Thời gian qua, việc sắp xếp, củng cố và nâng cao năng lực hoạt động trong lĩnh vực giống cây trồng, vật nuôi, thủy sản phục vụ tái cơ cấu nông nghiệp được ngành chức năng TP Cần Thơ đặc biệt quan tâm. Đây cũng là bước đệm quan trọng để Cần Thơ hướng đến mục tiêu trở thành trung tâm sản xuất và cung ứng giống nông nghiệp cho các địa phương trong vùng ĐBSCL. Trao đổi về vấn đề này, ông Lê Văn Tính, Giám đốc Trung tâm Giống Cây trồng, Vật nuôi, Thủy sản TP Cần Thơ, cho biết:

Trong năm 2014, tổng diện tích nhân giống lúa 3 cấp trên địa bàn thành phố là 3.564ha, sản lượng đạt 21.027 tấn, đáp ứng 80% nhu cầu lúa giống của thành phố. Cơ cấu giống lúa đặc sản, chất lượng cao chiếm 80% trong tổng cơ cấu giống lúa đã góp phần quan trọng trong việc nâng cao chất lượng và giá trị sản phẩm lúa gạo của thành phố. Cần Thơ hiện có 105 cơ sở sản xuất và cung ứng giống thủy sản với diện tích 966 ha, sản lượng đạt 1,25 tỉ con giống các loại. Lượng giống này không chỉ đáp ứng nhu cầu con giống thủy sản cho các hộ nuôi ở TP Cần Thơ mà còn cung ứng giống cho các tỉnh lân cận. Ở lĩnh vực chăn nuôi, hằng năm TP Cần Thơ cung cấp khoảng 3.000 con heo giống và trên 1 triệu con vịt giống, đáp ứng nhu cầu chăn nuôi của người dân thành phố.

* TP Cần Thơ đang hướng đến mục tiêu trở thành trung tâm cung ứng giống cây trồng, vật nuôi và thủy sản cho cả vùng ĐBSCL. Mục tiêu này đã và đang được thực hiện như thế nào, thưa ông?

- Trước hết là việc sản xuất và cung ứng lúa giống. Thời gian qua, ngoài việc tập trung xây dựng hệ thống nhân giống lúa 3 cấp, đơn vị còn nâng cao năng lực cung cấp giống lúa chất lượng cao phục vụ sản xuất trên địa bàn thành phố và các tỉnh trong vùng. Chúng tôi hợp tác với các đơn vị như: Viện Lúa ĐBSCL, Trường Đại học Cần Thơ và các cơ sở sản xuất giống của thành phố (Hợp tác xã Nông nghiệp Thốt Nốt, Hợp tác xã Nông nghiệp Thới Tân, Hợp tác xã Nông nghiệp Trung An...) để hình thành hệ thống liên kết trong lĩnh vực giống lúa. Qua đó, củng cố hệ thống nhân giống lúa từ chuyển giao kỹ thuật, cung cấp giống siêu nguyên chủng của viện, trường đến sản xuất giống lúa cấp nguyên chủng, xác nhận tại các cơ sở sản xuất giống.

Quy trình tách hạt lúa giống Hợp tác xã Nông nghiệp Tân Thới, huyện Thới Lai. Ảnh: MỸ THANH

Để tạo điều kiện cho nông dân tiếp cận với các giống cây mới, Trung tâm phối hợp với Viện Cây ăn quả Miền Nam, Trường Đại học Cần Thơ thử nghiệm, đánh giá một số giống cây ăn trái như mít hạt lép, quýt đường không hạt, cam sành không hạt,… Trong công tác sản xuất và cung cấp giống, đơn vị liên kết với các cơ sở sản xuất giống cây ăn trái trên địa bàn và một số tỉnh (Bến Tre, Hậu Giang, Vĩnh Long,…) để cung cấp giống cây ăn trái chất lượng cao, thị trường có nhu cầu như: Cam, bưởi da xanh, dâu Hạ Châu, mít hạt lép, dừa xiêm xanh lùn... Hiện Trung tâm là một trong số ít đơn vị sản xuất giống thủy sản duy trì đàn cá bố mẹ chất lượng được tuyển chọn tốt với trên 8.000 con bố mẹ (chép, mè, rô phi dòng GIFT, cá rô đầu vuông,...). Chúng tôi là đầu mối chính cung cấp nguồn cá bột cho nhiều cơ sở sản xuất giống thủy sản ở TP Cần Thơ ương cá giống phục vụ sản xuất của địa phương và một số tỉnh trong vùng.

* Vốn đầu tư lớn nhưng thu hồi chậm và lợi nhuận không cao là thực trạng đối với sản xuất nông nghiệp nói chung và sản xuất giống nông nghiệp nói riêng. Vậy, đơn vị gặp khó khăn, trở ngại nào, thưa ông?

- Mặc dù có nhiều nỗ lực, song hoạt động trong lĩnh vực giống của đơn vị còn ở quy mô nhỏ, hàm lượng ứng dụng công nghệ chưa cao. Đặc biệt, do thiếu nguồn vốn lưu động nên chúng tôi gặp không ít cản ngại trong việc liên kết, mở rộng phát triển các dịch vụ về giống. Đơn vị có ít đất sản xuất lúa giống nên thường bị động trong việc hoàn thành kế hoạch đề ra, chi phí sản xuất đội lên làm giá một số giống lúa còn ở mức cao. Thực tế vừa qua, nhiều công ty đề nghị chúng tôi hợp tác cung cấp giống phục vụ cho một số vùng sản xuất lớn, tập trung. Tuy nhiên, do không có nguồn vốn lưu động ứng trước cho nông dân và thiếu đất sản xuất nên không hợp tác, triển khai được.

Bên cạnh đó, hệ thống công trình, ao, chuồng, trại phục vụ sản xuất giống hiện nay xuống cấp nghiêm trọng. Một số trang thiết bị, máy móc lạc hậu, hư hỏng chưa được nâng cấp, thay thế trong khi sản xuất yêu cầu kỹ thuật ngày càng cao. Đó là chưa kể, vấn đề thu hút lao động, chuyên gia kỹ thuật có trình độ cao phục vụ sản xuất giống nông nghiệp luôn là vấn đề nan giải...

* Nhận diện khó khăn, thách thức, thời gian tới, Trung tâm giống có những định hướng và giải pháp gì để công tác sản xuất và cung ứng giống ngày càng phát triển?

- Theo kế hoạch, hằng năm, Trung tâm giống thực hiện 150-200 tấn lúa giống chất lượng cao; duy trì sản xuất cung cấp 15.000-20.000 cây giống ăn trái, 8.000-10.000 cây giống lâm nghiệp phục vụ trồng cây phân tán; tuyển chọn sản xuất một số giống cá truyền thống (chép, rô phi dòng GIFT, cá tra, mè, tôm càng xanh...) với số lượng 50-60 triệu giống/năm; phát triển lại đàn heo sinh sản và hậu bị 70-100 con phục vụ nhu cầu giống của thành phố và địa phương lân cận.

Sản xuất, cung ứng giống là mũi đột phá trong tiến trình tái cơ cấu ngành nông nghiệp. Vì vậy, để đạt được mục tiêu vừa nêu, Trung tâm tiếp tục sắp xếp bộ máy tổ chức, tạo điều kiện để lực lượng kỹ thuật có chuyên môn cao về lĩnh vực giống dự các lớp đào tạo chuyên môn nâng cao kiến thức, kỹ năng về công tác giống. Song song đó, tăng cường ứng dụng và chuyển giao khoa học và công nghệ, tiếp tục hoàn thiện quy trình sản xuất giống cho từng loại cây trồng, vật nuôi, thủy sản. Chúng tôi cũng duy trì mối liên kết, hợp tác với các đơn vị của ngành, viện, trường, địa phương trong việc nghiên cứu, ứng dụng công nghệ cao trong sản xuất giống cây con có năng suất, chất lượng cao, kháng sâu bệnh cao; thử nghiệm nuôi, sinh sản một số giống cây con mới, giống đặc sản. Ngoài ra, chúng tôi cũng tranh thủ huy động tối đa nguồn vốn đầu tư cải tạo, nâng cấp cơ sở, trang thiết bị của đơn vị; ưu tiên tập trung đầu tư cơ sở vật chất, thiết bị phục vụ sản xuất giống lúa, thủy sản, cây ăn trái mà thị trường có nhu cầu cao, đầu ra ổn định...

* Xin cám ơn ông!

MỸ THANH (thực hiện)