Năm 2017, Chính phủ tăng cường kỷ luật kỷ cương trên Thị trường Chứng khoán (TTCK) để lấy lại niềm tin cho nhà đầu tư nhằm mục đích nâng cao vai trò của TTCK để trở thành một kênh huy động vốn quan trọng cho doanh nghiệp, thúc đẩy cổ phần hóa thành lập mới doanh nghiệp và góp phần phát triển kinh tế của đất nước.

Năm qua đánh dấu một sự kiện đáng buồn nhất trên thị trường chứng khoán Việt Nam đó là sự việc Công ty Cổ phần Mỏ và Xuất nhập khẩu Khoáng sản Miền Trung với mã chứng khoán là MTM niêm yết trên sàn chứng khoán Upcom đã làm cho nhà đầu tư mất hàng trăm tỉ đồng, trong đó có một nhà đầu tư bị mất cao nhất lên đến hơn 6 tỉ đồng từ cổ phiếu này. Sự việc làm rung động và ảnh hưởng đến tâm lý rất nhiều nhà đầu tư, gây hoang mang, mất niêm tin vào thị trường. Hậu quả là lãnh đạo Công ty MTM bị bắt, cổ phiếu MTM bị hủy niêm yết, nhiều nhà đầu tư bị mất tiền, TTCK bị suy giảm niềm tin, sàn Upcom bị mất uy tín và ảnh hưởng lớn đến Sở giao dịch chứng khoán Hà Nội, đơn vị quản lý sàn giao dịch Upcom.

Bên cạnh đó, năm 2016 Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cũng xử phạt hành chính đối với hàng chục công ty niêm yết, công ty đại chúng chậm chưa niêm yết, công ty chứng khoán và nhà đầu tư với số tiền phạt thu được lên đến hàng chục tỉ đồng.

Ngày 1-11-2016, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc đã ký ban hành Nghị định số: 145/2016/NĐ-CP thay thế cho Nghị định số: 108/2013/NĐ-CP và có hiệu lực từ ngày 15-12-2016 với nhiều hình thức xử phạt hành chính nặng hơn so với Nghị định 108/2013. Trong đó, có các trường hợp cụ thể trong phát hành chứng khoán ra công chúng bị xử phạt cao nhất lên đến 01 tỉ đồng với cá nhân và 02 tỉ đồng với tổ chức và thu hồi chứng khoán, hoàn tiền cả gốc và lãi cho nhà đầu tư đối với các hành vi như che giấu sự thật, làm sai lệch thông tin chứng khoán, xác nhận hồ sở chào bán chứng khoán ra công chúng có sự giả mạo, thông tin sai sự thật.v.v... Đối với các hành vi gian lận hoặc tạo dựng, công bố thông tin sai sự thật nhằm lôi kéo, xúi giục việc mua, bán chứng khoán bị phạt tiền đến 1,4 tỉ đồng. Hay như các hành vi vi phạm quy định về giao dịch của cổ đông sáng lập, cổ đông lớn, nhà đầu tư sở hữu từ 5% trở lên chứng chỉ quỹ của quỹ đóng, người nội bộ của công ty đại chúng, người nội bộ của quỹ đại chúng và người có liên quan của người nội bộ thì vị xử phạt cao nhất lên đến 75 triệu đồng và thu hồi tiền thu lợi bất chính do các hành vi ấy mà có được. Ngoài ra việc đưa vào giao dịch cổ phiếu trên sàn giao dịch chứng khoán chậm trễ cũng bị tăng nặng hình phạt, trong đó cao nhất lên đến 400 triệu đồng nếu trễ quá 12 tháng sau khi cổ phần hóa mà không đưa cổ phiếu lên niêm yết trên giao dịch chứng khoán.

Ngày 3-1-2017, sàn giao dịch chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh (HOSE) cũng phát đi văn bản yêu cầu các công ty chứng khoán kiểm soát chặt chẽ việc nhà đầu tư đặt lệnh vừa mua vừa bán cùng một loại cổ phiếu trong cùng một phiên khớp lệnh định kỳ (phiên khớp lệnh ATO hoặc ATC) nhằm giám sát tình trạng làm giá cổ phiếu. Mặc dù việc cho phép nhà đầu tư được phép mở nhiều tài khoản ở nhiều công ty chứng khoán khác nhau và được phép cùng mua cùng bán một loại cổ phiếu trong phiên giao dịch khớp lệnh liên tục nhằm tạo sự thanh khoản cho thị trường và dần dần tiếp cận với chuẩn mực giao dịch của thị trường quốc tế nhưng sàn HOSE cũng rất khó kiểm soát việc nhà đầu tư đặt lệnh vào trong các phiên khớp lệnh định kỳ làm ảnh hưởng đến tính khách quan của giá cổ phiếu.

TTCK quan trọng nhất là niềm tin. Khi có niềm tin thì thị trường sẽ lên cao và doanh nghiệp cũng rất dễ huy động vốn để đầu tư vào sản xuất kinh doanh còn khi niềm tin suy giảm thì thị trường sẽ sụt giảm nghiêm trọng, cổ phiếu sẽ bị định giá rất thấp và doanh nghiệp sẽ gặp rất nhiều khó khăn trong việc huy động vốn. Người dân, doanh nghiệp đã bước đầu có niềm tin vào một Chính phủ hành động, kiến tạo và liêm chính khi năm 2016 có đến hơn 110.100 doanh nghiệp mới được thành lập, cao nhất trong lịch sử nước ta. Bước tiếp theo là tạo dựng cho được niềm tin của nhà đầu tư trong và ngoài nước vào TTCK để họ yên tâm và sẵn sàng đầu tư đồng tiền nhàn rỗi của mình vào thị trường chứng khoán Việt Nam ngày một nhiều hơn qua đó thúc đẩy TTCK phát triển cũng như tăng tốc cổ phần hóa doanh nghiệp và góp phần vào phát triển kinh tế của đất nước.

Trần Đăng