Từ những bất ổn của kinh tế thế giới, trong đó có nhiều quốc gia, khu vực, đã ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển của kinh tế nước ta. Vì thế, vấn đề liên kết tạo ra hàng hóa cạnh tranh và xác định mục tiêu phát triển là lời khuyên tại diễn đàn “trao đổi kinh nghiệm trong hậu khủng hoảng” giữa các chuyên gia kinh tế với khoảng 100 DN ĐBSCL tham gia được tổ chức tại TP Cần Thơ vào tháng 9-2010.

Tiến sĩ Lê Đăng Doanh, chuyên gia kinh tế cao cấp, khẳng định: kinh tế thế giới đã phục hồi, nhưng sẽ còn biến động. Theo ông, sự lao dốc của kinh tế thế giới không được phục hồi theo chữ “V” mà có thể là chữ “U” hoặc chữ “W”, tức là phục hồi chậm và không ổn định dẫn đến sự trồi, sụt trong quá trình phục hồi. Thời gian gần đây, một số nước châu Âu xuất hiện tình trạng khủng hoảng tài chính công, gây ảnh hưởng chung cho phát triển của Cộng đồng châu Âu - EU. Một số nước cắt giảm lương hưu và các chính sách xã hội khác. Nếu không phục hồi tốt, các quốc gia này sẽ đe dọa sự tồn tại của đồng euro và nguy cơ bị “đẩy” khỏi EU. Trong khi đó, kinh tế Mỹ có khả năng rơi vào suy thoái trở lại khi nạn thất nghiệp cao, tăng trưởng kinh tế bấp bênh. Tỷ giá biến động, đồng euro mất giá nhưng giá vàng lại tăng cao, cộng với giá dầu thô liên tục thay đổi... tạo những dấu hiệu bất ổn trên đà phục hồi của kinh tế thế giới.

Khai thác và chế biến thủy sản là thế mạnh của doanh nghiệp ĐBSCL nhưng đang gặp khó khăn bởi Luật Chống phá giá đối với cá tra và truy xuất nguồn gốc thủy sản. Trong ảnh: Chế biến tôm xuất khẩu tại Kiên Giang.

Kinh tế của nước láng giềng Trung Quốc vượt lên Nhật để giành vị trí thứ 2 trên thế giới và được dự báo qua mặt Mỹ trong vòng 50 năm tới, nhưng vẫn còn chênh lệch về chất lượng, khoa học công nghệ. Tỷ lệ đầu tư quá lớn vào GDP cùng với một số vấn đề khác trong nội bộ và với các nước láng giềng cho thấy sự thiếu bền vững của nền kinh tế này. Tuy nhiên, tốc độ phát triển kinh tế của quốc gia này song song với mức độ tàn phá môi trường trong nước và gây ô nhiễm khí thải lớn nhất hành tinh. Điều đó ảnh hưởng đến chất lượng hàng hóa và sự mất lòng tin đối với người tiêu dùng.

Riêng kinh tế Việt Nam được đánh giá là chỉ suy giảm chứ không suy thoái và hiện đang phục hồi tốt. Cuối tháng 9-2010, Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) đã nâng mức dự báo tăng trưởng của Việt Nam từ 6,5% lên 6,7% trong năm 2010, đứng vào “Tốp 5” các quốc gia có tốc độ tăng trưởng GDP cao nhất khu vực, sau Singapore, Lào, Thái Lan và Malaysia. Mức tăng trưởng này được ADB dự báo có thể đạt 6,8% trong năm 2011. ADB cho rằng, việc chuyển đổi từ biện pháp kích thích kinh tế để đối phó với khủng hoảng sang chính sách hướng đến mục tiêu tăng trưởng ổn định của Việt Nam đã thực hiện thành công. Kinh tế liên tục tăng trưởng kể từ sau thâm hụt ngân sách năm 2009.

Theo nhận định của các chuyên gia, vấn đề “nóng” của DN Việt Nam hiện nay là đạt nhiều danh hiệu, thực hiện nhiều tiêu chuẩn theo yêu cầu thế giới. Chú trọng xây dựng thương hiệu, điều đó thể hiện sự năng động để thích ứng với sân chơi lớn trong hội nhập. Tuy nhiên, cách làm chưa bài bản nên hiệu quả chưa cao và thiếu sức cạnh tranh. Thạc sĩ- Luật sư Nguyễn Ngọc Bích, Giám đốc Công ty Luật DC-Law, cho rằng: “DN nên chuyển hình thức quản lý truyền thống sang quản trị theo khoa học. Trước đây, nhiều DN tập trung vào các tiêu chí, chất lượng ISO mà quên đi quản trị theo khoa học, trong khi đây là bước cần làm trước khi “lên ISO”. DN phải ứng dụng khoa học công nghệ và sở hữu nguồn nhân lực chất lượng cao để xây dựng thương hiệu mạnh, phát triển thị trường và năng động đối phó với hoàn cảnh”. Nhiều DN rất ngỡ ngàng trước vấn đề này và chưa xác định được tầm quan trọng của việc quản trị, nên hiệu quả quản lý, bảo toàn vốn, cũng như chọn thị trường mục tiêu chưa đạt hiệu quả cao.

Một thực trạng phổ biến hiện nay của DN là sự đa dạng hóa ngành nghề, làm yếu đi năng lực cốt lõi. “Thông thường, DN phải làm tốt năng lực cốt lõi của mình rồi mới đa dạng ngành nghề. Thời gian qua, DN có xu hướng đa ngành nghề, ai cũng tập trung vào những ngành nghề có lợi nhuận cao, nhất là làm bất động sản. Trong số này, có nhiều DN không xác định được ngành nghề chính của mình là gì, tức là chưa xác định được năng lực cốt lõi”- Tiến sĩ Lê Đăng Doanh nói. Hệ lụy của việc đa ngành nghề đã tạo sự phân tán, yếu kém cho DN. Vì thế, DN phải tái cấu trúc lại DN và liên kết để sản xuất hàng hóa cạnh tranh đang trở thành vấn đề sống còn của DN đối phó với sự biến động của kinh tế thế giới và sự phát triển không bền vững hiện nay.

Các chuyên gia cũng cảnh báo những cơ hội và thách thức đối với DN trong thời kỳ phục hồi kinh tế, vấn đề tỷ giá vẫn được ưu tiên hàng đầu. Đồng thời, chú trọng đến thị trường trong nước và mở rộng thị trường mới. Thị trường xuất khẩu luôn tiềm ẩn nhiều rủi ro, nhất là các rào cản kỹ thuật. Tiến sĩ Lê Đăng Doanh cho rằng, DN phải chủ động trong việc quản lý xuất xứ nguyên liệu, hàng hóa, thực hiện tốt các yêu cầu về vệ sinh an toàn thực phẩm; cải thiện mẫu mã, kiểu dáng cạnh tranh với hàng hóa Trung Quốc. Để làm được điều này, DN phải đổi mới mặt hàng, công nghệ và tiếp cận thị trường mục tiêu. Xem xét lại phương án liên kết với DN cùng ngành hàng, nhằm tạo ra hàng hóa có tính cạnh tranh, cần phải chuyên môn hóa một hoặc vài ngành nghề, sản phẩm thế mạnh; tránh trường hợp đa dạng hóa sớm sang các lĩnh vực nhiều rủi ro làm yếu lĩnh vực có thế mạnh.

Bài, ảnh: T.NGUYỄN