Việc tổ chức Đại lễ Phật đản trên mọi miền đất nước không chỉ đáp ứng nhu cầu sinh hoạt tín ngưỡng, tôn giáo mà còn tiếp tục khẳng định chính sách bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng của Đảng, Nhà nước.

Nghi thức cúng Phật thắp sáng 7 đóa hoa sen. (Ảnh: Hồng Hiếu/TTXVN)

Kỷ niệm ngày Đức Phật đản sinh có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với tăng ni, Phật tử trên toàn thế giới nói chung, Việt Nam nói riêng.

Ngày đản sinh của Đức Phật đã được Liên Hợp Quốc tổ chức hàng năm là lễ hội tôn giáo thế giới nhằm tôn vinh những giá trị nhân văn sâu sắc của Phật giáo vì hòa bình cho nhân loại.

Tại Việt Nam, cùng với các ngày hội của nhiều tôn giáo khác: Noel, Tết té nước Bunimay,... Đại lễ Phật đản được tổ chức trang trọng, trở thành ngày hội chung của cả cộng đồng; qua đó khẳng định chính sách nhất quán tôn trọng, bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo, phát huy những giá trị văn hóa, đạo đức tốt đẹp và nguồn lực của các tôn giáo cho sự phát triển đất nước của Đảng, Nhà nước ta.

Thắp sáng tinh thần phụng sự nhân sinh

Theo lịch sử Phật giáo, Đức Phật Thích Ca Mâu Ni sinh ra tại vườn Lâm Tì Ni vào ngày trăng tròn tháng Vesak (tháng tâm linh theo quan niệm của người Ấn Độ cổ) năm 624 trước Công nguyên.

Vesak - đánh dấu sự đản sinh, giác ngộ và nhập niết-bàn của đức Phật, là một trong những lễ kỷ niệm thiêng liêng nhất trong Phật giáo. Tên gọi Vesak bắt nguồn từ Vaiśākha, thuật ngữ được truyền thống Phật giáo và Ấn Độ giáo chia sẻ, tượng trưng cho sự kết nối của những thực hành cổ xưa này.

Lễ hội được tổ chức vào ngày trăng tròn của tháng Vaiśākha, phản ánh sự giác ngộ của Đức Phật. Ngày 15/12/1999, Đại hội đồng Liên Hợp Quốc đã thông qua Nghị quyết 54/115, chính thức công nhận quốc tế về Ngày Vesak (Global Recognition of Day of Vesak).

Đây được xem là dấu ấn quan trọng, khẳng định những giá trị nhân văn, đạo đức và tinh thần Phật giáo đã đóng góp cho hòa bình, phát triển và đời sống tinh thần của nhân loại.

Tại Việt Nam, hàng năm, Giáo Hội Phật giáo Việt Nam tổ chức lễ Phật đản theo truyền thống vào đúng ngày Rằm tháng 4, với nghi thức trang trọng, rộng mở.

Lễ thắp sáng 7 đóa hoa sen trên dòng sông Cà Ty là hoạt động quan trọng trong tuần lễ Phật đản năm 2026. (Ảnh: Hồng Hiếu/TTXVN)

Trong tuần lễ Phật đản (từ ngày 8/4 đến 15/4 âm lịch), tại tất cả các chùa, cơ sở tự viện trong cả nước cũng như tư gia Phật tử đã tổ chức nhiều hoạt động Phật sự trang nghiêm và ý nghĩa như: lễ tụng kinh, lễ rước Phật, lễ tắm Phật Thích Ca sơ sinh, lễ phóng sinh, thả hoa đăng trên sông hồ; diễu hành xe hoa trên các đường phố, diễn văn nghệ, thuyết giảng Phật pháp; thiết lập vườn Lâm Tỳ Ni, treo cờ, biểu ngữ Kính mừng Phật đản.

Đây còn là dịp để tín đồ Phật tử thành tâm tôn vinh Tam bảo: Phật, Pháp, Tăng; phát tâm thực hành ăn chay, giữ gìn Ngũ giới, làm việc thiện và lan tỏa tinh thần yêu thương trong cộng đồng.

Đồng thời, Giáo hội Phật giáo Việt Nam, các cơ sở tự viện phối hợp với chính quyền địa phương các cấp, Mặt trận Tổ quốc, Việt Nam thực hiện nhiều hoạt động an sinh xã hội như: đặt vòng hoa tưởng niệm anh hùng liệt sỹ tại nghĩa trang, đài liệt sỹ; thăm viếng, tặng quà các gia đình có công với nước, các thương binh, các gia đình liệt sỹ, các cơ sở nuôi dưỡng trẻ em khuyết tật, mồ côi, trại dưỡng lão; tổ chức các chương trình văn hóa, nghệ thuật, triển lãm chào mừng..

Những hoạt động đó thể hiện sâu sắc tinh thần tri ân, báo ân và truyền thống nhập thế, đồng hành cùng dân tộc của Phật giáo Việt Nam.

Tại các Đại lễ Phật đản được tổ chức ở các địa phương, thông điệp của Đức Pháp chủ Giáo hội Phật giáo Việt Nam - Đại lão Hòa thượng Thích Trí Quảng đã được tuyên đọc, trong đó khẳng định: Đại lễ Phật đản Phật lịch 2570, dương lịch 2026 là sự kiện đặc biệt, không chỉ Kỷ niệm ngày Đức Phật Thích Ca Mâu Ni Đản sanh, còn là dịp để mỗi người con Phật nhìn lại nhằm thấu hiểu hơn bài học sâu sắc từ chính cuộc đời của Đức Thế Tôn và lời dạy thiết thực của Ngài; đồng thời mong muốn chư vị tôn túc, tăng ni, Phật tử thành viên của Giáo hội tiếp tục dấn thân phụng sự trong sự tỉnh thức và an lạc, góp phần trang nghiêm Giáo hội, phát huy truyền thống dân tộc tốt đẹp của Phật giáo Việt Nam.

Mỗi người đệ tử Phật nhiệt tâm hơn nữa trong việc vận dụng lời dạy của Đức Phật, cùng thắp sáng lên ngọn đèn của lòng từ bi, để ánh sáng ấy lan tỏa, sưởi ấm mọi người, làm cho cuộc sống tốt đẹp hơn.

Phát biểu của Trưởng lão Hòa thượng Thích Thiện Nhơn, Phó Pháp chủ Hội đồng Chứng minh, Chủ tịch Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam cũng khẳng định năm 2026, đất nước ta đang đứng trước vận hội lớn của một giai đoạn phát triển mới - giai đoạn chuyển mình mạnh mẽ để xây dựng một nước Việt Nam hùng cường, phồn vinh, thịnh vượng, nhân dân ấm no, hạnh phúc; hội nhập sâu rộng với thế giới bằng bản lĩnh, trí tuệ, bản sắc văn hóa Việt Nam.

Trong bối cảnh đó, năm nay Giáo hội Phật giáo Việt Nam Kỷ niệm 45 năm thành lập với thông điệp "Phật giáo phát triển cùng đất nước bước vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc."

Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam các tỉnh, thành phố đang tổ chức Đại hội đại biểu Phật giáo nhiệm kỳ 2026-2031, tiến tới Đại hội đại biểu Phật giáo toàn quốc lần thứ X sẽ diễn ra vào ngày 6-7/11/2026 theo phương châm hành động "Kỷ cương-Đổi mới-Hiệu lực-Hiệu quả".

Đây không chỉ là thông điệp của niềm tin, khát vọng phát triển đất nước, còn là lời phát nguyện tiếp nối truyền thống nhập thế của Phật giáo Việt Nam trong thời đại mới.Giáo hội Phật giáo Việt Nam kêu gọi toàn thể tăng ni, Phật tử cả nước tiếp tục phát huy truyền thống yêu nước, sống "tốt đời đẹp đạo", tích cực tham gia xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc; đồng hành cùng Đảng, Nhà nước trong công cuộc phát triển kinh tế, xã hội, văn hóa, bảo vệ môi trường, chuyển đổi số, an sinh xã hội, chăm lo đời sống nhân dân, giữ gìn chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc.

Mỗi người con Phật cần thắp sáng tinh thần phụng sự nhân sinh, đem giáo lý từ bi và trí tuệ ứng dụng vào đời sống hàng ngày; xây dựng gia đình hạnh phúc, xã hội an lành; lan tỏa văn hóa yêu thương, tinh thần trách nhiệm và lối sống đạo đức trong cộng đồng.

Lan tỏa những giá trị nhân văn

Ban Tổ chức trao quà từ thiện tới các học sinh vượt khó trên địa bàn phường Tây Hoa Lư (Ninh Bình) trong Đại lễ Phật Đản. (Ảnh: Đức Phương/TTXVN)

Theo thống kê của Ban Dân tộc và Tôn giáo, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, hiện nay đồng bào các tôn giáo nước ta có khoảng 28 triệu người, chiếm gần 1/3 dân số, nếu tính cả những người có tín ngưỡng, tôn giáo chiếm trên 95% dân số đất nước.

Đây là bộ phận nhân dân đặc thù, đồng thời là bộ phận rất quan trọng của khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Đảng, Nhà nước Việt Nam luôn đánh giá cao, tạo mọi điều kiện thuận lợi để các tôn giáo, trong đó có Phật giáo hoạt động trong khuôn khổ pháp luật, thực hiện nhất quán chính sách tôn trọng, bảo hộ quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của mọi người dân, coi đó là nền tảng quan trọng để xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Hiến pháp năm 2013 quy định rất cụ thể về quyền tự do tín ngưỡng tôn giáo của công dân Việt Nam, trong đó Điều 24 quy định: "Mọi người có quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo, theo hoặc không theo một tôn giáo nào. Các tôn giáo bình đẳng trước pháp luật; Nhà nước tôn trọng và bảo hộ quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo; Không ai được xâm phạm tự do tín ngưỡng, tôn giáo hoặc lợi dụng tín ngưỡng, tôn giáo để vi phạm pháp luật."

Thời gian qua, nhiều hoạt động tôn giáo quốc tế lớn được tổ chức trọng thể tại Việt Nam, được dư luận quốc tế đánh giá cao, có thể kể đến như: Hội nghị toàn thể Liên Hội đồng Giám mục châu Á lần thứ X (năm 2012); Lễ kỷ niệm 500 năm Ngày Cải chánh Giáo hội (2017); Tổng hội Dòng Đa minh thế giới (2019)...

Đặc biệt Việt Nam 4 lần tổ chức thành công Đại lễ Vesak Liên Hiệp Quốc vào các năm 2008, 2014, 2019, 2025, qua đó góp phần nâng cao uy tín, vị thế đất nước, đồng thời khẳng định sự tôn trọng, bảo đảm quyền tự do của các tôn giáo của Việt Nam ra thế giới.

Hằng năm, những ngày lễ lớn của các tôn giáo đều được tổ chức trang trọng, trong đó, nhiều ngày lễ lớn như lễ Phật đản, lễ Vu lan của Phật giáo, Lễ Giáng sinh của Công giáo, Tin lành... đã trở thành ngày hội chung của cộng đồng.

Nhân dịp Đại lễ Phật đản, Phật lịch 2570, lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đã đến thăm, chúc mừng Giáo hội Phật giáo Việt Nam, cũng như các cơ sở tự viện, gửi lời chúc mừng an lạc, hạnh phúc đến chư tôn đức giáo phẩm, tăng ni, cư sỹ và đồng bào Phật tử cả nước, đồng thời bày tỏ niềm tin tưởng Giáo hội Phật giáo Việt Nam cũng như chư tôn đức giáo phẩm, tăng ni, cư sỹ và đồng bào Phật tử cả nước tiếp tục phát huy tinh thần từ bi, trí tuệ, tích cực tham gia các phong trào thi đua yêu nước, sống "tốt đời đẹp đạo", xây dựng đất nước vững mạnh, hùng cường.

Hai nghìn năm đồng hành cùng dân tộc, Phật giáo Việt Nam luôn hòa mình trong dòng chảy lịch sử của đất nước, lấy tinh thần hộ quốc an dân", nhập thế cứu đời làm lý tưởng phụng sự.

Trong mọi giai đoạn dựng nước và giữ nước, Phật giáo luôn là nền tảng đạo đức, văn hóa, tâm linh góp phần hun đúc hồn thiêng dân tộc, nuôi dưỡng lòng yêu nước, tinh thần đoàn kết, khoan dung và nhân ái của con người Việt Nam.

Việc tổ chức trang trọng Đại lễ Phật đản trên khắp mọi miền đất nước không chỉ đáp ứng nhu cầu sinh hoạt tín ngưỡng, tôn giáo chính đáng của nhân dân, còn tiếp tục khẳng định một cách sinh động chính sách nhất quán về bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của Đảng, Nhà nước ta.

Đồng thời, đây cũng là minh chứng cho sự kết nối, hòa hợp giữa các tôn giáo trong khối đại đoàn kết toàn dân tộc, góp phần lan tỏa những giá trị nhân văn, tinh thần từ bi, bác ái, hướng con người tới chân-mỹ, vì mục tiêu xây dựng đất nước phồn vinh, nhân dân ấm no, hạnh phúc.

Theo TTXVN/Vietnam+