Công đoàn cơ sở và Giám đốc Công ty ký kết thực hiện tốt thỏa ước lao động tập thể, công nhân lao động Công ty TNHH May xuất khẩu Việt Thành được làm việc trong môi trường thoáng mát, đảm bảo sức khỏe.

Thỏa ước lao động tập thể (TƯLĐTT) là hình thức, công cụ quan trọng trong việc xây dựng mối quan hệ lao động hài hòa và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các bên trong mối quan hệ lao động, được quy định tại Chương V Bộ luật Lao động. Tuy nhiên, thời gian qua, ở TP Cần Thơ, bên cạnh một số ít doanh nghiệp thực hiện tốt việc ký kết TƯLĐTT, vẫn còn nhiều doanh nghiệp khu vực ngoài nhà nước chưa quan tâm thực hiện ký kết TƯLĐTT. Vì thế công nhân lao động (CNLĐ) bị thiệt thòi rất nhiều quyền lợi.

* Doanh nghiệp thực tâm: Công nhân gắn bó

Đến Công ty TNHH May xuất khẩu Việt Thành, ở Khu Công nghiệp - Tiểu thủ công nghiệp Cái Sơn - Hàng Bàng, tôi được chứng kiến không khí lao động thật hăng say và nhộn nhịp 360 CNLĐ. Ông Huỳnh Việt Quang, Trưởng phòng Tổ chức - Hành chính, Chủ tịch Công đoàn cơ sở (CĐCS) Công ty TNHH May xuất khẩu Việt Thành, cho biết: “Hằng năm, căn cứ vào tình hình thực tế, CĐCS thương lượng với Giám đốc Công ty ký kết TƯLĐTT. Trong TƯLĐTT, bên cạnh cam kết thống nhất thực hiện tốt các chế độ, chính sách của pháp luật lao động quy định, CĐCS còn thương lượng và đưa vào những điều khoản có lợi cho CNLĐ”.

Nhờ thực hiện tốt việc ký kết TƯLĐTT giữa CĐCS và Giám đốc Công ty, sau 9 năm thành lập và đi vào sản xuất kinh doanh, Công ty TNHH May xuất khẩu Việt Thành luôn thực hiện tốt việc trả lương, thưởng; thực hiện tốt công tác an toàn vệ sinh lao động và đóng đầy đủ các loại bảo hiểm cho CNLĐ. Bên cạnh đó, Công ty còn “bao” nộp 6% tiền bảo hiểm phần người lao động phải đóng cho cơ quan bảo hiểm và “bao” bữa ăn trưa miễn phí cho CNLĐ tại bếp ăn của công ty; tổ chức xét thưởng hàng tháng và quan tâm các chế độ phụ cấp, trợ cấp khi gia đình CNLĐ có ma chay, cưới hỏi...

Chị Nguyễn Thị Kiều, công nhân may Chuyền 2, đã gắn bó với công ty hơn 8 năm, bộc bạch: “Chúng tôi gắn bó với công ty không phải chỉ vì thu nhập, mà quan trọng là điều kiện làm việc đảm bảo sức khỏe, công ty đối xử thân thiện, thực tâm chăm sóc công nhân lâu dài”. Còn anh Nguyễn Anh Thắng, công nhân may Chuyền 1, thì phấn khởi nói: “Công ty thực hiện đầy đủ các chế độ, chính sách theo quy định, nên chúng tôi rất an tâm, gắn bó lâu dài”.

Công ty Wkong Lung - Meko, ở Khu công nghiệp Trà Nóc, doanh nghiệp có 100% vốn đầu tư nước ngoài, cũng là đơn vị thực hiện tốt việc ký kết TƯLĐTT. Ông Nguyễn Thành Dũng, Chủ tịch CĐCS Công ty Kwong Lung - Meko, cho biết: “Trong Bộ luật Lao động chỉ quy định những điều khoản cơ bản về quyền lợi và nghĩa vụ của mỗi bên trong mối quan hệ lao động tại doanh nghiệp. Do vậy, khi xây dựng TƯLĐTT chúng tôi luôn thương lượng để bổ sung những điều khoản cụ thể, phù hợp với điều kiện của doanh nghiệp để đảm bảo lợi ích chính đáng của CNLĐ và chủ doanh nghiệp”.

Theo nhiều CNLĐ Công ty, sau khi lấy ý kiến của các tổ công đoàn, căn cứ vào tình hình thực tế, giám đốc và CĐCS Công ty chủ động bàn bạc và đưa ra phương án tối ưu và ký kết trong TƯLĐTT. Với cách làm này, nhiều năm qua, bên cạnh thực hiện tốt các chế độ, chính sách như trả lương đúng thời gian, đóng bảo hiểm đầy đủ, đảm bảo an toàn vệ sinh lao động, CNLĐ của Công ty còn được hưởng 10 ngàn đồng phụ cấp tiền ăn và xe/ ngày, hưởng 2 ngày lương chuyên cần/ tháng và 3 năm được nâng bậc lương một lần. Hồ Ngọc Bích, công nhân may của công ty, phấn khởi nói: “Ý kiến đóng góp của tụi em vào bản TƯLĐTT được giám đốc công ty chấp nhận, vì thế tụi em rất mừng và an tâm gắn bó lâu dài với công ty”.

Ông Nguyễn Thành Dũng, Chủ tịch CĐCS Công ty, nhìn nhận: “Trước đây, giám đốc công ty rất khó khăn mỗi khi công đoàn đề xuất trợ cấp các chế độ cho CNLĐ, nhưng qua nhiều lần tổ chức thương lượng, đề xuất của công đoàn, nhận thấy những vấn đề CNLĐ đề xuất đều sát sườn với đời sống của họ, nên giám đốc đã chấp nhận đưa vào TƯLĐTT những chế độ phụ cấp cho CNLĐ ngoài luật định”.

* Doanh nghiệp thờ ơ: Công nhân chịu thiệt

Theo thống kê của Liên đoàn Lao động TP Cần Thơ, hiện nay thành phố đã vận động thành lập được 350 CĐCS trong các doanh nghiệp khu vực ngoài Nhà nước, trong đó có trên 40% CĐCS không thực hiện ký kết TƯLĐTT, nên tình trạng tranh chấp lao động thường xuyên xảy ra ở những doanh nghiệp này.

Tiêu biểu như Công ty TNHH Đại Tây Dương, ở khu Công nghiệp - Tiểu thủ công nghiệp huyện Thốt Nốt. Mặc dù công ty này thành lập và đi vào sản xuất kinh doanh từ năm 2006 và CĐCS công ty thành lập từ giữa năm đầu năm 2007, nhưng đến nay vẫn chưa thực hiện ký kết được TƯLĐTT. Do không có TƯLĐTT nên nhiều quyền lợi theo quy định của pháp luật lao động không được thực hiện, CNLĐ làm việc tại đây phải chịu thiệt thòi. Anh Đặng Văn Vũ, công nhân vận hành máy, bức xúc: “Tôi vào làm việc ở đây đã hơn một năm nay nhưng vẫn chưa được ký hợp đồng lao động và chưa được công ty tổ chức huấn luyện an toàn vệ sinh lao động lần nào”. Chị Nguyễn Thị Bé Năm, công nhân đang làm việc tại xưởng chế biến bột cá, nói: “Chúng tôi làm việc ở đây liên tục hơn một năm rồi nhưng công ty vẫn gọi chúng tôi là lao động thời vụ, nên không được cấp phát đầy đủ các loại bảo hộ lao động, không được đóng các loại bảo hiểm và không được khám chữa bệnh... Đáng lẽ, không đóng bảo hiểm cho chúng tôi thì công ty phải trả 15% tiền bảo hiểm theo mức lương tối thiểu cho chúng tôi, đằng này số tiền đó công ty chiếm dụng luôn”. Vì những hạn chế trong chấp hành pháp luật lao động, thời gian qua, rất nhiều CNLĐ Công ty TNHH Đại Tây Dương rất bức xúc và trong tháng 6-2008 đã xảy ra một vụ ngừng việc tập thể để đòi quyền lợi.

Tại cuộc kiểm tra việc chấp hành pháp luật lao động của đoàn kiểm tra liên ngành thành phố đầu tháng 8-2008, các thành viên trong đoàn đặt câu hỏi “Vì sao công ty hoạt động đã ổn định nhưng vẫn chưa thực hiện ký kết TƯLĐTT để tạo mối quan hệ lao động hài hòa giữa CNLĐ và chủ doanh nghiệp?”. Ông Nguyễn Xuân Thoa, Trưởng phòng Hành chính, Chủ tịch CĐCS lâm thời Công ty TNHH Đại Tây Dương, giải thích: “Chúng tôi cũng đã làm bản dự thảo TƯLĐTT, nhưng do chưa nắm được quy trình thương lượng, nên dự thảo TƯLĐTT chưa được phù hợp còn phải tiếp tục điều chỉnh”. Ông Thoa nói vậy, nhưng thực chất là công ty không quan tâm vấn đề này, bởi vì trên thực tế, CĐCS lâm thời của Công ty thành lập đã trên một năm nay, nhưng giám đốc công ty không tạo điều kiện cho CĐCS hoạt động, nên đến nay CĐCS vẫn còn là lâm thời, chưa tiến hành đại hội và phát triển thêm đoàn viên nào.

Một số nơi, dù đã thực hiện ký kết TƯLĐTT, nhưng tình trạng tranh chấp lao động giữa CNLĐ với chủ doanh nghiệp và ngừng việc tập thể vẫn xảy ra. Về vấn đề này, ông Phan Thông Huấn, Trưởng Ban Chính sách - Kinh tế Liên đoàn Lao động thành phố, cho biết: “Nguyên nhân là do chủ doanh nghiệp và CĐCS áp đặt ý kiến chủ quan của mình vào TƯLĐTT, không coi trọng việc lấy ý kiến đóng góp của CNLĐ trước khi ký kết. Mặt khác, nhiều doanh nghiệp ký kết TƯLĐTT chỉ là hình thức đối phó với cơ quan chức năng khi có kiểm tra”. Cụ thể như Công ty TNHH Vĩnh Nguyên (Khu Công nghiệp Trà Nóc) đi vào hoạt động từ đầu năm 2007, sử dụng trên 400 CNLĐ. Mặc dù trong TƯLĐTT ký kết giữa CĐCS và chủ doanh nghiệp đã cam kết thực hiện tốt các chế độ, chính sách cho CNLĐ theo quy định của pháp luật lao động, nhưng đến tháng 6-2008, qua kiểm tra của cơ quan chức năng phát hiện công ty này chỉ thực hiện ký hợp đồng lao động và đóng bảo hiểm xã hội cho 100 CNLĐ. Ông Cao Trường Sơn, Trợ lý Giám đốc Công ty, giải thích: “Hơn 300 CNLĐ còn lại chưa được ký hợp đồng lao động và đóng bảo hiểm xã hội là do mới vào làm việc và một số không đáp ứng được yêu cầu của công ty!”.

Thời gian gần đây, ở Khu Công nghiệp Trà Nóc đã xảy ra 5 vụ đình công và ngừng việc tập thể tại Công ty TNHH Chế biến phực phẩm Pataya Việt Nam, Công ty TNHH Thủy sản Trường Nguyên, Công ty TNHH Thủy sản Phương Đông, Công ty TNHH Thủy sản Panaga MeKong và Công ty Xuất Nhâp khẩu Thủy sản Thiên Mã. Nguyên nhân chủ yếu là do các doanh nghiệp thực hiện tăng ca quá nhiều nhưng thu nhập của CNLĐ thấp; khấu trừ lương, thưởng, hạ bậc lao động của CNLĐ không đúng quy định; nhiều lao động làm việc đã quá thời gian quy định nhưng không được ký hợp đồng lao động và đóng bảo hiểm xã hội; tự ý điều chỉnh đơn giá khoán sản phẩm không phù hợp; tăng thời gian làm việc sau 17 giờ nhưng không tổ chức bữa cơm chiều cho CNLĐ... Ông Nguyễn Văn Hiếu, Chủ tịch Công đoàn Các khu Chế xuất và Công nghiệp Cần Thơ, khẳng định: “Tại 5 doanh nghiệp xảy ra đình công và ngừng việc tập thể, CĐCS và giám đốc công ty có tổ chức ký kết TƯLĐTT, nhưng việc ký kết chỉ là hình thức, nên công nhân mới bức xúc, đấu tranh”.

***

Ngày 22-6-2008 Ban Bí thư Trung ương Đảng đã ra Chỉ thị số 22-CT/TW về “Tăng cường công tác lãnh đạo, chỉ đạo việc xây dựng mối quan hệ lao động hài hòa, ổn định và tiến bộ trong doanh nghiệp”. Thiết nghĩ, thời gian tới, Liên đoàn Lao động thành phố cần phối hợp chặt chẽ với cơ quan chức năng tiến hành kiểm tra, hướng dẫn, chấn chỉnh và nâng cao chất lượng ký kết TƯLĐTT, để các doanh nghiệp chấp hành tốt pháp luật lao động và bảo vệ quyền lợi hợp pháp, chính đáng của CNLĐ.

Bài, ảnh: HOÀNG DUNG