Sau cuộc bầu chọn lãnh đạo mới ở Đài Loan và kết quả cuộc họp kín của đảng Cộng hòa ở bang Iowa, chuyên gia phân tích cho biết viễn cảnh cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump và lãnh đạo mới của Đài Loan Lại Thanh Đức cùng lúc nắm quyền có thể buộc Trung Quốc suy nghĩ lại các chiến lược của mình.

Cựu Tổng thống Trump giành chiến thắng vang dội ở Iowa. Ảnh: Reuters

Ngày 13-1, ứng cử viên lãnh đạo Đài Loan của đảng Dân tiến (DPP) cầm quyền Lại Thanh Đức đã giành chiến thắng trong cuộc bầu cử tại vùng lãnh thổ này với 40,1% phiếu ủng hộ. Hai ứng cử viên còn lại có quan điểm thân thiện với Trung Quốc là ông Hầu Hữu Nghi và Kha Văn Triết thu hút tổng cộng 60% phiếu bầu. Kết quả được coi là khá cân bằng trên khiến Mỹ nhẹ nhõm bởi một chiến thắng vang dội của DPP có thể dẫn tới phản ứng gay gắt hơn từ Bắc Kinh. Sau khi bầu cử ở Đài Loan có kết quả, cuộc tranh cử ứng viên chạy đua vào Nhà Trắng của đảng Cộng hòa Mỹ ở bang Iowa cũng ghi nhận chiến thắng của ông Trump với hơn 50% số phiếu bầu. Hiện ông Trump hy vọng đẩy nhanh tiến trình lựa chọn ứng cử viên Tổng thống của đảng Cộng hòa, thường kéo dài trong nhiều tháng, bằng loạt chiến thắng sơ bộ đầy thuyết phục để loại bỏ các đối thủ.

Trước diễn biến chính trị ở Mỹ và Đài Loan, chuyên gia Rorry Daniels tại hội thảo của Viện Chính sách châu Á dự báo kịch bản tệ nhất với Trung Quốc không phải việc ông Lại Thanh Đức vốn theo quan điểm cứng rắn trở thành lãnh đạo Đài Loan. Thay vào đó, điều Bắc Kinh quan ngại là diễn biến khó lường khi ông Lại lên nắm quyền cùng lúc cựu Tổng thống Trump trở lại Nhà Trắng. “Đối với Trung Quốc, cả hai nhân vật trên đều khó đoán và đối nghịch với việc Bắc Kinh vận dụng quyền lực trên thế giới” - chuyên gia Daniels nhận định.

Tuy nhiên, người này trong một dự báo lạc quan thận trọng nói rằng sẽ không có cuộc khủng hoảng xuyên eo biển vào năm 2024. Trước hết, ông Lại Thanh Đức khá tỉnh táo khi ưu tiên duy trì hiện trạng như một trong những biện pháp giải quyết mâu thuẫn xuyên eo biển. Đó là thông điệp quan trọng, giúp trấn an và ổn định các bên ngay từ trước khi ông nhậm chức. Về phần Mỹ, chuyên gia Victor Cha của Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) cho rằng ông Trump nếu đắc cử sẽ không quá mặn mà tham gia cuộc cạnh tranh địa chiến lược với Trung Quốc về vấn đề Đài Loan. Bởi phương hướng đối ngoại chính của tỉ phú New York không phải bảo vệ các giá trị tự do, nền dân chủ hay đồng minh; thay vào đó là các chính sách tập trung chủ yếu vào tài chính.

Dù vậy, bà Daniels cảnh báo diễn biến ôn hòa như trên không kéo dài lâu khi còn nhiều rắc rối phát sinh. Trong đó, thành viên cấp cao về an ninh châu Á Bonny Lin dự đoán Trung Quốc sẽ phản ứng gay gắt hơn với lãnh đạo mới của Đài Loan ngay cả khi ông này hành động tương tự như người tiền nhiệm Thái Anh Văn. Còn tại Mỹ, cựu Ngoại trưởng Mike Pompeo được dự đoán tiếp tục giữ vai trò quan trọng nếu ông Trump trở lại Nhà Trắng. Khi còn đương chức, ông Pompeo từng thăm Đài Loan và đề nghị Mỹ hành động ngay lập tức để công nhận Đài Loan. Có thể cũng hiểu được xu hướng này, Bắc Kinh trước thềm cuộc bầu cử ở Đài Loan gần như liên lạc hàng ngày với chính quyền Tổng thống Joe Biden. Họ cũng cử quan chức cấp cao tới Washington và chấp nhận nối lại đối thoại về quốc phòng, thương mại. Vì vậy, Giáo sư về quan hệ quốc tế Robert Sutter đánh giá các động thái trên là một sự thỏa hiệp và thể hiện Bắc Kinh sẵn sàng hợp tác. Song, đó không phải vì cường quốc châu Á thay đổi mục tiêu chính sách đối ngoại mà do đang đối mặt những hạn chế ngăn cản họ đạt những tham vọng. Ngoài ra còn bởi quân đội Trung Quốc chưa sẵn sàng đối đầu với Mỹ nếu xảy ra xung đột liên quan Đài Loan.

MAI QUYÊN (Theo Nikkei)