Theo khảo sát mới đây của ngành Văn hóa-Thông tin và Du lịch, trong khu vực ĐBSCL hiện nay có khoảng hơn 1.000 căn nhà cổ, trong đó tập trung nhiều nhất ở Tiền Giang 350 căn ( khoảng hơn 250 căn bị hư hỏng nặng), Vĩnh Long 87 căn, Đồng Tháp 79 căn, TP Cần Thơ 72 căn, Long An 69 căn, Trà Vinh 50 căn. Trong số này, có duy nhất ngôi nhà cổ ở ấp Phú Hòa, xã Đông Hòa Hiệp, huyện Cái Bè-Tiền Giang được tổ chức JICA Nhật Bản tài trợ 1,8 tỉ đồng (quy ra tiền Việt Nam) để trùng tu. Đặc biệt, có một ngôi nhà có diện tích hơn 1.000m2, gồm 5 gian, cất theo hình chữ Đinh với hơn 100 cột bằng gỗ quý, được các nhà khảo cổ Nhật Bản xếp vào loại “cửu đại mỹ gia” ở Việt Nam, là một trong những điểm tham quan của du khách trong và ngoài nước.

Thạc sĩ Nguyễn Xuân Hoanh, Phó Giám đốc Bảo tàng tỉnh Vĩnh Long, cho rằng nhà cổ ĐBSCL là vốn quý , đặc trưng độc đáo của vùng sông nước châu thổ Cửu Long rất được du khách nước ngoài ưa thích. Tuy nhiên, ở một số nơi đã xảy ra tình trạng mua bán sườn nhà cổ. Đó là chưa kể nhiều nhà cổ bị mất đi theo sự phân hủy của thời gian hoặc do một số doanh nghiệp dịch vụ du lịch, chủ nhà muốn thay đổi theo kiến trúc hiện đại hoặc cải tạo theo kiểu nửa Tây, nửa ta. Nếu Nhà nước và chính quyền địa phương không kịp thời đề ra biện pháp giải quyết hữu hiệu sẽ là một trong những hệ quả tất yếu dẫn đến việc “chảy máu” vốn quý nhà cổ Nam Bộ cũng như làm mất đi nguyên trạng, ảnh hưởng đến giá trị lịch sử, văn hóa.

HÀ PHƯƠNG