Do ảnh hưởng suy thoái kinh tế, kết quả thu hút đầu tư vào các khu công nghiệp (KCN) của TP Cần Thơ năm 2013 đạt thấp hơn kế hoạch đề ra. Giá trị sản xuất và doanh thu của các doanh nghiệp (DN) trong KCN cũng giảm đáng kể so với năm 2012. Vấn đề cấp bách đối với các KCN của thành phố trong năm 2014 là vạch lộ trình, kế hoạch cụ thể để hoàn thiện hạ tầng các KCN, mời gọi nhà đầu tư thứ cấp, đồng hành tháo gỡ khó khăn cho các DN đang hoạt động trong KCN.

Một năm chật vật

Năm 2013, các KCN của TP Cần Thơ thu hút 7 dự án đầu tư mới với tổng vốn đầu tư đăng ký 41,63 triệu USD, nâng tổng số dự án còn hiệu lực lên 209 dự án, tổng vốn đầu tư 1,87 tỉ USD. Trong đó, KCN Trà Nóc 1 thu hút thêm 4 dự án mới giúp lấp đầy 100% diện tích đất công nghiệp; KCN Trà Nóc 2 thu hút 2 dự án mới, đất công nghiệp lấp đầy 86,58%; KCN Hưng Phú 1 thu hút được 1 dự án, diện tích lấp đầy đạt 11,1%. Các KCN còn lại không thu hút dự án đầu tư mới và đang trong giai đoạn giải phóng mặt bằng, xây dựng hạ tầng. Theo ông Võ Thanh Hùng, Trưởng Ban Quản lý (BQL) các KCX&CN Cần Thơ, thu hút đầu tư vào KCN năm 2013 chưa có điểm đột phá, hoạt động của các DN trong KCN cũng gặp rất nhiều khó khăn. Tổng doanh thu của các DN hoạt động trong các KCN năm 2013 giảm 25,9% so với năm 2012, giá trị sản xuất công nghiệp giảm 24,7%, thương mại dịch vụ giảm 29,1%, doanh thu của các DN vốn đầu tư nước ngoài (FDI) cũng giảm 29,2%. Nguyên nhân chủ yếu do chi phí đầu vào tăng, đầu ra giảm, thị trường xuất khẩu giảm, rào cản thương mại từ các nước nhập khẩu tăng.

Mặt khác, chu kỳ khủng hoảng kinh tế thế giới kéo dài làm ảnh hưởng lớn đến kết quả thu hút vốn FDI. Về đầu tư hạ tầng KCN, nhà đầu tư hạ tầng KCN gặp khó về vốn trong khi việc thỏa thuận chi phí bồi hoàn với người dân trong vùng dự án gặp không ít khó khăn đã làm ảnh hưởng đến tiến độ giải phóng mặt bằng tại một số KCN, tiến độ xây dựng dự án chậm. Theo ông Võ Ngọc Hồ, Giám đốc Công ty TNHH MTV Xây dựng hạ tầng KCN Cần Thơ, các nhà đầu tư hạ tầng KCN đang gặp khó trong vấn đề tiếp cận vốn tín dụng từ ngân hàng để đầu tư tạ tầng kỹ thuật các KCN. Các ngân hàng thương mại xem các đơn vị đầu tư hạ tầng như các nhà đầu tư bất động sản nên siết chặt các điều kiện cho vay. Mặt khác, một số DN trong KCN hoạt động kém hiệu quả nên chậm nộp tiền thuê đất hoặc nợ tiền thuê đất trong nhiều năm cũng phần nào ảnh hưởng đến các nhà đầu tư hạ tầng KCN.

Ông Trương Quốc Trạng, Phó Giám đốc Sở Kế hoạch và Đầu tư, Tổ trưởng Tổ hỗ trợ DN TP Cần Thơ, cho biết: "Năm 2013, Tổ chính thức đi vào hoạt động nhằm hỗ trợ tháo gỡ khó khăn cho DN. Bước đầu đã giúp một số DN tìm kiếm khách hàng tiêu thụ sản phẩm, hỗ trợ các thủ tục pháp lý để đăng ký kinh doanh và làm trung gian tái cơ cấu nợ giữa DN thủy sản với các ngân hàng thương mại, tiếp nhận thông tin phản ánh của DN đến các đơn vị liên quan. Sang năm 2014, Tổ sẽ tập trung vào hỗ trợ thêm nhiều đối tượng DN nhất là các DN hoạt động trong KCX&CN về tiếp cận vốn, công nghệ, quảng bá sản phẩm, mở rộng thị trường tìm kiếm đầu ra gắn với đào tạo nguồn lao động lành nghề phù hợp yêu cầu DN". Theo dự báo tình hình hoạt động của các KCN Cần Thơ trong năm 2014 vẫn nhiều thách thức. BQL các KCX&CN Cần Thơ chỉ đặt ra mục tiêu tăng trưởng năm 2014 tăng hơn năm 2013 từ 3-5%. Vốn đầu tư tiếp nhận vào các KCN từ 70-100 triệu USD, giá trị sản lượng công nghiệp ước từ 800 triệu USD đến 1 tỉ USD - mức xấp xỉ năm 2013.

Tìm lối ra

Theo các sở, ngành hữu quan của thành phố, BQL các KCX&CN Cần Thơ cần xác định các KCN nào cần tập trung xây dựng và phát triển hạ tầng trong năm 2014 để tập trung đầu tư. Không thể đầu tư đồng loạt tất cả các KCN hiện hữu trong thời gian ngắn. Tìm hiểu và hỗ trợ các nhà đầu tư thứ cấp trong KCN vượt qua khó khăn, song phải chọn lọc đối tượng để hỗ trợ. Ông Võ Thanh Hùng, Trưởng BQL các KCX&CN Cần Thơ, khẳng định: "Trước mắt phải gỡ khó cho các nhà đầu tư hạ tầng KCN. Để đầu tư hạ tầng các KCN, các chủ đầu tư hạ tầng phải huy động vốn vay và một phần vốn tự có. Điều này cần sự đồng hành của các ngân hàng trong xét duyệt hồ sơ vay vốn, đặc biệt là vốn trung và dài hạn với lãi suất ưu đãi, hợp lý để nhà đầu tư hạ tầng đủ điều kiện tạo quỹ đất sạch, thu hút nhà đầu tư thứ cấp lấp đầy KCN".

Trong phát triển KCN, thành phố đặc biệt quan tâm đến xây dựng nhà máy xử lý nước thải, đây là điều kiện tiên quyết để các KCN phát triển ổn định và bền vững. Nhà máy xử lý nước thải tập trung tại KCN Thốt Nốt giai đoạn 1 đã vận hành và nhà máy xử lý nước thải KCN Trà Nóc đang nỗ lực đầu tư các hạng mục, công trình. Song song đó, việc triển khai xây dựng nhà ở cho công nhân ở 2 KCN này sẽ được khởi động trong năm 2014. Theo ông Võ Ngọc Hồ, Giám đốc Công ty TNHH MTV Xây dựng hạ tầng KCN Cần Thơ, công ty đang tiến hành lập dự án đầu tư, thiết kế cơ sở để khẩn trương triển khai xây dựng thí điểm nhà ở công nhân trong năm 2014, dự kiến kinh phí phân bổ ban đầu 23 tỉ đồng. Bên cạnh đó, nhà máy xử lý nước thải cho KCN này đang đẩy nhanh tiến độ thi công nhà máy và hệ thống thu gom nước thải, phấn đấu vận hành thử vào cuối năm 2014. Sắp tới, việc xây dựng hệ thống thu gom thuộc phần hành lang đường giao thông nội bộ của KCN sẽ được triển khai và đi qua khu vực hoạt động của các DN.

Tại hội nghị tổng kết hoạt động năm 2013 và kế hoạch năm 2014 của BQL các KCX&CN Cần Thơ, Phó Chủ tịch UBND TP Cần Thơ Võ Thành Thống đề nghị, năm 2014 BQL các KCX&CN Cần Thơ cần rà soát các KCN nào cần ưu tiên tập trung nguồn lực để xây dựng hạ tầng và cần có giải pháp, lộ trình cụ thể. KCN Hưng Phú 2B đang chọn nhà đầu tư mới, phải xem xét kỹ về năng lực tài chính của nhà đầu tư và phải làm tốt khâu ký quỹ nhằm đảm bảo hiệu quả dự án. Các nhà đầu tư hạ tầng các KCN phải cam kết tiến độ triển khai dự án để kịp hoàn thiện hạ tầng và kịp lấp đầy các KCN trước năm 2020. Nếu không hoàn thành tiến độ cam kết sẽ xử lý trách nhiệm với nhà đầu tư hạ tầng. Song song đó, thành phố sẽ hỗ trợ nhà đầu tư hạ tầng tiếp cận với các định chế tài chính để giải quyết khó khăn về vốn, hỗ trợ thu hút nhà đầu tư thứ cấp vào lấp đầy các KCN.

Bài, ảnh: MINH HUYỀN