi vấn liệu hệ thống công nghệ trên có thật sự cần thiết hay không, đặc biệt là ở những khu vực nhỏ. Tuy nhiên, Liang Zheng, giáo sư tại Trường Quản lý và Chính sách công thuộc Ðại học Thanh Hoa, cho rằng hệ thống rất hữu ích đối với chính quyền địa phương, bởi chúng thực hiện nhiệm vụ nhanh hơn con người và hỗ trợ việc đưa ra các quyết định hành chính một cách khoa học. Song, ông cũng lo ngại về tính bảo mật của dữ liệu khi ứng dụng AI quản lý chính phủ. Còn Liu Jie, giáo sư Ðại học Phục Ðán, cho rằng phụ thuộc vào AI có thể gây ra các vấn đề khác cho xã hội. Một số người khác thì lo ngại hệ thống sẽ vi phạm quyền riêng tư cũng như có tiềm năng tạo ra “bộ máy quan liêu kỹ thuật số”.

Cơ quan quản lý thị trường thành phố Ninh Ba (tỉnh Chiết Giang) mới đây đã phạt 3 công ty bất động sản vì “thu thập bất hợp pháp thông tin khuôn mặt của khách hàng” với số tiền 250.000 nhân dân tệ (38.500 USD)/công ty. Đơn vị này cho biết 3 công ty đã vi phạm luật bảo vệ người tiêu dùng khi thu thập và sử dụng nhận dạng khuôn mặt mà không được sự đồng ý của khách hàng.

TRÍ VĂN (Theo SCMP)

Chia sẻ bài viết