Quốc hội đã thông qua Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Lý lịch tư pháp (LLTP), có hiệu lực từ ngày 1-7-2026. Đạo luật mang tính đột phá này tập trung cắt giảm thủ tục, loại bỏ tình trạng lạm dụng phiếu LLTP và tối ưu hóa tiện ích cho người dân.

Người dân thực hiện thủ tục yêu cầu cấp phiếu Lý lịch tư pháp trực tuyến qua Cổng Dịch vụ công Bộ Công an.

Bộ Công an chịu trách nhiệm thực hiện quản lý nhà nước về LLTP

Theo quy định mới, Bộ Công an chịu trách nhiệm trước Chính phủ thực hiện quản lý nhà nước về LLTP. Đồng thời chủ trì, phối hợp Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Bộ Quốc phòng và Bộ Tư pháp quy định việc phối hợp trong thực hiện thủ tục tra cứu, trao đổi, cung cấp thông tin LLTP và việc xác minh điều kiện đương nhiên được xóa án tích theo quy định của Bộ luật Hình sự. Đồng thời, Cục Hồ sơ nghiệp vụ Bộ Công an thay thế Trung tâm LLTP quốc gia trong thực hiện nhiệm vụ quản lý cơ sở dữ liệu LLTP.

Làm rõ khái niệm “thông tin LLTP” và “Cơ sở dữ liệu LLTP”

Nhằm tạo cơ sở pháp lý minh bạch, khoản 2, Điều 1 của Luật (bổ sung khoản 1a, Điều 2) làm rõ “thông tin LLTP” bao gồm thông tin về án tích và thông tin về cấm đảm nhiệm chức vụ, thành lập, quản lý doanh nghiệp, hợp tác xã. Bên cạnh đó, khoản 4a, Điều 2 quy định cụ thể “Cơ sở dữ liệu LLTP” là tập hợp thông tin LLTP của cá nhân gắn liền với số định danh cá nhân (hoặc số hộ chiếu), họ tên, ngày tháng năm sinh, nơi cư trú và thông tin nhân thân. Khoản 5, Điều 2 xác định rõ cơ quan quản lý Cơ sở dữ liệu LLTP gồm Cục Hồ sơ nghiệp vụ Bộ Công an và Công an cấp tỉnh.

Xây dựng Cơ sở dữ liệu LLTP tập trung, kết nối dữ liệu quốc gia

Khoản 6, Điều 1 (sửa đổi Điều 11) quy định Cơ sở dữ liệu LLTP được xây dựng tập trung, thống nhất tại Bộ Công an, được kết nối trực tiếp với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và các cơ sở dữ liệu chuyên ngành khác. Việc quy về một đầu mối dữ liệu tập trung giúp loại bỏ khâu gửi văn bản tra cứu thủ công qua lại giữa ngành Tư pháp và Công an, bảo đảm tiêu chuẩn kỹ thuật, an toàn thông tin và bảo vệ dữ liệu cá nhân theo quy định của pháp luật.

Quy định điều kiện về độ tuổi khi yêu cầu cấp Phiếu LLTP

Mở rộng và làm rõ quyền yêu cầu của công dân, khoản 18, Điều 1 (sửa đổi, bổ sung Điều 45) quy định công dân Việt Nam và người nước ngoài đã hoặc đang cư trú tại Việt Nam từ đủ 16 tuổi trở lên có quyền yêu cầu cơ quan có thẩm quyền cấp phiếu LLTP của mình. 

Cấm yêu cầu cá nhân cung cấp phiếu LLTP số 2

Nhằm bảo vệ quyền riêng tư và dữ liệu cá nhân nhạy cảm, khoản 3, Điều 1 (sửa đổi Điều 7) và khoản 17, Điều 1 (sửa đổi Điều 43) quy định cấm mọi cơ quan, tổ chức, cá nhân yêu cầu cá nhân cung cấp phiếu LLTP số 2. Thông tin LLTP và phiếu LLTP được xác định là dữ liệu cá nhân nhạy cảm, phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân nhằm tránh lộ thông tin án tích sâu trong các giao dịch dân sự, lao động thông thường. 

Thu hẹp phạm vi sử dụng LLTP

Theo quy định mới, LLTP được sử dụng để phục vụ công tác quản lý cán bộ, công chức, viên chức và giải quyết thủ tục hành chính. So với quy định trước đây, Luật đã bỏ hoàn toàn mục đích sử dụng liên quan đến doanh nghiệp, hợp tác xã; đồng thời không còn cơ sở pháp lý để yêu cầu LLTP trong tuyển dụng lao động khu vực tư hoặc khi thành lập, góp vốn, quản lý doanh nghiệp.

Cơ quan tiến hành tố tụng có quyền yêu cầu cơ quan có thẩm quyền cấp phiếu LLTP cung cấp thông tin LLTP để phục vụ công tác điều tra, truy tố, xét xử. Cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, Ủy ban MTTQVN các cấp có quyền yêu cầu cơ quan có thẩm quyền cấp phiếu LLTP cung cấp thông tin LLTP nhằm hỗ trợ công tác quản lý cán bộ, công chức, viên chức và hoạt động giải quyết thủ tục hành chính. Cơ quan, tổ chức, cá nhân không được yêu cầu cá nhân cung cấp thông tin LLTP hoặc phiếu LLTP số 1, trừ trường hợp pháp luật có quy định phải sử dụng thông tin LLTP để phục vụ tuyển dụng, cấp giấy phép, chứng chỉ hành nghề đối với các ngành nghề, vị trí việc làm liên quan đến quốc phòng, an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, sức khỏe cộng đồng hoặc nhằm bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của cá nhân trong các giao dịch dân sự, thương mại liên quan trực tiếp đến các đối tượng yếu thế trong xã hội.

Công nhận phiếu LLTP điện tử

Tại khoản 17, Điều 1 (sửa đổi Điều 41) quy định phiếu LLTP được cấp dưới dạng bản điện tử hoặc bản giấy có giá trị pháp lý hoàn toàn như nhau. Khi phiếu bản điện tử được cấp, thông tin LLTP sẽ đồng thời hiển thị trên ứng dụng VNeID và có giá trị như phiếu LLTP, được hệ thống tự động cập nhật để công dân sử dụng khi có nhu cầu mà không cần xin cấp lại nhiều lần. Đồng thời, khoản 5 Điều 1 (sửa đổi Điều 10) khẳng định cá nhân khai thác, sử dụng thông tin hiển thị trên VNeID hoàn toàn không phải nộp phí.

Rút ngắn thời hạn cấp phiếu LLTP

Khoản 19 Điều 1 (sửa đổi Điều 48) quy định thời hạn cấp phiếu LLTP chính thức được rút ngắn từ 10 ngày xuống chỉ còn không quá 5 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ. Đối với các trường hợp cần tra cứu, xác minh thông tin án tích phức tạp, thời hạn giải quyết tối đa cũng không quá 15 ngày.

Thống nhất sử dụng số định danh cá nhân trong quản lý LLTP

Luật thống nhất sử dụng số định danh cá nhân làm mã định danh duy nhất trong quản lý, tra cứu và khai thác thông tin LLTP. Quy định này tạo sự đồng bộ hoàn toàn với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, giảm thiểu thủ tục giấy tờ và tạo thuận lợi tối đa cho người dân khi thực hiện giao dịch.

Bài, ảnh: PHI YẾN