Các biện pháp kích cầu, hỗ trợ lãi suất cho doanh nghiệp giúp đà tăng trưởng kinh tế của TP Cần Thơ phục hồi dần qua từng quý. Theo dự báo của lãnh đạo UBND TP Cần Thơ, tăng trưởng kinh tế của thành phố có thể đạt 15% trong năm 2009, thấp hơn kế hoạch đề ra (GDP tăng trên 16%). Mức tăng trưởng trên phản ánh đúng thực tế phát triển kinh tế- xã hội của thành phố, cùng với nỗ lực trong điều hành và sự vươn lên của doanh nghiệp (DN) trong giai đoạn suy thoái kinh tế.

* Tăng trưởng thấp và nhiều rủi ro...

TP Cần Thơ nằm trong 15 địa phương có giá trị sản xuất công nghiệp cao nhất cả nước và dẫn đầu khu vực ĐBSCL. Trong bối cảnh suy giảm kinh tế, giá trị sản xuất công nghiệp của thành phố vẫn tăng trưởng dương, chứng tỏ sự nỗ lực rất lớn từ phía DN và cả trong điều hành kinh tế. Sản xuất công nghiệp- xây dựng hiện chiếm trên 42,6% tỷ trọng GDP của thành phố. 9 tháng đầu năm 2009, giá trị sản xuất công nghiệp thực hiện hơn 12.361 tỉ đồng, đạt 68,3% kế hoạch năm và tăng 9,3% so cùng kỳ. Trong đó, công nghiệp ngoài quốc doanh vẫn giữ vai trò chủ lực với giá trị hơn 10.126 tỉ đồng (đạt 71,8% kế hoạch năm và tăng 13,4% so cùng kỳ); công nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tăng 4% so cùng kỳ và đạt 76,2% kế hoạch năm với trên 989,9 tỉ đồng; công nghiệp quốc doanh giảm 12,7% và mới đạt 46,1% kế hoạch. Phân theo ngành thì công nghiệp chế biến chiếm đến 98% tổng giá trị sản xuất, nhưng ngành cũng chỉ tăng 9,4% so cùng kỳ. Xét trên tổng thể thì giá trị sản xuất công nghiệp của toàn thành phố tăng, nhưng giá cả nguyên vật liệu đầu vào, giá thành sản xuất của DN tăng đã kéo theo giá bán tăng, còn ở góc độ giá trị tăng thêm, rõ ràng tăng 9,3% so cùng kỳ là không đáng kể.

Tác động của suy giảm kinh tế, thị trường xuất khẩu và nội địa đều giảm, DN nhỏ và vừa thiếu vốn sản xuất, việc tiếp cận nguồn vốn kích cầu không dễ dàng. Hiện nay, DN công nghiệp phần lớn tập trung trong các khu công nghiệp (KCN), với 138/187 dự án đang hoạt động sản xuất kinh doanh (chiếm 73,8 % dự án đăng ký đầu tư). Tổng doanh thu 9 tháng đầu năm 2009 đạt 1.026 triệu USD, giảm 12,4% so với cùng kỳ. Trong đó, giá trị sản xuất công nghiệp đạt gần 634 triệu USD, giảm 2% so với cùng kỳ; xuất khẩu 377,7 triệu USD, giảm 10,4% so với cùng kỳ; dịch vụ thương mại chỉ đạt 475 triệu USD, tương đương cùng kỳ. Riêng 20/25 doanh nghiệp FDI giá trị sản xuất công nghiệp gần 107 triệu USD, giảm 14% so cùng kỳ; trong đó xuất khẩu 36,54 triệu USD...

Vốn kích cầu của Chính phủ giúp DN ổn định sản xuất. Trong ảnh: Khách hàng giao dịch tại Eximbank Chi nhánh Cần Thơ.

Bên cạnh đó, xuất khẩu của thành phố tăng trưởng âm và giảm 8,9% so cùng kỳ và mới đạt 65% kế hoạch năm với kim ngạch hơn 585,3 triệu USD. Theo thống kê của Sở Công thương TP Cần Thơ, kim ngạch giảm chủ yếu là mặt hàng giày dép giảm 54,7%, thủ công mỹ nghệ giảm 36%, thủy sản đông lạnh giảm 21%. Trong 9 tháng đầu năm 2009, các DN xuất gần 437.000 tấn gạo, đạt 82,4% so kế hoạch năm và tăng 20,2% so cùng kỳ, nhưng giá trị chỉ đạt gần 187 triệu USD, giảm 8% về giá trị. Trong đó, xuất trực tiếp 239.000 tấn (giá trị 102 triệu USD), xuất ủy thác 198.000 tấn (85 triệu USD) và cung ứng cho xuất khẩu trên 110.000 tấn qui gạo.

Ông Nguyễn Ngọc Minh, Giám đốc Sở Công thương TP Cần Thơ, cho biết: “Sản xuất công nghiệp của thành phố tăng trưởng dương do gói kích cầu của Chính phủ đã phát huy tác dụng, nhưng mức tăng này không nhiều. Còn lĩnh vực xuất khẩu, 2 mặt hàng chủ lực trong kim ngạch xuất khẩu của thành phố là gạo và thủy sản, giá trị xuất khẩu đều giảm. Cụ thể gạo giảm 8% về giá trị, do giá xuất bình quân giảm đến 149 USD/tấn so cùng kỳ năm 2008. Giá xuất khẩu thủy sản- sản phẩm cá tra cũng giảm”. Theo ông Minh, giá gạo xuất khẩu bình quân 9 tháng năm 2008 là 577USD/tấn, trong khi 9 tháng năm 2009 chỉ 428USD/tấn. Hiện các DN trên địa bàn đang tập trung thu mua lúa dự trữ đợt 2; giá lúa, gạo tăng 100-200 đồng/kg so với giữa tháng 9-2009, giá gạo nguyên liệu chất lượng cao dao động ở mức 5.000- 5.300 đồng/kg. Song, giá lúa thường (IR50404, OM576...) lại giảm 50-150 đồng/kg do DN tập trung mua lúa chất lượng cao.

Kim ngạch xuất khẩu giảm là xu thế chung của cả nước chứ không riêng gì Cần Thơ. Hiện mặt hàng thủy sản và gạo chiếm 81,4% tỷ trọng kim ngạch xuất khẩu của thành phố. Theo dự báo, thị trường nhập khẩu đang phục hồi, các nước nhập khẩu đã mở cửa trở lại và dự kiến sản lượng xuất khẩu sẽ tăng vào cuối năm. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo, DN cần thận trọng, do thị trường nhập khẩu phục hồi, nhưng rào cản thương mại cũng dày hơn; trong khi có những sản phẩm của DN không thể tiêu thụ hết ở thị trường nội địa và Việt Nam đang đối mặt với nguy cơ kiện bán phá giá cá tra ở Cộng đồng EU...

* Vượt rào cản - cách nào?

Đến cuối tháng 9-2009, tổng vốn cho vay hỗ trợ lãi suất theo các quyết định của Chính phủ (QĐ 131, QĐ 443, QĐ 497) triển khai trên địa bàn thành phố khoảng 12.400 tỉ đồng, chiếm 43,1% tổng dư nợ thành phố. Ngoài ra, thực hiện bảo lãnh tín dụng (BLTD) theo QĐ 14, Ngân hàng Phát triển Việt Nam, chi nhánh khu vực Cần Thơ- Hậu Giang đã cấp chứng thư BLTD cho 21 DN với 145,7 tỉ đồng. Các chuyên gia kinh tế dự báo, nền kinh tế thế giới đang phục hồi, nhưng trên thực tế, sức mua trên thị trường phục hồi chưa như mong đợi, người tiêu dùng thắt chặt chi tiêu trong gia đình, do điều kiện thu nhập. Mặt khác, chỉ còn hơn 2 tháng nữa là các DN phải hoàn vốn vay hỗ trợ lãi suất trong gói kích cầu (QĐ 131/2009/QĐ-TTg) và với đà tăng như hiện nay, DN không chủ động sẽ khó khăn. Trong khi đó, Chính phủ đang cân nhắc gói kích cầu thứ 2, còn các chuyên gia cho rằng, không nên sử dụng gói kích cầu thứ 2, nhằm hạn chế rủi ro tài chính.

Theo thống kê của Sở Kế hoạch và Đầu tư TP Cần Thơ, trong 9 tháng đầu năm 2009, thành phố cấp chứng nhận đầu tư cho 5 DN FDI, với vốn đầu tư hơn 12,34 triệu USD. Đến nay, thành phố có 47 dự án FDI, tổng vốn đăng ký trên 745,8 triệu USD, nhưng vốn thực hiện chỉ chiếm 20,1% vốn đăng ký (gần 150 triệu USD) với 24 DN đang hoạt động có doanh thu, thu hút 5.000 lao động làm việc. Trong khi đó, năm 2008, TP Cần Thơ thu hút đến 570 triệu USD vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài và đây cũng được xem là năm vốn FDI vào thành phố nhiều nhất kể từ năm 1986 đến nay. Riêng các KCN Cần Thơ, từ đầu năm 2009 đến nay không thu hút thêm dự án FDI mới, mà chỉ có 21 dự án đầu tư trong nước, với vốn trên 203 triệu USD. Hiện mới có 2 KCN lấp đầy diện tích đất công nghiệp (KCN Trà Nóc I và II); các KCN còn lại, tỷ lệ lấp đầy 12-16%. Theo Ban Quản lý các khu chế xuất và công nghiệp (BQL KCX&CN) TP Cần Thơ, tổng vốn đầu tư thu hút được trong 9 tháng trên 268,6 triệu USD (vốn mới và vốn mở rộng), đạt trên 100% kế hoạch thu hút vốn đầu tư của cả năm. Hiện các KCN Cần Thơ có 187 dự án còn hiệu lực, thuê 542,2 ha đất với tổng đầu tư đăng ký là 1,6 tỉ USD. Trong đó, 21 dự án FDI, vốn đầu tư hơn 668,6 triệu USD, nhưng vốn thực hiện chỉ chiếm 34 % tổng vốn đăng ký.

Mặc dù vốn FDI vào thành phố đạt thấp, nhưng bù lại vốn đầu tư trong nước vẫn ở mức cao, thành phố đã cấp mới chứng nhận đăng ký kinh doanh cho 999 doanh nghiệp các loại hình với vốn đăng ký hơn 2.937 tỉ đồng. Đồng thời, cấp chứng nhận thay đổi kinh doanh cho 1.462 lượt DN; trong đó, 249 DN tăng vốn hơn 1.336 tỉ đồng và 5 DN giảm vốn 162 tỉ đồng... Điều này thể hiện sự nỗ lực rất lớn của thành phố trong cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, dù chưa thực sự tạo ra bước đột phá. Thành phố đang nỗ lực thu hút đầu tư, tạo nguồn “đất sạch” mời gọi nhà đầu tư. Gần đây, có nhiều đoàn đầu tư trong và ngoài nước đến thành phố tìm cơ hội đầu tư, hợp tác phát triển. Tháng 8-2009, tại hội nghị xúc tiến đầu tư, thành phố đã ký biên bản ghi nhớ hợp tác với vốn khoảng 3 tỉ USD là tín hiệu khả quan.

Giám đốc Sở Công thương TP Cần Thơ Nguyễn Ngọc Minh cho biết: “Thực hiện cuộc vận động “Người Việt ưu tiên dùng hàng Việt”, Công ty CP Thương nghiệp tổng hợp Cần Thơ cùng Công ty TNHH Thương mại Sài Gòn- Cần Thơ đã tham gia chương trình đưa hàng Việt về nông thôn trên địa bàn với doanh số đến cuối tháng 9-2009 đạt hơn 448,8 tỉ đồng. Các mặt hàng chủ yếu gồm may mặc, hàng tiêu dùng, hóa mỹ phẩm, thực phẩm công nghệ... và được người tiêu dùng nông thôn hưởng ứng rất nhiệt tình. Đây là chìa khóa thành công cho những phiên chợ tới”. Theo ông Minh, từ nay đến cuối năm 2009, các DN sẽ thực hiện trung bình mỗi tháng 2 đợt bán hàng về nông thôn, nhằm kích cầu tiêu dùng nông thôn và cải thiện sức mua trên thị trường. Mặt khác, định vị lại hệ thống phân phối khu vực nông thôn.

Chủ tịch UBND TP Cần Thơ Trần Thanh Mẫn nói: “Để đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế 15% trong năm nay, các ngành cần phối hợp chặt chẽ trong thúc đẩy sản xuất, giải quyết khó khăn cho DN công nghiệp, hỗ trợ tìm thị trường cho DN xuất khẩu. Ngoài ra, đẩy mạnh cải cách hành chính, giải quyết nhanh các thủ tục đầu tư, tránh phiền hà cho DN”. Đồng chí Chủ tịch UBND thành phố cũng yêu cầu các địa phương trên địa bàn rà soát dự án, qui hoạch treo, mạnh tay xóa qui hoạch, thu hồi dự án tránh ảnh hưởng đến cuộc sống người dân và cải thiện môi trường đầu tư của thành phố.

Bài, ảnh: Gia Bảo