ĐỨC TRUNG (Tổng hợp)

Thủ tướng Anh Rishi Sunak đang có mặt tại Mỹ để tham dự hội nghị thượng đỉnh của hiệp ước AUKUS (Úc, Anh, Mỹ) trong bối cảnh Luân Đôn công bố bản đánh giá cập nhật về an ninh quốc gia và chính sách đối ngoại năm 2023 nhằm thích ứng với những căng thẳng địa chính trị từ cuộc chiến của Nga ở Ukraine và tầm ảnh hưởng đáng ngại của Trung Quốc.

“Dè Sẻn” tăng chi tiêu quân sự

Thủ tướng Sunak trên đường đến Mỹ dự hội nghị thượng đỉnh AUKUS. Ảnh: AP

Cuộc gặp thượng đỉnh giữa ông Sunak, Tổng thống Mỹ Joe Biden và Thủ tướng Úc Anthony Albanese tại San Diego sẽ giúp định hướng các giải pháp tiếp theo cho hiệp ước AUKUS. Hiệp ước này được thiết kế nhằm cung cấp các tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân cho Úc như là một phần trong nỗ lực chống lại Trung Quốc tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Trong thông điệp với báo chí khi lên đường sang Mỹ hôm 12-3, ông chủ Tòa nhà số 10 phố Downing cho biết trong bản đánh giá cập nhật về an ninh quốc gia và chính sách đối ngoại mới, Luân Đôn sẽ bổ sung 5 tỉ bảng (6 tỉ USD) trong 2 năm (2023 và 2024) trong gói ngân sách quốc phòng thường niên trị giá 54 tỉ bảng.

Trong số tiền tăng thêm, có 3 tỉ bảng dành cho chương trình tàu ngầm hạt nhân liên quan đến AUKUS và phần còn lại sẽ được sử dụng tăng cường kho dự trữ đạn dược đã cạn kiệt do cung cấp cho chiến trường Ukraine, đồng thời đầu tư mới vào ngành công nghiệp đạn dược nước nhà. Ông Sunak nhấn mạnh số tiền bổ sung 5 tỉ bảng sẽ giúp chi tiêu quốc phòng của Anh tăng từ 2% GDP hiện tại lên 2,25% GDP vào năm 2025, đồng thời đặt “tham vọng” đạt 2,5% GDP “trong dài hạn”.

Bộ trưởng Quốc phòng Ben Wallace tỏ ý “hài lòng” về mức tăng chi tiêu quân sự trên giữa lúc nền kinh tế đất nước gặp nhiều khó khăn. Tuy nhiên, một số nghị sĩ cao cấp của đảng Bảo thủ cầm quyền cho rằng số tăng ngân sách quốc phòng mới của chính phủ là “dè sẻn” trong khi tình hình lạm phát đã làm xói mòn kế hoạch mua sắm trang thiết bị quân sự của Bộ Quốc phòng Anh.

Không xem Trung Quốc là “mối đe dọa”

Trong chiến dịch vận động tranh ghế thủ lĩnh đảng Bảo thủ hồi mùa hè năm ngoái, ông Sunak từng mô tả Trung Quốc như là “mối đe dọa lớn nhất đối với an ninh của nước Anh và thế giới trong thế kỷ này”. Tuy nhiên, trong thông điệp hôm 12-3,  vị thủ tướng trẻ nhất trong lịch sử hiện đại của Vương quốc Anh lại từ chối lặp lại nhận định ấy.

Dù thừa nhận rằng các chính sách quyết đoán hiện nay của Trung Quốc nhằm “tái định hình trật tự thế giới” đang đặt ra “một thách thức mang tầm thời đại”, rằng “Trung Quốc là mối đe dọa cấp nhà nước lớn nhất đối với an ninh kinh tế” của nước Anh, nhưng ông Sunak nhấn mạnh Luân Đôn không đơn giản muốn cắt giảm quan hệ với Bắc Kinh bằng cách xác định Trung Quốc là “mối đe dọa” an ninh quốc gia. “Tôi không nghĩ rằng đó là chính sách đối ngoại thông minh hay tinh tế để giảm bớt quan hệ với Trung Quốc, quốc gia có 1,5 tỉ dân, có nền kinh tế lớn thứ hai thế giới và là thành viên Hội đồng Bảo an LHQ”, ông Sunak nêu rõ.  

Phản ứng lại lập trường của Thủ tướng Sunak, Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại Hạ viện Anh Alicia Kearns cho rằng mối đe dọa Trung Quốc không nên được coi chủ yếu là kinh tế. Theo bà, cách đánh giá của ông Sunak “là không hiểu Trung Quốc đang ưu tiên tìm cách phá hoại an ninh và chủ quyền quốc gia của chúng ta. Bởi vì không có quốc gia nào có thể có an ninh kinh tế mà không có an ninh quốc gia”.

Ông Iain Duncan Smith, nhà cựu lãnh đạo đảng Bảo thủ, nhận xét bản đánh giá cập nhật về an ninh quốc gia và chính sách đối ngoại của chính quyền Thủ tướng Sunak đã “lãng phí cơ hội coi Trung Quốc là mối đe dọa như vốn có”. “Bằng cách yếu thế trước Trung Quốc, họ không tôn trọng chúng ta. Nếu chúng ta không thể hiện sức mạnh, họ sẽ không tôn trọng chúng ta”, ông Smith bày tỏ quan điểm.