Nhà tù Sarposa đổ nát sau vụ đánh bom. Ảnh: AFP

Việc tàn quân Taliban tổ chức cuộc tấn công giải thoát 870 tù nhân, trong đó có 400 phần tử Taliban, khỏi trại giam Sarposa ở Kandahar cuối tuần qua, cho thấy lực lượng này đang trỗi dậy mạnh mẽ. Vì sao Taliban ngày càng lộng hành trong khi Mỹ và các đồng minh Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) vẫn đang “hà hơi tiếp sức” cho chính quyền Afghanistan? Các hãng tin AFP, Reuters, AP... giải thích nguyên nhân dẫn đến sự trỗi dậy của Taliban như sau:

Hai năm sau khi lật đổ chế độ Taliban năm 2001, Mỹ tìm cách chuyển giao mặt trận Afghanistan cho NATO để “rảnh tay” lo chiến trường Iraq. Tính đến nay, khoảng 15 tỉ USD đã được đổ vào công cuộc tái thiết Afghanistan và Lực lượng hỗ trợ an ninh quốc tế (ISAF) do NATO chỉ huy đang triển khai hơn 53.000 binh sĩ tại đây. Tuy nhiên, tình hình Afghanistan vẫn bất ổn và diễn biến ngày càng xấu hơn. Ngày 15-6, một vụ đánh bom vệ đường xảy ra ở tỉnh Farah làm 4 binh sĩ Mỹ thiệt mạng, nâng số lính Mỹ chết từ đầu năm đến nay lên 44 người. Theo Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Robert Gates, trong tháng 5 vừa qua, lần đầu tiên số binh sĩ liên quân chết trong tháng ở Afghanistan (19 người) nhiều hơn ở Iraq (17 người). Ông chủ Lầu Năm Góc một lần nữa bày tỏ sự thất vọng đối với các đồng minh NATO. Ông cho rằng ISAF không đủ mạnh cả về quân số và trang bị khi đối đầu với tàn quân Taliban. Tất cả 26 thành viên NATO đều có binh sĩ ở Afghanistan, nhưng hiện chỉ có Anh, Canada, Hà Lan và Mỹ chiến đấu với Taliban ở khu vực nóng bỏng miền Nam.

Trong khi đó, các quan chức Mỹ, NATO và Afghanistan lo ngại thỏa thuận hòa bình giữa chính phủ Pakistan với các bộ tộc khu vực biên giới giáp Afghanistan sẽ khiến tình hình thêm bất ổn, bởi khu vực này là nơi các phần tử Hồi giáo cực đoan ẩn náu và từ đó mở các cuộc tấn công vào Afghanistan. Tình hình căng thẳng đến mức Tổng thống Afghanistan Hamid Karzai hôm 15-6 dọa sẽ đưa quân vào Pakistan để truy đuổi Taliban.

Ký kết thỏa thuận hòa bình với các bộ tộc thân Taliban, Islamabad muốn bảo đảm chủ quyền ở khu vực biên giới giữa Pakistan và Afghanistan, nơi tranh chấp lâu nay giữa hai nước. Pakistan luôn lo lắng về sự toàn vẹn lãnh thổ tại khu vực này mỗi khi những người theo chủ nghĩa dân tộc nắm quyền ở Afghanistan. Thực tế, giai đoạn Taliban (theo chủ nghĩa tôn giáo, không theo chủ nghĩa dân tộc) cầm quyền 5 năm ở Kabul là khoảng thời gian bang giao Afghanistan-Pakistan được xem là “nồng ấm” nhất trong quan hệ hai nước 60 năm qua. Barnett Rubin, nhà phân tích về khu vực Nam Á, cho rằng nếu Mỹ và Anh muốn có sự hợp tác đầy đủ hơn từ Pakistan thì họ cần chú ý tăng cường lợi ích cho nước này, mà trước hết là gây sức ép lên chính quyền Tổng thống Karzai buộc thừa nhận biên giới hiện nay, được gọi là giới tuyến Durand, với Pakistan. Ngoài ra, Washington và Luân Đôn cũng cần yêu cầu Ấn Độ, đối thủ của Pakistan, giảm sự hiện diện tại Afghanistan. Xem ra đó không phải là những vấn đề đơn giản.

N.MINH

(Theo AFP, LA Times, Reuters, THX)