Sau cuộc điện đàm gần nhất hồi tháng 3, Tổng thống Mỹ Joe Biden và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình vừa có thêm cuộc điện đàm “dài và thẳng thắn” về tương lai mối quan hệ song phương phức tạp, trong đó Đài Loan tiếp tục là “tiêu điểm” thách thức ngoại giao giữa 2 siêu cường.

Tổng thống Biden (trái) và Chủ tịch Tập Cận Bình. Ảnh: AP

Tân Hoa xã cho biết trong cuộc điện đàm kéo dài gần 3 giờ đồng hồ ngày 28-7, Chủ tịch Tập Cận Bình chỉ ra rằng trong thế giới ngày nay, các xu hướng hỗn loạn và biến đổi đang tiến triển và những sự thiếu hụt về phát triển và an ninh ngày càng lớn. Đối mặt với một thế giới đầy biến động, với tư cách là 2 nước lớn, Trung Quốc và Mỹ được kỳ vọng đi đầu trong việc duy trì hòa bình và an ninh thế giới cũng như thúc đẩy sự phát triển và thịnh vượng toàn cầu. Nhà lãnh đạo cường quốc châu Á nhấn mạnh 2 nước cần duy trì liên lạc ở tất cả các cấp và tận dụng tốt các kênh thông tin hiện có để thúc đẩy hợp tác song phương. Trước các thách thức mà nền kinh tế toàn cầu đang phải đối mặt, Chủ tịch Tập nhấn mạnh Trung Quốc và Mỹ cần đảm bảo duy trì tiếp xúc về các vấn đề quan trọng như phối hợp các chính sách kinh tế vĩ mô, giữ ổn định chuỗi cung ứng và công nghiệp toàn cầu cũng như bảo vệ năng lượng và an ninh lương thực toàn cầu.  Nhà lãnh đạo Trung Quốc cũng cho rằng 2 bên cần phối hợp nhằm góp phần hạ nhiệt các điểm nóng trong khu vực, sớm chấm dứt đại dịch COVID-19 trên thế giới, giảm nguy cơ lạm phát đình đốn và suy thoái, đồng thời bảo vệ hệ thống quốc tế với Liên Hiệp Quốc đóng vai trò trung tâm. 

Về phần mình, Tổng thống Biden nêu rõ thế giới đang ở một thời điểm quan trọng, khẳng định hợp tác Mỹ - Trung không chỉ mang lại lợi ích cho người dân 2 nước mà còn mang lại lợi ích cho người dân tất cả các nước. Mỹ hy vọng sẽ duy trì một đường dây liên lạc cởi mở với Trung Quốc để tăng cường hiểu biết lẫn nhau, tránh hiểu lầm cũng như các tính toán sai lầm. Nhà lãnh đạo Mỹ nêu rõ giới chức Washington sẽ làm việc với Bắc Kinh về những điểm phù hợp lợi ích của 2 nước và quản lý những khác biệt một cách hợp lý.

Tuy nhiên,  Đài Loan là vấn đề “tâm điểm” tạo ra căng thẳng trong cuộc điện đàm giữa Tổng thống Biden và Chủ tịch Tập. Tuy không có dấu hiệu nào cho thấy chuyến thăm tiềm năng của Chủ tịch Hạ viện Mỹ Nancy Pelosi đến Đài Bắc được đề cập tới, nhưng ông Tập đã sử dụng ngôn từ sắc bén để bác bỏ “sự can thiệp của các thế lực bên ngoài” khuyến khích Đài Loan giành độc lập. Ông Tập còn phát đi cảnh báo “đáng ngại”, rằng “không nên làm trái công luận bởi chơi với lửa ắt có ngày phỏng tay”. “Chúng tôi hy vọng Mỹ thấy rõ điều này. Nếu vấn đề Đài Loan không được xử lý tốt, ảnh hưởng của nó có thể đảo ngược quan hệ Mỹ - Trung”, Tân Hoa xã dẫn lời lãnh đạo Trung Quốc.

Đáp lại, tuyên bố từ Washington cho biết Tổng thống Biden cam kết Mỹ không thay đổi chính sách về Đài Loan và kiên quyết phản đối những nỗ lực đơn phương nhằm “thay đổi hiện trạng hoặc phá hoại hòa bình và ổn định” trên eo biển Đài Loan. Theo một quan chức cấp cao Mỹ, ông Biden và ông Tập trong cuộc điện đàm đã nói về bất đồng thực tế giữa 2 nước xung quanh vấn đề Đài Loan, qua đó nhất trí sự cần thiết giữ mối liên hệ cởi mở để kiểm soát tình hình như trong hơn 40 năm qua. Trước đó, Nhà Trắng xác định những bình luận đe dọa của Bắc Kinh về chuyến thăm của bà Pelosi là “vô nghĩa” và làm leo thang căng thẳng “một cách không cần thiết”.

Cuộc gọi ngày 28-7 là lần điện đàm lần thứ 5 giữa Tổng thống Biden cùng Chủ tịch Tập kể từ tháng 2-2021. Đối thoại diễn ra trong bối cảnh nhà lãnh đạo Mỹ đang tìm kiếm mô hình mới để hợp tác với Trung Quốc, đáp ứng mục tiêu đối phó ảnh hưởng của Bắc Kinh trên toàn cầu. Do đó, Wen-Ti Sung, chuyên gia quan hệ đối ngoại tại Đại học Quốc gia Úc, cho rằng giá trị thực sự của cuộc điện đàm lần này chính là làm rõ cam kết của 2 cường quốc về “cạnh tranh không dẫn tới xung đột”.

MAI QUYÊN (Theo AP, CNN, TTXVN)