Bài, ảnh: MINH HUYỀN

Thời gian qua, các tổ chức tín dụng, đơn vị viễn thông nỗ lực phát triển dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt (TTKDTM), ứng dụng công nghệ thông tin, thúc đẩy chuyển đổi số theo chủ trương chung của thành phố và của Chính phủ. Tăng tiện ích cho người dùng, mở rộng đối tượng khách hàng gắn với đảm bảo an ninh an toàn hệ thống thanh toán là yêu cầu đặt ra đối với hoạt động TTKDTM.

Nhóm khách hàng trẻ tuổi nhanh nhạy chuyển đổi sang TTKDTM. Trong ảnh: Một khách hàng quét mã QR khi mua phụ kiện điện thoại tại Cửa hàng Điện thoại di động Minh Lương, chợ An Thới.

Thay đổi thói quen

Thực hiện chủ trương chuyển đổi số của TP Cần Thơ, Viettel Cần Thơ phối hợp với Sở Công Thương và các quận, huyện trên địa bàn thành phố triển khai mô hình chợ 4.0, tạo điều kiện cho người dân tiếp cận với phương thức thanh toán hiện đại, không dùng tiền mặt trong hoạt động giao dịch mua bán nói chung và tại các chợ truyền thống nói riêng. Theo ông Ngô Văn Tứng, Phó Giám đốc Viettel Cần Thơ, đến nay, mô hình chợ 4.0 đã được Viettel triển khai tại chợ cổ Cần Thơ, chợ An Thới (quận Bình Thủy). Trong tháng 12-2022, Viettel Cần Thơ tiếp tục khai trương chợ 4.0 tại chợ Phong Ðiền, chợ Thốt Nốt, chợ Ô Môn, chợ Vĩnh Thạnh. Trước đó, Viettel Cần Thơ đã hỗ trợ tạo mã QR code thanh toán cho từng hộ tiểu thương và hộ kinh doanh, hướng dẫn thao tác thanh toán thực hiện qua mã QR code. Ðồng thời, khuyến khích người dân chuyển sang dùng công nghệ trong thanh toán tiền chợ, tiền điện, nước, học phí…

Trước đó, tháng 9-2022, chợ An Thới, quận Bình Thủy được Sở Công Thương thành phố phối hợp với VNPT Cần Thơ ra mắt mô hình chợ 4.0 thông qua sử dụng dịch vụ ví VNPT Money do VNPT cung cấp. Ðây cũng là chợ đầu tiên trên địa bàn quận triển khai thí điểm mô hình TTKDTM. Ông Trương Trung Bình, Trưởng Ban quản lý chợ An Thới, chia sẻ: Ban Quản lý chợ đã phối hợp với VNPT Cần Thơ tuyên truyền đến các hộ tiểu thương và người dân cài app, tạo mã QR để TTKDTM. Không riêng VNPT, trước đó, Ban Quản lý chợ cũng phối hợp với Viettel Cần Thơ để triển khai cài đặt ứng dụng thanh toán cũng như mã QR cho các tiểu thương và người dân để hỗ trợ tối đa cho các nhà mạng viễn thông tham gia vào cung cấp dịch vụ. Theo ông Bình, những tiểu thương kinh doanh các mặt hàng bách hóa tổng hợp thường có xu hướng sử dụng TTKDTM cao hơn so với các tiểu thương kinh doanh ngành hàng thực phẩm tươi sống.

Chuyên bán mặt hàng ốp lưng, phụ kiện điện thoại kết hợp dịch vụ sửa chữa điện thoại, Cửa hàng Ðiện thoại di động Minh Lương, chợ An Thới chuyển đổi TTKDTM khá hiệu quả. Anh Nguyễn Minh Lương, Chủ Cửa hàng Ðiện thoại di động Minh Lương, chợ An Thới, cho biết: Có đến 60-70% khách hàng của cửa hàng TTKDTM khi mua hàng hoặc sử dụng dịch vụ sửa chữa. Về phía cửa hàng cài đặt và sử dụng nhiều ứng dụng cùng lúc như Viettel Pay, VNPT Money, tài khoản của ngân hàng MB, Vietcombank… để khách hàng có nhu cầu chuyển khoản, TTKDTM qua bất kỳ ứng dụng hay tài khoản ngân hàng đều có thể thực hiện được. Theo anh Lương, nhóm khách hàng lớn tuổi, sử dụng điện thoại bàn phím thường sẽ thanh toán bằng tiền mặt là chủ yếu. Trong khi nhóm khách hàng trẻ tuổi, năng động hơn lại ưa thích chuyển khoản hoặc quét mã QR để thanh toán khi mua hàng.

Gia tăng tiện ích

Nhìn chung, công tác triển khai các hoạt động TTKDTM trên địa bàn thành phố thời gian qua đã đạt những hiệu quả tích cực như đã thay đổi tập quán sử dụng tiền mặt trong hoạt động thanh toán đối với tổ chức, cá nhân trên địa bàn thành phố, tập trung nhiều nhất là ở khu vực trung tâm; đưa việc sử dụng các phương tiện TTKDTM trong xã hội thành thói quen của người dân ở khu vực đô thị và từng bước phát triển ở khu vực nông thôn; giảm chi phí liên quan đến tiền mặt, giảm tỷ lệ tiền mặt trong lưu thông trên địa bàn.

Các doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân đã có sự chuyển đổi mạnh mẽ từ thanh toán trực tiếp sang thanh toán trực tuyến; đặc biệt ở nhóm khách hàng cá nhân. Tuy nhiên, hoạt động TTKDTM ở địa bàn nông thôn vẫn còn hạn chế. Ông Ngô Văn Tứng chia sẻ: Hệ sinh thái thương mại, tài chính số, Viettel Money giúp người dùng thuận lợi thực hiện các giao dịch chuyển, nạp, rút tiền và mua bán trực tuyến nhanh chóng, dễ dàng. Tuy nhiên, quá trình triển khai còn gặp khó khăn khi một bộ phận người dân còn giữ thói quen sử dụng tiền mặt, nhất là người dân ở khu vực ven đô hoặc ở vùng nông thôn, còn nhiều e ngại, chưa quan tâm TTKDTM. Do đó, Viettel Cần Thơ vừa làm vừa tập huấn, hướng dẫn, truyền thông để mở các điểm chấp nhận thanh toán tại lô sạp của tiểu thương, triển khai cài app Viettel Money cho khách hàng, công chức, sở ban ngành, phối hợp với các trường học để triển khai thanh toán học phí… Bên cạnh đó, Viettel Cần Thơ sẽ phối hợp với chính quyền địa phương, nhất là tranh thủ sự phối hợp, hỗ trợ của tổ công nghệ số cộng đồng ở xã, phường, thị trấn để đến từng nhà dân, hỗ trợ, hướng dẫn người dân sử dụng ứng dụng dịch vụ công trực tuyến, app thanh toán trực tuyến, từng bước vận động chuyển đổi thói quen, nhận thức để khách hàng yên tâm sử dụng khi thấy được sự tiện lợi, an toàn của việc TTKDTM.

Ông Trần Quốc Hà, Giám đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) Chi nhánh TP Cần Thơ, cho biết: NHNN Chi nhánh đã chỉ đạo các tổ chức tín dụng trên địa bàn chủ động tham gia xây dựng các chương trình, chính sách phù hợp về phí dịch vụ TTKDTM để khuyến khích, tạo điều kiện thuận lợi cho tổ chức, cá nhân tiếp cận. Các ngân hàng thương mại quan tâm phát triển dịch vụ thẻ và cung ứng các dịch vụ gia tăng khác; đảm bảo an ninh, an toàn trong thanh toán thẻ, tạo thuận lợi kết nối với các hệ thống thanh toán khác… Ðặc biệt theo thống kê trên địa bàn thành phố đã có trên 80% người dân từ 15 tuổi trở lên có tài khoản giao dịch tại ngân hàng. Ðây là nhóm khách hàng trẻ tuổi, năng động, sẵn sàng tiếp cận và sử dụng dịch vụ TTKDTM. NHNN cũng khuyến khích các ngân hàng thương mại phát triển đa dạng các sản phẩm, dịch vụ thanh toán trên nền tảng số hóa, đảm bảo an toàn, bảo mật, mang lại sự thuận tiện cho người sử dụng. Nhất là quan tâm, tuyên truyền đến khách hàng nhất là nhóm khách hàng trung niên, cao tuổi trong việc quan tâm bảo vệ thông tin cá nhân để hạn chế những rủi ro mất an ninh, an toàn trong quá trình sử dụng dịch vụ TTKDTM.

Ngày 15-4-2022, UBND TP Cần Thơ ban hành Kế hoạch số 86/KH-UBND triển khai thực hiện Quyết định số 1813/QĐ-TTg, ngày 28-10-2021 của Thủ tướng Chính phủ ban hành "Đề án phát triển TTKDTM tại Việt Nam giai đoạn 2021-2025". Kế hoạch đặt mục tiêu đến cuối năm 2025 giá trị TTKDTM gấp 25 lần GRDP; TTKDTM trong thương mại điện tử đạt 50%; từ 80% người dân từ 15 tuổi trở lên có tài khoản giao dịch tại ngân hàng hoặc tổ chức được phép khác. Phấn đấu tốc độ tăng trưởng bình quân về số lượng và giá trị giao dịch TTKDTM đạt 20-25%/năm.