Thương mại điện tử (TMĐT) ở Việt Nam đã có những bước phát triển đáng kể bởi những lợi ích to lớn mà hoạt động này mang lại, song cũng đặt ra những thách thức mới trong công tác quản lý thuế. Làm thế nào để có thể thích ứng, bắt kịp và hoàn thiện các chính sách thuế phù hợp, chống thất thu thuế, đảm bảo bình đẳng trong hoạt động kinh doanh đã được các chuyên gia, nhà quản lý chia sẻ tại tọa đàm trực tuyến “Quản lý thuế đối với hoạt động TMĐT”…

Chủ động vào cuộc

Mua sắm trực tuyến trở thành xu hướng được nhiều người tiêu dùng ưa chuộng hiện nay.

Để quản lý hoạt động kinh doanh trên nền tảng số, Quốc hội, Chính phủ đã ban hành nhiều văn bản quy phạm pháp luật. Cơ quan Thuế các cấp đã sớm chủ động vào cuộc, phối hợp các ngành liên quan chống thất thu thuế trong hoạt động kinh doanh TMĐT.

Theo bà Nguyễn Thị Lan Anh, Vụ trưởng Vụ Quản lý thuế doanh nghiệp nhỏ và vừa và hộ kinh doanh, cá nhân, Tổng cục Thuế, ngành Thuế đã triển khai đồng bộ các biện pháp quản lý thuế đối với hoạt động TMĐT. Cụ thể, tăng cường công tác tuyên truyền, hỗ trợ người nộp thuế tự kê khai chịu trách nhiệm. Ngành Thuế tích cực tham gia đàm phán Hiệp định đa phương về phân bổ quyền đánh thuế đối với thu nhập từ hoạt động kinh tế số. Đồng thời, hoàn thiện quy định, chính sách pháp luật về thuế để tăng cường khả năng trách nhiệm của các sàn TMĐT trong việc khai thuế, nộp thuế thay cho các hộ kinh doanh các cá nhân kinh doanh có hoạt động kinh doanh thông qua sàn. Ngành Thuế phối hợp với các bộ, ngành có liên quan để trao đổi, kết nối thông tin, xây dựng chính sách pháp luật đồng nhất trong quản lý hoạt động TMĐT. Cùng đó, tiếp tục hiện đại hóa công tác quản lý thuế; nâng cấp hạ tầng công nghệ thông tin để kết nối, lưu trữ thông tin để hỗ trợ, kết nối với người nộp thuế…

Đặc biệt, nhằm hiện đại hóa công tác quản lý thuế, tạo thuận lợi cho người nộp thuế trong việc thực hiện khai thuế, nộp thuế, tháng 3-2022, Bộ Tài chính đã chính thức khai trương Cổng thông tin điện tử dành cho nhà cung cấp nước ngoài không có cơ sở kinh doanh cố định tại Việt Nam và triển khai ứng dụng thuế điện tử trên nền tảng thiết bị di động - eTax Mobile cho các cá nhân. Sau hơn 6 tháng triển khai, đến nay đã có 36 nhà cung cấp nước ngoài đăng ký, kê khai và nộp thuế qua cổng. Trong đó, có 6 nhà cung cấp nước ngoài lớn như Meta, Google, Microsoft, TikTok, Netflix, Apple chiếm 90% thị phần doanh thu dịch vụ TMĐT kinh doanh trên nền tảng số xuyên biên giới tại Việt Nam. Theo ước tính của Tổng cục Thuế, tổng số các nhà cung cấp nước ngoài đã nộp thuế từ đầu năm đến nay gần 1.000 tỉ đồng, qua Cổng thông tin điện tử ước tính khoảng 500 tỉ đồng…

Vẫn còn nhiều thách thức

Theo đánh giá của các chuyên gia, số thuế nộp ngân sách nhà nước từ lĩnh vực kinh doanh TMĐT chưa tương xứng với tiềm năng phát triển, gây thất thu ngân sách nhà nước. Hơn thế nữa, điều này đang gây mất bình đẳng giữa những người kinh doanh.

Chia sẻ về những khó khăn đối với việc triển khai thu thuế TMĐT, bà Nguyễn Thị Lan Anh cho biết: Khó khăn trong quản lý đầy đủ nguồn thu và đối tượng nộp thuế. Trong nền kinh tế số rất khó phân biệt một số loại thu nhập, đặc biệt là bản quyền, phí dịch vụ và lợi nhuận kinh doanh để làm cơ sở đánh thuế. Kế đó là việc kiểm soát giao dịch kinh doanh để quản lý đối tượng thu thuế đối với hoạt động kinh doanh TMĐT. Một đối tượng có thể có nhiều gian hàng trên 1 sàn giao dịch TMĐT và cùng lúc trên nhiều sàn giao dịch TMĐT hoặc cùng lúc trên nhiều trang mạng xã hội. Khó khăn nữa là quản lý dòng tiền vì tại Việt Nam việc giao dịch tiền mặt được áp dụng phổ biến hơn các hình thức thanh toán không dùng tiền mặt.

Để quản lý thuế đối với hoạt động TMĐT thêm hiệu quả và thực chất, bà Nguyễn Thị Thanh Huyền, Trưởng phòng Thông tin điện tử, Cục Phát thanh truyền hình và Thông tin điện tử, Bộ Thông tin và Truyền thông, cho rằng: Quan trọng nhất phải quản lý hoạt động của dòng tiền. Bởi một giao dịch có thể lên đến hàng trăm nghìn USD nhưng cũng có giao dịch số tiền hạn chế, cần quản lý được dòng tiền để đối soát khi các nền tảng xuyên biên giới hoặc các tổ chức cá nhân có hoạt động kinh doanh phát sinh doanh thu hoặc kinh doanh trên nền tảng xuyên biên giới kê khai thuế. Điều này sẽ thể hiện được việc kê khai thuế có đầy đủ như quy định hay không, có trường hợp nào giống như trốn thuế thì các bộ, ngành có liên quan cũng phối hợp để rà soát.

Từ kinh nghiệm của các quốc gia đã áp dụng để chống thất thu thuế trong hoạt động TMĐT, theo GS.TS Hoàng Văn Cường, Ủy viên Ủy ban Tài chính - Ngân sách Quốc hội, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Kinh tế Quốc dân, cần có các biện pháp như sau: Củng cố nền tảng pháp lý để đảm bảo đầy đủ cơ sở để thực hiện các biện pháp quản lý; việc quản lý thuế trong giao dịch hàng hóa trên không gian mạng, đặc biệt là xuyên biên giới không phải quản lý con người mà là quản lý hoạt động kinh tế. Các cơ quan quản lý cần tăng cường sử dụng các công cụ để thu thập thông tin trên nền tảng số như AI, Big Data... để tìm ra các hành vi giao dịch khi có những người trốn thuế hoặc không khai báo thuế. Bên cạnh đó, sử dụng công cụ về liên kết quốc tế để quản lý được tất cả các hoạt động, dù là giao dịch đó diễn ra trong nước hay nước ngoài.

Bà Nguyễn Thị Lan Anh cho biết: Hiện nay, Bộ Tài chính đã dự thảo sửa đổi một số điều của Nghị định số 126/2020/NĐ-CP ngày 19-10-2020 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Quản lý thuế, trong đó có quy định các sàn TMĐT sẽ phải kê khai, nộp thuế thay người bán. Ngành Thuế đang triển khai cổng thông tin điện tử để tiếp nhận thông tin từ các sàn TMĐT. Với cổng thông tin này, nếu các sàn có chức năng đặt hàng trực tuyến có thể khai thay cho các hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh hoặc cung cấp thông tin về cơ quan thuế để phục vụ cho công tác quản lý thuế...

Bài, ảnh: K. PHÚC