Đại hội XIV của Đảng đã đặt phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao vào vị trí trung tâm của chiến lược phát triển nhanh và bền vững trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. Đây không chỉ là yêu cầu mang tính định hướng lâu dài mà còn là đòi hỏi cấp bách, khi đất nước ta đứng trước bước ngoặt phát triển mang tính lịch sử. Với tinh thần đó, tham luận của đồng chí Lê Quang Tùng, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy Cần Thơ, tại Đại hội XIV với chủ đề “Phát huy tiềm năng, lợi thế, tập trung xây dựng thành phố Cần Thơ trở thành trung tâm đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao của vùng Đồng bằng sông Cửu Long” đã thể hiện tầm nhìn chiến lược và trách nhiệm chính trị của Đảng bộ thành phố trung tâm vùng trong giai đoạn phát triển mới.

Đồng chí Lê Quang Tùng, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy Cần Thơ, trình bày tham luận “Phát huy tiềm năng, lợi thế, tập trung xây dựng thành phố Cần Thơ trở thành trung tâm đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao vùng Đồng bằng sông Cửu Long”. Ảnh: TTXVN

Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL), vùng có vai trò đặc biệt quan trọng về an ninh lương thực, kinh tế biển, xuất khẩu nông - thủy sản, một trong những vùng động lực tăng trưởng của cả nước, đang đối mặt với hàng loạt thách thức như: biến đổi khí hậu, xâm nhập mặn, suy giảm tài nguyên,… đòi hỏi phải chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng xanh, bền vững, giá trị cao. Nếu không có nguồn nhân lực đủ chất lượng - nhất là nhân lực chất lượng cao - để tiếp nhận công nghệ mới, tổ chức lại sản xuất, quản trị hiện đại, đổi mới sáng tạo, thì vùng khó vượt qua những thách thức đó và các chiến lược, quy hoạch phát triển cũng sẽ khó đi vào thực tiễn. Trong cấu trúc phát triển vùng ĐBSCL, Cần Thơ được xác định là trung tâm động lực, nhất là trong lĩnh vực khoa học - công nghệ, giáo dục - đào tạo. Vai trò này không chỉ xuất phát từ vị trí địa lý mà từ thực tiễn về hệ thống cơ sở giáo dục - đào tạo, nghiên cứu đa ngành, đa lĩnh vực; đội ngũ giảng viên, nhà khoa học có trình độ cao và khả năng kết nối, lan tỏa tri thức của thành phố. Đây là nền tảng quan trọng để Cần Thơ đảm nhận sứ mệnh đào tạo, cung ứng nguồn nhân lực chất lượng cao cho toàn vùng.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy, một trong những “điểm nghẽn” lớn nhất của vùng ĐBSCL hiện nay là chất lượng nguồn nhân lực. Tỷ lệ lao động qua đào tạo còn thấp so với mặt bằng chung cả nước; nguồn nhân lực trình độ cao ở các lĩnh vực mũi nhọn như công nghệ cao, logistics, y tế chuyên sâu, quản trị hiện đại còn thiếu; mối liên kết giữa đào tạo và thị trường lao động chưa chặt chẽ; chính sách thu hút, giữ chân nhân tài chưa đủ sức cạnh tranh… Nếu Cần Thơ không đi trước một bước để tháo gỡ những “điểm nghẽn” này thì vai trò trung tâm vùng sẽ khó được hiện thực hóa.

Kinh nghiệm của nhiều quốc gia châu Á trong khoảng một thập kỷ gần đây cho thấy, bứt phá về nguồn nhân lực, nhất là nhân lực chất lượng cao,  không bắt đầu từ việc mở thêm trường hay tăng chỉ tiêu đào tạo mà thường là từ việc đổi mới mô hình và cách tiếp cận. Singapore xây dựng hệ sinh thái học tập suốt đời, coi nâng cao kỹ năng là trách nhiệm thường xuyên của mỗi công dân, mỗi doanh nghiệp, còn Nhà nước chỉ đóng vai trò kiến tạo và hỗ trợ. Bản chất của mô hình này là chuyển trọng tâm từ bằng cấp sang năng lực thực, giúp lực lượng lao động liên tục thích ứng trước biến động của thị trường. Nhật Bản đẩy mạnh chuyển đổi số giáo dục - đào tạo bằng cách đầu tư đồng bộ hạ tầng, dữ liệu, năng lực giáo viên, qua đó cá nhân hóa quá trình đào tạo. Việc sử dụng công nghệ được xác định như một “hệ điều hành” để nâng chất toàn bộ chuỗi “đào tạo - đánh giá - sử dụng nhân lực”. Hàn Quốc có chiến lược tập trung nguồn lực cho các chương trình đào tạo định hướng công nghệ, gắn chặt đào tạo với nhu cầu doanh nghiệp, nhanh chóng hình thành đội ngũ nhân lực số và nhân lực công nghệ cao. Trung Quốc đầu tư có chọn lọc vào các đại học và ngành học mũi nhọn, xây dựng những “đỉnh cao tri thức” đủ sức dẫn dắt phát triển vùng và ngành. Đó là những kinh nghiệm mà Cần Thơ có thể tham khảo và học tập.

Tham luận của đồng chí Bí thư Thành ủy Lê Quang Tùng tại Đại hội XIV của Đảng nhấn mạnh: “Tiếp tục xây dựng, phát triển thành phố Cần Thơ trở thành trung tâm đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao của vùng ĐBSCL vừa là mệnh lệnh chính trị, vừa là trách nhiệm trước Đảng, trước nhân dân cũng như trước các địa phương của vùng và là thước đo năng lực cụ thể về việc thực hiện Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội lần thứ XIV của Đảng”. Điều đó đòi hỏi Cần Thơ phải nhanh chóng cụ thể hóa Nghị quyết, Đại hội XIV, các nghị quyết, kết luận của Trung ương về phát triển nguồn nhân lực thành chương trình hành động có trọng tâm, trọng điểm, với cơ chế đặc thù trong thẩm quyền địa phương.

Thành phố cần chủ động thiết kế và điều phối “thị trường đào tạo” của vùng, trong đó nhu cầu nhân lực của các ngành, các địa phương phải được dự báo và cập nhật thường xuyên, trở thành cơ sở dữ liệu cần thiết cho việc đặt hàng đào tạo. Trên nền tảng đó, hệ thống cơ sở giáo dục - đào tạo nên tổ chức lại theo hướng liên thông, bổ trợ, tránh dàn trải và trùng lặp. Cần hình thành trên địa bàn thành phố các cụm đào tạo - nghiên cứu - đổi mới sáng tạo gắn với các lĩnh vực mũi nhọn của vùng ĐBSCL như nông nghiệp công nghệ cao, chế biến - logistics, y tế, du lịch - dịch vụ chất lượng cao, kinh tế số và đặc biệt là công nghệ tự động hóa, công nghệ bán dẫn, trí tuệ nhân tạo. Những cụm đào tạo này không chỉ là nơi đào tạo mà còn là không gian thực hành, chuyển giao công nghệ, khởi nghiệp sáng tạo, giúp người học gắn lý thuyết với thực tiễn, để tri thức nhanh chóng chuyển hóa thành giá trị phát triển.

Đào tạo nhân lực chất lượng cao đòi hỏi phải gắn kết chặt chẽ với hạ tầng khoa học - công nghệ và chuyển đổi số. Xây dựng trung tâm đổi mới sáng tạo, khu đại học khoa học - công nghệ tập trung, cơ sở dữ liệu quản lý nguồn nhân lực tương thích với cơ sở dữ liệu quốc gia, dữ liệu vùng chính là những “hạ tầng mềm” quyết định năng lực điều phối, dự báo phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao mà thành phố cần sớm thực hiện để tạo ra hệ điều hành quản trị toàn bộ chuỗi đào tạo - việc làm. Và điều quan trọng là thời gian tới, thành phố cần có cơ chế đủ mạnh để thu hút nhân tài trong và ngoài nước, kết hợp đãi ngộ vật chất với môi trường làm việc, cơ hội nghiên cứu và cống hiến. Nhân tài phải được coi là “nguồn vốn chiến lược”, đầu tư cho nhân tài cũng chính là đầu tư cho tương lai dài hạn của vùng.

Tóm lại, xây dựng và phát triển Cần Thơ thành trung tâm đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao của vùng ĐBSCL không chỉ là mục tiêu riêng của thành phố mà là yêu cầu tất yếu của chiến lược phát triển vùng và quốc gia trong kỷ nguyên mới. Vấn đề còn lại là tổ chức thực hiện một cách quyết liệt, bài bản, kiên trì để Cần Thơ thực sự đi trước một bước về phát triển nguồn nhân lực, từ đó dẫn dắt ĐBSCL phát triển nhanh hơn, bền vững hơn, tự tin hơn trên con đường hội nhập và vươn mình của dân tộc.

SONG GIA