Sỹ Huiên

Không thể cứ trông chờ vào ngân sách để đáp ứng yêu cầu phát triển của ngành học mầm non (MN). Tuy nhiên, trên thực tế, không phải nơi nào cũng có thể xã hội hóa bởi điều kiện kinh tế xã hội mỗi nơi mỗi khác. Để huy động được các nguồn lực xã hội đầu tư xây dựng trường lớp MN, cần có những cơ chế chính sách hợp lý. Vì vậy, ai cũng nói xã hội hóa là giải pháp nhưng cách giải và lời giải cho bài toán đó như thế nào?

* Mầm non ngoài công lập: khẳng định chỗ đứng

Chị Lê Thị Kim Thoa, phụ huynh của bé La Hoàng Huy, đang học lớp chồi Trường MN tư thục Thanh Xuân, quận Ninh Kiều, chia sẻ: “Ngoài con trai, tôi còn có 4 đứa cháu đã và đang học tại trường Thanh Xuân. Gởi con ở trường tư, tôi thấy có thuận lợi là trường rất linh hoạt giờ giấc, nhiều khi bận việc, tôi có thể rước con trễ; ngày thứ bảy, trường vẫn nhận giữ trẻ. Mặt khác, tôi rất an tâm khi chiều nào rước về cũng thấy con mình sạch sẽ, ăn no và hàng tháng cháu tăng cân đều đặn”.

Tháng 8-1997, lớp mẫu giáo (MG) tư thục Thanh Xuân đi vào hoạt động với 3 lớp MG đầu tiên, chỉ hơn 40 trẻ. Bước sang năm học 1998-1999, trường Thanh Xuân có 5 lớp MG và 4 nhóm nhà trẻ với 250 cháu. 10 năm qua, qui mô của Trường MN tư thục Thanh Xuân tăng gấp 10 lần. Hiện nay, trường có 21 lớp với 852 trẻ. Trên diện tích sử dụng 3.750m2, trường có đầy đủ phòng học với nhà vệ sinh khép kín, phòng năng khiếu, phòng chuyên môn, phòng y tế, hồ bơi, bể cá, cầu treo... phục vụ cho việc học tập, vui chơi của trẻ.

Trẻ của Trường MN tư thục Thần Đồng vui chơi ngoài sân. Ảnh: S.H.

Nếu Trường MN tư thục Thanh Xuân phát triển theo dạng “cuốn chiếu” thì Trường MN tư thục Thần Đồng, quận Ninh Kiều, được xây dựng qui mô kiên cố ngay từ khi mới thành lập, tháng 1-2008. Trường được đầu tư trên 7 tỉ đồng xây dựng 1 trệt, 2 lầu với diện tích sử dụng gần 1.700m2. Mỗi phòng học rộng gần 60m2, cao 4m, rất thoáng mát và được trang bị đầy đủ đồ dùng, đồ chơi. Trong 14 giáo viên của trường, có 2 giáo viên trình độ cao đẳng, 12 giáo viên trình độ 12+2. Theo dự kiến ban đầu, năm học 2007-2008, trường mở 4 nhóm lớp với tối đa 120 cháu, thế nhưng sau hơn 3 tháng hoạt động, số trẻ đã lên đến 141 trẻ.

Hơn 10 năm qua, tên tuổi của các trường tư thục: MN Thanh Xuân, MN Phan Đình Phùng, MN Hướng Dương, MG Sao Mai... đã trở nên quen thuộc đối với phụ huynh. Bà Lê Thị Thảnh, Trưởng Phòng Giáo dục quận Ninh Kiều, đánh giá: “Sự ra đời của các cơ sở giáo dục MN tư thục đã góp phần giảm tải áp lực huy động trẻ cho các trường công lập”. Hệ thống trường lớp MN, MG tư thục, nhóm trẻ gia đình đang “gánh” gần 50% tổng số trẻ ra lớp nhà trẻ, MG của quận Ninh Kiều.

Như vậy, phát triển trường lớp MN tư thục hay xã hội hóa giáo dục đã minh chứng cho “lối thoát” để phát triển ngành học MN. Tuy nhiên, vấn đề là xã hội hóa như thế nào cho hợp lý.

* Xã hội hóa như thế nào?

Thực tế cho thấy trường lớp MN tư thục chỉ có thể phát triển mạnh ở những khu vực dân cư có điều kiện kinh tế xã hội phát triển. Hiện nay, toàn TP Cần Thơ có 9 trường MN, MG tư thục thì trên địa bàn quận Ninh Kiều có 8 trường, quận Bình Thủy có 1 trường. Các quận huyện còn lại chỉ có lớp tư thục hoặc nhóm trẻ gia đình chứ chưa có trường tư thục. Tính trên địa bàn toàn TP, số trẻ nhà trẻ ngoài công lập chiếm khoảng 41% tổng số trẻ ra lớp; số trẻ MG ngoài công lập chỉ khoảng 19,5% tổng số trẻ ra lớp. Số lượng trường tư thục chiếm chưa đến 10% tổng số trường MN, MG của toàn TP.

Nguyên nhân loại hình trường MN, MG tư thục chưa thể phát triển ở các quận, huyện ngoại thành vì đời sống kinh tế xã hội ở những vùng này còn khó khăn, thu nhập của người dân thấp, không có khả năng đóng góp. Nếu như các bậc phụ huynh ở quận Ninh Kiều, Bình Thủy, Cái Răng... có thể đóng góp 500.000 đồng- 600.000 đồng/trẻ/tháng để con em mình được vào học trong những ngôi trường tư thục khang trang, đầy đủ đồ dùng đồ chơi thì ở các huyện ngoại thành như Cờ Đỏ, Vĩnh Thạnh, dù chỉ đóng góp vài chục ngàn đồng học phí hay tiền xây dựng cho 1 năm học cũng là chuyện hết sức khó khăn với nhiều gia đình.

Với mức thu xây dựng chỉ 40.000 đồng/năm học/trẻ, học phí: 60.000 đồng/năm học/trẻ, nhưng theo ông Nguyễn Ngọc Sơn, Trưởng Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Cờ Đỏ, hằng năm chỉ khoảng 10% học sinh đóng tiền học phí. Tỷ lệ thu tiền đóng góp xây dựng cơ sở vật chất càng ít hơn. Cụ thể, ở Trường MG Xuân Thắng, có 219 trẻ nhưng đến gần cuối tháng 3-2008, chỉ mới có 34 trẻ đóng tiền xây dựng năm học 2007-2008; học phí gần như không thu được. Còn ở Vĩnh Thạnh, năm học 2006-2007, cũng chỉ có chưa đến 28% trẻ ra lớp MN, MG được phụ huynh đóng học phí. Cô Đoàn Thị Tuyết Trinh, Hiệu trưởng Trường MG Thạnh Lộc, cho biết: “Trường có 406 trẻ nhưng thu xây dựng chỉ đạt 20%, thu học phí đạt chưa đến 10% tổng số học sinh”. Từ những thực tế trên, theo ông Ngô Phú Lỳ, Trưởng Phòng Giáo dục và Đào tạo quận Ô Môn, sức dân có hạn, chỉ có thể huy động những việc vừa sức, gắn với quyền lợi của con em họ, như: đóng bàn ghế, tặng cây kiểng, sửa chữa nhỏ... Chứ còn thực hiện những chuyện lớn như đầu tư xây trường là rất khó.

Chỉ riêng điều này đã cho thấy việc đầu tư vào các trường MN, MG tư thục thiếu sức hấp dẫn với các nhà đầu tư. Thêm vào đó, những qui định về chuẩn xây dựng trường lớp MN đang làm các nhà đầu tư “nản lòng” bởi để đầu tư theo đúng qui định, số vốn ban đầu phải rất lớn chứ không thể làm theo kiểu “cuốn chiếu”. Ông Nguyễn Ngọc Sơn, Trưởng Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Cờ Đỏ, tiết lộ tại thị trấn Thới Lai, cũng có cá nhân tính chuyện đầu tư xây dựng trường MN tư thục nhưng đụng phải những đòi hỏi về tiêu chuẩn phòng ốc, vốn đầu tư quá lớn, cộng thêm những chính sách thuế, cho vay ưu đãi chưa rõ ràng nên cuối cùng cũng đành bỏ ý định tốt đẹp đó.

* * *

Xã hội hóa ngành học MN là chủ trương hợp lý nhưng còn quá nhiều bất cập, đặc biệt là cơ chế, chính sách chưa rõ ràng. Mặt khác, do điều kiện kinh tế xã hội ở từng khu vực khác nhau nên không thể thực hiện xã hội hóa một cách ồ ạt. Theo ông Phan Văn Hợi, Trưởng Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Vĩnh Thạnh, ở những khu vực ngoại thành như Cờ Đỏ, Vĩnh Thạnh..., mạng lưới MN công lập phải giữ vai trò then chốt và phải có chương trình, dự án lớn đầu tư xây dựng trường lớp cho MN để “làm mồi” cho MN ngoài công lập phát triển. Bà Huỳnh Thị Ngô Minh, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo cũng khẳng định: “Không thể thực hiện xã hội hóa giáo dục MN một cách ồ ạt mà chỉ có thể mở ra theo sự phát triển kinh tế, phát triển dân cư của các địa phương”.

TP Cần Thơ đã có hàng loạt những chương trình, dự án đầu tư phát triển giáo dục, đào tạo nhân lực. Gần đây nhất, chương trình Cần Thơ- 150, đầu tư gần 8 triệu USD để phát triển nguồn nhân lực có trình độ sau đại học. Nên chăng TP cũng dành phần kinh phí thỏa đáng để xây dựng riêng cho MN một chương trình đầu tư về cơ sở vật chất trường lớp. Bên cạnh đó, cần có những cơ chế, chính sách ưu đãi cụ thể về đất, vốn vay, thuế... để thu hút các nguồn lực xã hội, nhất là các doanh nghiệp, đầu tư cho trường lớp MN.