SỸ HUIÊN

Bài 1: Đầu tư: Mưa chưa thấm đất!

Năm 2006, Chính phủ đã có Quyết định 149/2006/QĐ-TTg phê duyệt đề án “Phát triển Giáo dục Mầm non (MN) giai đoạn 2006- 2015”, do chính Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Thiện Nhân làm Trưởng Ban Chỉ đạo. Tại TP Cần Thơ, hệ thống trường lớp MN dần được phát triển rộng khắp, trình độ đội ngũ giáo viên MN từng bước được nâng lên đáng kể… Tuy nhiên, sự phát triển đó vẫn chưa đáp ứng kịp yêu cầu của xã hội cũng như mục tiêu của ngành học này.

Rút dần khoảng cách

Sân Trường MG Hưng Lợi chật hẹp, chỉ đủ để bày bàn ăn cho trẻ. Ngoài ra, trẻ chơi và tập thể dục ở sân của nhà nuôi trẻ mồ côi kế bên.

Dẫn vào Trường Mầm non (MN) Hướng Dương, quận Ô Môn, là con đường nhựa rộng rãi và sạch sẽ, khác hẳn con đường đất nhỏ hẹp, trơn trợt mấy năm trước. Cuối giờ chiều, sân trường rộn rã tiếng cười đùa của trẻ thơ trên những cầu tuột, bập bênh... Chị Nguyễn Thúy Vy, nhà ở phường Châu Văn Liêm, nhìn cháu trai của mình đang chơi cầu tuột, hài lòng: “Cháu tôi học lớp chồi. Chiều nào đi rước, tôi cũng cho cháu chơi ở sân trường khoảng nửa tiếng. Trường có nhiều đồ chơi ngoài trời nên cháu thích lắm”.

MN Hướng Dương là 1 trong 6 trường MN của TP Cần Thơ đạt chuẩn quốc gia. Trường có diện tích trên 2.000m2, được đầu tư 14 phòng học, 8 phòng chức năng, hồ bơi... Cô Trần Thị Thắm, Hiệu trưởng Trường MN Hướng Dương, quận Ô Môn, cho biết: “Bình quân hằng năm, trường được đầu tư khoảng 200 triệu đồng để trang bị thiết bị, đồ chơi. Từ năm học 2005-2006, trường đã thực hiện chương trình mới của Bộ Giáo dục và Đào tạo”. Yêu cầu của chương trình mới là dạy tích hợp nhiều nội dung vào 1 hoạt động. Mỗi lớp học khoảng 30 trẻ có 2 cô phụ trách; khi dạy, các cô chia lớp thành 2 nhóm, lấy học sinh làm trung tâm, giáo viên tác động đến từng cá nhân trẻ. Cô Thắm phân tích: “Với cách dạy như thế, trẻ nhanh nhẹn hơn, phát triển trí tuệ tốt hơn. Tuy nhiên, để thực hiện chương trình mới, đội ngũ giáo viên phải được chuẩn hóa 100%, cơ sở vật chất, trang thiết bị phải đầy đủ”. Hiện nay, trong 33 giáo viên của Trường MN Hướng Dương, có 14 cô đạt trình độ đại học, cao đẳng; 10 cô đang học và 8 cô chuẩn bị thi đại học, cao đẳng. Theo cô Thắm, từ khi trường được đầu tư xây dựng đạt chuẩn quốc gia, giáo viên của trường càng ý thức rõ hơn vai trò, trách nhiệm của mình nên càng nỗ lực học tập, nâng cao trình độ.

Điểm MG Thới Phong B (x) nằm cặp phía sau vch của UBND x Xun Thắng, huyện Cờ Đỏ. Ảnh: SỸ HUIÊN

Với các trường đạt chuẩn như: MN Thới Long (Ô Môn), MN Thới Hưng (Cờ Đỏ), MN Cờ Đỏ (Vĩnh Thạnh)... trẻ ở khu vực ngoại thành đang được thụ hưởng chất lượng nuôi dạy cao. Khoảng cách chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ ở độ tuổi mầm non giữa trung tâm thành phố và khu vực ngoại thành dần được rút ngắn. Chẳng hạn ở Trường MN Hướng Dương, đầu năm học 2007-2008, có 93% trẻ kênh A, 7% trẻ kênh B. Các trẻ kênh B đã được chăm sóc với chế độ dinh dưỡng riêng và được cô giáo quan tâm động viên ăn hết khẩu phần... Nhờ vậy, đến cuối học kỳ I, tỷ lệ trẻ kênh B giảm hơn một nửa, chỉ còn 3%. Các trường MN, mẫu giáo (MG) ngoại thành cũng đã đóng góp tên tuổi vào các phong trào mũi nhọn: thi giáo viên dạy giỏi, thi làm đồ dùng đồ chơi...

Với mạng lưới trường lớp ngày càng phát triển rộng khắp, trẻ ở những địa bàn khó khăn như Thạnh Thắng, Thạnh Lộc (Vĩnh Thạnh), Thới Đông, Trường Xuân (Cờ Đỏ)... đều có thể ra lớp MG. Chị Hà Minh Tân, 28 tuổi, ở xã Trường Xuân A, có con 30 tháng tuổi, đang chuẩn bị vào lớp MG, bộc bạch: “Bây giờ, có trường MG ở gần, mấy cô đến tận nhà vận động nói rằng cho đi học MG, con mình sẽ ngoan hơn, khôn hơn. Tui thấy mấy đứa nhỏ trong xóm đi học về biết đọc thơ, biết hát, biết lễ phép với người lớn... Vì vậy, tui chuẩn bị để con đủ 3 tuổi là đưa đến trường”. Toàn thành phố hiện có 95 trường MN, MG; tỷ lệ huy động trẻ 3-5 tuổi ra lớp đạt khoảng 65,5% trẻ trong độ tuổi. Trong đó, có trên 80,5% trẻ 5 tuổi ra lớp MG.

Mặc dù đã có quan tâm đầu tư nhưng sự phát triển của ngành học MN- đặc biệt là về cơ sở vật chất trường lớp- vẫn còn quá khiêm tốn, nếu không muốn nói là chưa đáp ứng kịp thời, so với nhu cầu.

Những con số bức xúc

Tính đến cuối học kỳ I năm học 2007-2008 toàn TP còn 7 xã, phường chưa có trường MG; còn thiếu 579 phòng học so với nhu cầu của tổng số trẻ ra lớp và theo Điều lệ trường MN qui định 20 cháu nhà trẻ/ 1 phòng và 30 cháu MG/ 1 phòng. Và nếu tính theo qui chuẩn tối thiểu 6m2/ 1 trẻ và kế hoạch phát triển thì ngành học MN TP Cần Thơ còn thiếu đến 67.250m2 đất xây dựng trường lớp.

Chúng tôi đến điểm MG Thới Phong B thuộc Trường MG Xuân Thắng, huyện Cờ Đỏ, vào cuối buổi sáng. Nếu giáo viên của trường không hướng dẫn, có lẽ sẽ rất khó tìm được điểm trường này vì đó chỉ là một căn phòng nhỏ, chưa đến 20m2, nằm khuất phía sau UBND xã Xuân Thắng. Mới đến cửa mà đã có thể cảm nhận hơi nóng hầm hập đang tỏa ra. Một vách hông của phòng học mượn tạm tường của UBND xã, vách hông còn lại được che chắn bằng tôn, vách sau là một tấm bạt ngăn với bếp ăn quân sự của xã Xuân Thắng. Trong phòng chỉ có ghế ngồi dành cho trẻ, một vài chiếc bàn nhỏ, bảng thời tiết, bảng theo dõi trẻ được làm bằng giấy cạc-tông treo trên vách. Tất cả đồ chơi đã mang đi gởi vì để trong phòng giáo viên sợ mất. Đó là nơi học tập, vui chơi của 2 lớp MG với 44 trẻ, từ 3 đến 5 tuổi. Cô Đoàn Thị Phương Giang, Hiệu trưởng Trường MG Xuân Thắng, cho biết: “Phòng học rất nóng, buổi trưa khó mà học được nên giáo viên thường dồn 2 lớp lại học buổi sáng. Cứ 1 lớp học trong phòng thì 1 lớp ra sân”. Nhìn theo hướng tay cô Giang, chúng tôi chỉ thấy một khoảng đất lồi lõm, lưa thưa cỏ.

Trường MG Xuân Thắng có 1 điểm trung tâm và 5 điểm lẻ. Điểm trung tâm là 1 phòng học mượn của Trường Tiểu học Xuân Thắng, được ngăn ra làm đôi, 1 bên làm phòng học, 1 bên là nơi làm việc của Ban Giám hiệu. 5 điểm lẻ thì ngoài điểm Thới Phong B học nhờ UBND xã, 4 điểm còn lại đều học nhờ nhà thờ, nhà dân. Điểm lẻ xa nhất cách điểm trung tâm gần 5 cây số. Cô Phương Giang bức xúc: “Nhiều điểm lẻ, các điểm lẻ ở xa, đường đi trở ngại, chúng tôi gặp rất nhiều khó khăn trong chỉ đạo chuyên môn”.

Cái khó của Trường MG Xuân Thắng cũng là cái khó giống nhau của hầu hết các trường MG ngoại thành bởi địa bàn rộng, nếu không duy trì điểm lẻ, rất khó huy động trẻ ra lớp. Chẳng hạn 6 trường MN, MG của huyện Phong Điền có đến 47 điểm trường; huyện Thốt Nốt có 10 trường MN, MG thì có đến 48 điểm trường; huyện Vĩnh Thạnh có 16 trường MN, MG với 78 điểm trường... Đâu chỉ như vậy, bà Lê Thị Phương Tâm, phụ trách MN Phòng Giáo dục huyện Vĩnh Thạnh, cho biết: “Trong 62 điểm lẻ, có đến 34 điểm học nhờ trường tiểu học, học nhờ nhà dân, văn phòng ấp, đình chùa... Có những trường rất nhiều điểm lẻ, như: MG Trung Hưng có 9 điểm lẻ; MG Thạnh An 3 có 8 lớp nhưng có đến 7 điểm”.

Tại trung tâm thành phố, cơ sở vật chất trường lớp MN vẫn không kém bức xúc. Điển hình là khu A của Trường MG Hưng Lợi, quận Ninh Kiều, có diện tích 290m2 với 137 trẻ. Lớp mầm có 32 trẻ, học trong phòng có diện tích 24m2; lớp chồi có 43 trẻ học trong phòng diện tích 24m2; lớp lá có 62 trẻ, học trong phòng 40m2. Tính ra, bình quân diện tích phòng học dành cho mỗi trẻ chưa đến 0,7m2. Các phòng được ngăn với nhau bằng vách ván nên cứ 1 lớp học trong lớp thì 1 lớp phải ra sân. Trường không có sân chơi. Muốn cho trẻ chơi, thể dục, phải nhờ sân của nhà nuôi dưỡng trẻ mồ côi ở cạnh trường. Cô Võ Thị Thu Trang, Hiệu trưởng Trường MG Hưng Lợi, kể: “Tháng nắng còn đỡ chứ vào mùa mưa, mỗi lần trời mưa, nước ngập lênh láng, giáo viên phải tát hàng tiếng đồng hồ. Lúc mưa nhiều, phải xin Phòng Giáo dục cho học sinh nghỉ học”.

Trong 713 phòng học của toàn ngành học MN TP Cần Thơ (không kể phòng ở các lớp, nhóm trẻ gia đình), chỉ có 171 phòng kiên cố; số phòng bán kiên cố, cấp 4 là 469 phòng; phòng học tạm, cây, tre, lá là 73 phòng. Ngoài ra, còn có 207 phòng học nhờ trường tiểu học, nhà dân. TP Cần Thơ chỉ mới có 5 quận huyện có trường MN trọng điểm mặc dù theo chỉ đạo của Bộ Giáo dục và Đào tạo, mỗi đơn vị có ít nhất 1 trường trọng điểm cấp quận, huyện. Hệ thống trường lớp MN, MG dần được mở rộng nhưng vẫn còn đến 7 xã, phường- tức gần 10% tổng số xã, phường của toàn TP- chưa có trường; 8 xã đã có trường nhưng trường chưa có cơ sở vật chất riêng. Bà Huỳnh Thị Ngô Minh, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo TP Cần Thơ, giải thích: “Trong quá trình phát triển của TP, địa giới hành chính liên tục chia tách, việc đầu tư xây dựng trường lớp MN, MG chưa đáp ứng kịp thực tế này”.

Vì sao cơ sở vật chất trường lớp MN quá thiếu thốn? Điều này ảnh hưởng như thế nào đến sự phát triển của ngành học vốn được xem là “đặt nền móng ban đầu cho sự phát triển về thể chất, trí tuệ, tình cảm, thẩm mỹ của trẻ em”, như Quyết định 149/2006/QĐ-TTg đã khẳng định?

(Còn tiếp)

Kỳ tới: “Tấm chăn hẹp”