Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu cá tra dự kiến đạt khoảng 2,1 tỉ USD, vượt mục tiêu kế hoạch. Sản xuất cá tra cơ bản ổn định, từng bước thích ứng với các yêu cầu ngày càng cao của thị trường. Thời gian tới, cơ quan quản lý nhà nước, các doanh nghiệp ngành hàng cá tra quan tâm đẩy mạnh chuyển đổi số trong toàn chuỗi giá trị cá tra, gắn với quản lý vùng nuôi, kiểm soát chất lượng, truy xuất nguồn gốc nhằm đáp ứng yêu cầu thị trường khó tính.

Chế biến cá tra xuất khẩu tại một doanh nghiệp trên địa bàn TP Cần Thơ. Ảnh: Văn Cộng

Duy trì đà tăng trưởng

Năm 2025, ngành hàng cá tra tiếp tục đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức do chi phí đầu vào và logistics tăng cao; cạnh tranh thị trường gay gắt; các yêu cầu ngày càng khắt khe về an toàn thực phẩm, bảo vệ môi trường, phát triển bền vững. Tuy nhiên, với sự nỗ lực của doanh nghiệp, người nuôi và sự hỗ trợ của các cơ quan quản lý nhà nước từ Trung ương đến địa phương, ngành hàng cá tra duy trì được đà phát triển, tiếp tục giữ vai trò trụ cột của nuôi trồng thủy sản nước ngọt và xuất khẩu cả nước.

Theo Cục Thủy sản và Kiểm ngư thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT), năm 2025, diện tích thả nuôi cá tra ước đạt hơn 5.500ha; sản lượng khoảng 1,74 triệu tấn, vượt mục tiêu kế hoạch 6%; kim ngạch xuất khẩu cá tra dự kiến đạt khoảng 2,1 tỉ USD, vượt mục tiêu kế hoạch 5%. Sản xuất cá tra cơ bản ổn định, từng bước thích ứng với các yêu cầu ngày càng cao của thị trường về chất lượng, truy xuất nguồn gốc, an toàn thực phẩm và phát triển bền vững.

Bà Tô Thị Tường Lan, Phó Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam, cho biết: Năm 2025, các thị trường lớn của cá tra Việt Nam gồm Trung Quốc, CPTPP (Hiệp định Đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương), Mỹ, EU, Brazil; các thị trường tiềm năng khác là Thái Lan, Ai Cập, Nhật Bản, Nga… Dự báo kim ngạch xuất khẩu cá tra năm 2026 có thể đạt 2,3 tỉ USD, tăng so với năm 2025.

Tại TP Cần Thơ, năm 2025 sản xuất thủy sản tiếp tục duy trì tốc độ tăng trưởng khá. Diện tích nuôi thủy sản của thành phố ước đạt 97.078ha, đạt 100,6% kế hoạch, tăng 488ha so với năm 2024. Tổng sản lượng thủy, hải sản ước đạt 782.958 tấn; trong đó sản lượng nuôi đạt 705.958 tấn, đạt 100% kế hoạch, tăng 17.086 tấn so với năm 2024 (riêng cá tra đạt 263.500 tấn).

Ông Trần Chí Hùng, Phó Chủ tịch UBND TP Cần Thơ, cho biết: Lĩnh vực nuôi trồng thủy sản có vai trò quan trọng trong việc đóng góp cho tăng trưởng kinh tế của thành phố. Trong đó, cá tra được xác định là đối tượng nuôi chủ lực của thủy sản nước ngọt, đóng góp lớn vào kim ngạch xuất khẩu, thúc đẩy phát triển kinh tế TP Cần Thơ cũng như vùng ĐBSCL. Thời gian tới, thành phố tiếp tục quan tâm chỉ đạo, đề ra các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm phát triển ngành Nông nghiệp của thành phố nói chung và ngành hàng cá tra nói riêng, góp phần đẩy mạnh tăng trưởng kinh tế khu vực 1 và tăng trưởng chung của TP Cần Thơ.

Hướng đến phát triển bền vững

Trong năm 2026, ngành hàng cá tra đặt công tác nghiên cứu, sản xuất và quản lý giống cá tra ở vị trí ưu tiên hàng đầu, coi đây là nhiệm vụ chiến lược lâu dài của ngành; gắn nghiên cứu với sản xuất, chuyển nhanh các kết quả nghiên cứu vào thực tiễn, nâng cao vai trò dẫn dắt của các viện nghiên cứu, trung tâm giống và doanh nghiệp đầu tàu. Giống cá tra là khâu then chốt, quyết định hiệu quả và tính bền vững của toàn ngành hàng.

Giải pháp trọng tâm nữa của ngành hàng cá tra là đưa vào danh mục đầu tư trung hạn giai đoạn 2026-2030 đối với cơ sở hạ tầng vùng sản xuất giống, vùng nuôi trồng thủy sản tập trung (Đồng Tháp, An Giang, Cần Thơ và Tây Ninh). Tập trung tái cấu trúc không gian sản xuất gắn với hạ tầng, thích ứng biến đổi khí hậu (BĐKH) đó là phát triển ngành cá tra phải gắn với quy hoạch, bảo đảm kiểm soát tốt môi trường, dịch bệnh và an toàn thực phẩm; nuôi cá tra thích ứng với BĐKH, sử dụng hiệu quả tài nguyên nước, giảm phát thải khí nhà kính và bảo vệ hệ sinh thái; ưu tiên nhân rộng các mô hình nuôi tuần hoàn, nuôi công nghệ cao, nuôi ít thay nước, tái sử dụng phụ phẩm.

Chuyển đổi số cũng là yêu cầu bắt buộc đối với ngành hàng cá tra thời gian tới, trong bối cảnh thị trường quốc tế ngày càng siết chặt các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, phát thải và trách nhiệm xã hội. Toàn bộ chuỗi giá trị, từ giống, nuôi, chế biến đến xuất khẩu cần được quản lý dựa trên dữ liệu, nền tảng số và hệ thống truy xuất nguồn gốc minh bạch. Đồng thời, tiếp tục nâng cao năng lực quản lý chất lượng, an toàn thực phẩm; chủ động đáp ứng các yêu cầu của thị trường trọng điểm.

Theo Cục Chuyển đổi số (Bộ NN&MT), ngành thủy sản Việt Nam đóng góp gần 4% GDP và tạo việc làm cho hàng triệu lao động. Tuy nhiên, ngành đang đối mặt nhiều thách thức như BĐKH, chi phí sản xuất tăng, yêu cầu khắt khe từ thị trường. Chuyển đổi số chính là giải pháp cốt lõi để thủy sản vượt qua các rào cản này, tối ưu hóa chi phí, nâng cao hiệu quả và đáp ứng tốt hơn yêu cầu toàn cầu. Trong các năm qua, ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số ngành thủy sản đã có những bước tiến đáng kể, góp phần hiện đại hóa chuỗi giá trị từ sản xuất đến tiêu thụ. Bộ NN&MT đã ban hành nhiều kế hoạch, dự án trọng điểm về chuyển đổi số, đồng thời xây dựng các cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành về thủy sản. Trong lĩnh vực nuôi trồng và khai thác thủy sản, các công nghệ số như IoT, trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu lớn đã được ứng dụng tại một số địa phương, doanh nghiệp; nông dân nuôi thủy sản (nhất là nuôi cá tra, tôm nước lợ) từng bước tiếp cận với hệ thống quan trắc IoT để giám sát chất lượng nước, tự động hóa cho ăn, cảnh báo dịch bệnh.

Ông Phùng Đức Tiến, Thứ trưởng Bộ NN&MT, cho rằng: Ngành hàng cá tra và thủy sản đã đóng góp tích cực vào xuất khẩu của Việt Nam năm 2025, trong bối cảnh rất nhiều khó khăn và thách thức. Hướng tới, các cục trực thuộc Bộ, địa phương, doanh nghiệp cần tập trung giải quyết các vấn đề về con giống, thức ăn và an toàn dịch bệnh, chế biến sâu; phát triển cơ sở hạ tầng, đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số… để ngành hàng cá tra phát triển bền vững.

ANH KHOA