Ghi chép * ĐẶNG DUY KHÔI

Đầu tháng năm này, Đền thờ Bác ở huyện Vĩnh Lợi, tỉnh Bạc Liêu vừa được mở rộng rất đẹp và khang trang. Nhiều cụ già hồ hởi: “Mùa này vui lắm, bà con ai ai cũng thi đua làm thật nhiều việc tốt, làm quà dâng Cha hiền!”.

Châu Thới là xã anh hùng của huyện Vĩnh Lợi, tỉnh Bạc Liêu. Nhưng người dân xứ Bạc Liêu hầu như ai cũng biết đến địa danh Châu Thới vì nơi ấy có Đền thờ Bác Hồ từ thời chiến tranh ác liệt cho đến bây giờ.

Có dịp trở lại Châu Thới, tôi mới thấy những thay đổi to lớn so với nhiều năm trước. Không còn thấy dấu tích một vùng đất đạn chồng đạn, bom kề bom, lung bàu, hố trũng dày đặc mà chỉ thấy mênh mông đồng lúa xanh tốt, những mảnh vườn sum suê trái chín. Đền thờ Bác Hồ hôm nay cũng khang trang, lộng lẫy, hoa kiểng trổ bông rực rỡ sắc màu.

Ông Khưu Tam Phước (thường gọi là Ba Phước), giai đoạn năm 1969 là Thường vụ Đảng ủy, Trưởng công an xã Châu Thới, một trong những người xây dựng Đền thờ Bác Hồ, nhớ lại mấy chục năm trước - lúc bà con trong xã nghe tin Bác vĩnh viễn đi xa. Mọi người nắm chặt tay nhau, ôm nhau mà nức nở, hướng mắt về phương Bắc, gọi: “Bác ơi!” xé lòng. Đáp ứng tình cảm thiêng liêng của nhân dân địa phương, ngày 6-9-1969, Huyện ủy Vĩnh Lợi đã chọn nhà của ông Nguyễn Văn Tên, ở ấp Bà Chăng, xã Châu Thới – nơi thường tẩm liệm liệt sĩ của xã, để làm lễ truy điệu Bác. Từ ngày đó, nơi này được chọn làm nơi để bà con nhang khói cho Bác. Tháng 3 năm 1970, Đảng ủy và bà con Châu Thới tiến hành dựng Đền thờ Bác Hồ bằng tre lá ngay trên chính nền nhà ông Tên. Tuy nhiên, sau đó đền bị giặc càn vào thiêu rụi. Ông Ba Phước kể rằng: “Hồi đó, du kích và địa phương quân đánh đồn địch, phá ấp chiến lược, chúng tôi tháo gỡ vật liệu đem về xây dựng”. Ngôi đền lúc ấy chỉ hơn 18m2 nhưng là cả một sự nỗ lực của bà con Châu Thới, trải qua bao đợt dội bom, bắn phá, đi càn của giặc. Giặc phá, quân dân Châu Thới xây lại... để có nơi thờ phụng Bác, để làm trọn tâm tình của người dân vùng kháng chiến với vị Cha hiền. Năm 1972, Đền thờ Bác Hồ được khởi công xây dựng lại trên nền đất cách vị trí cũ chừng 300m.

Ngày 19-5-1972, lễ khánh thành Đền thờ Bác Hồ được tổ chức đơn sơ, thành kính. Tại đền treo những câu đối do bà con làm ra: “Cơm no áo ấm nhớ ơn Đảng/Độc lập tự do nhớ Bác Hồ” hay “Vô cùng thương tiếc Chủ tịch Hồ Chí Minh kính mến! Hồ Chí Minh sống mãi trong sự nghiệp của chúng ta!”.

Ngôi đền hướng về con sông Bà Chăng, vẫn đêm ngày nghi ngút khói hương. Giặc nhiều lần đánh phá đền trong suốt từ năm 1972-1975 nhưng chúng luôn bị thất bại trước quyết tâm sắt đá của quân dân Châu Thới: “Quyết không cho bọn cướp nước xâm phạm đến nơi thờ phụng Bác”. Đền thờ Bác Hồ như là niềm cổ vũ, động viên, thúc giục tinh thần của cán bộ, chiến sĩ nơi đây. Châu Thới là một trong số xã có liệt sĩ nhiều nhất tỉnh Bạc Liêu, với hơn 300 liệt sĩ.

Năm 1998, Đền thờ Bác được công nhận là Di tích lịch sử cấp Quốc gia.

Về thăm Đền thờ Bác Hồ, nhìn những hiện vật đơn sơ nhưng chan chứa tình cảm, rồi nghe người dân Châu Thới kể chuyện càng thấm thía câu: “Bác Hồ sống mãi trong trái tim miền Nam”. Dù cho Người chưa có dịp vào thăm, dù cho niềm mong mỏi của cán bộ, chiến sĩ và nhân dân Châu Thới không bao giờ thành hiện thực, nhưng trong mỗi trái tim người dân Châu Thới vẫn luôn có Bác.

* * *

Con sông Bà Chăng cũng có lúc lớn, lúc ròng; bông lúa vàng cũng có hạt mẩy, hạt lép. Nhưng lòng người dân Châu Thới bao đời vẫn vậy, một lòng hướng về Bác Hồ với bao tình cảm kính yêu! Kỷ niệm sinh nhật lần thứ 121 năm sinh nhật của Người, ai cũng muốn có quà dâng Bác.

Công trình mở rộng Đền thờ được khánh thành vào đầu năm 2010 với các hạng mục chính như: nhà lưu niệm, nhà bao Đền thờ Bác, khối nhà dịch vụ, nhà chiếu phim về cuộc đời và sự nghiệp của Chủ tịch Hồ Chí Minh... trên diện tích gần 4,5ha. Trong đó, nhà bao che Đền thờ Bác Hồ được cho là quan trọng nhất vì nó sẽ giữ gìn Đền thờ nguyên thủy từ năm 1972 với các hiện vật được bảo tồn nguyên vẹn. Ông Mai Thanh Tùng, Phó Chủ tịch xã Châu Thới nói rằng: “Công trình này đến nay đã hoàn thành trên 70% khối lượng công việc, sẵn sàng chờ đến kỷ niệm ngày sinh của Bác sẽ đưa vào sử dụng”. Những tấm gạch ốp, những mẻ xi măng cuối cùng đã dần lắp khuôn, Đền thờ Bác Hồ giờ đã trang nghiêm lộng lẫy khiến bà con ai cũng phấn khởi vô cùng. Bà con ai nấy đều xúc động: “Nhớ lại thời kỳ vừa xây Đền thờ vừa canh chừng giặc, so với nay được đẹp đẽ như bây giờ thiệt không sao tả nỗi niềm vui!”.

Bà con Châu Thới cũng có những việc làm rất riêng, rất ý nghĩa để mừng sinh nhật Bác. Ông Ba Phước dẫn chúng tôi đi dọc theo con kinh nhỏ rồi chỉ vào cây cầu xi măng đang xây dang dở mà nói: “Đến sinh nhật Bác mà tôi không biết làm gì để kính dâng Người. Thấy bà con hai bên con kinh đi lại khó khăn nên tôi bỏ tiền xây cầu. Mình có chút đỉnh thì san sẻ với bà con. Bác Hồ cũng đã dạy vậy mà”. Cây cầu trị giá hơn 30 triệu đồng không chỉ giúp mọi người đi lại dễ dàng, trẻ em đến trường thuận tiện mà hơn cả là tấm lòng của người cựu chiến binh già hướng về Bác, về quê hương, xứ sở.

Đến thăm Đền thờ Bác Hồ vào một sáng tháng năm, chúng tôi thấy có một tốp học sinh đang làm cỏ trong khuôn viên Đền thờ. Xong việc, cả nhóm lại tìm đến người quản lý di tích nhờ kể cho nghe chuyện ông bà đã xây dựng Đền thờ Bác như thế nào. Gương mặt em nào cũng mải mê, say sưa và ánh lên nhiều xúc cảm. Phạm Cẩm Duyên, học sinh lớp 5, Trường Tiểu học Nguyễn Bỉnh Khiêm, nói: “Cha mẹ con dạy, Bác Hồ là người cho con được cơm no áo ấm, được đi học. Bởi vậy, con phải kính yêu Bác như ông bà của con vậy”. Trần Đình Chiêu thì: “Con ráng làm theo 5 điều Bác Hồ dạy, học được thiệt nhiều điểm 10 để mừng sinh nhật Bác”.

Hầu như, hộ gia đình nào ở xã Châu Thới cũng đều thờ Bác Hồ như người thân trong gia đình, đêm ngày nhang khói. Có trái xoài, trái bưởi chín sau vườn cũng hái lên mời Bác “ăn cùng” những sản vật trên quê hương Nam bộ thành đồng. Gần đến ngày 19-5, ai nấy cũng lo lau dọn bàn thờ Bác cho thật tươm tất, trưng bày hoa quả thật đẹp và trang trọng. Người chuẩn bị những hạt nếp dẻo nhất từ đồng ruộng nhà mình, người ngâm hạt gạo trắng ngần mới gặt tháng rồi, làm bánh, nấu xôi cúng Bác.

Ông bà nhắc nhở con cháu, bà con lối xóm động viên nhau... ai cũng phải nên “làm lành tránh dữ”, cố gắng sống tốt, lao động, sản xuất, học tập thật giỏi, đoàn kết giúp đỡ nhau để cho Bác được vui lòng. Người dân Châu Thới nói rằng: “Đền thờ Bác Hồ là lời nhắc nhở bà con, phải sống sao cho xứng đáng với những người đi trước”.

* * *

Tôi nghe sóng mũi mình cay cay khi bác Ba Phước hát một bài ca cổ do chính bác sáng tác, trong đó có đoạn: “Bác ơi! Lễ dâng hương khói tỏa mênh mông. Một phút mặc niệm để tỏ lòng thành kính. Tất cả chúng con xin cùng nhau tuyên thệ, làm theo lời Di chúc thiêng liêng Bác đã dặn dò...”. Tình cảm của bác Ba cũng là tình cảm hàng ngàn người dân Châu Thới hướng về Bác.

Với bà con, Đền thờ ở đó thì giống như có Bác Hồ giữa làng quê Châu Thới.