Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), kim ngạch xuất khẩu của con cá tra năm 2010 đạt 1,4 tỉ USD với sản lượng 645.000 tấn các loại. Tuy nhiên, Phó Chủ tịch Thường trực VASEP Nguyễn Hữu Dũng cho rằng, từ năm 2008 đến nay, chất lượng con cá tra Việt Nam giảm, do không khống chế được giá. Đã đến lúc phải kiểm soát sản lượng cá tra tại các vùng nuôi để chủ động đàm phán về giá và kiểm soát chất lượng sản phẩm.

Chế biến cá tra xuất khẩu. Ảnh: T. HÀ

Ông Dương Ngọc Minh, Tổng giám đốc Công ty cổ phần Hùng Vương, Trưởng ban điều phối Ủy ban cá nước ngọt- VASEP, nói: “Đặt tiêu chí thấp về sản lượng để quản lý chặt chẽ hơn. Nếu giá bán của chúng ta cao thì rào cản kỹ thuật ở các nước nhập khẩu sẽ giảm xuống. Phải xác định là chúng ta không còn lợi thế trong nuôi cá tra nữa. Trong khi đó, giá thức ăn tăng liên tục theo giá cá nguyên liệu, làm người nuôi và doanh nghiệp đều khó”. Theo ông Minh, hiện việc ươm giống cá tra cho vụ mới gặp nhiều khó khăn, tỷ lệ đạt khá thấp, nếu ươm từ bây giờ phải đến tháng 6-2011 mới có cá giống thả vụ mới. Điều này sẽ ảnh hưởng đến diện tích và sản lượng của năm 2011- 2012. Do vậy, cần có dự báo cung- cầu chính xác để làm giá thị trường.

Giai đoạn 2000- 2010, nhà máy chế biến cá tra tăng nhanh, nhưng người nuôi và diện tích lại theo chiều hướng giảm dần. Sức nặng đè lên vai nông dân, DN khó nhưng còn xoay được, còn nông dân thì xoay ở đâu. Trong khi nhu cầu vay vốn nuôi cá của các địa phương rất lớn, nhưng ngân hàng chỉ đáp ứng 1/2, 1/3 nhu cầu thực tế. Chỉ riêng năm 2010, giá thức ăn cho cá tăng 8 lần (tăng 1.500- 2.200 đồng/kg) so với cuối năm 2009; trong đó 2 tháng cuối năm tăng 5 lần. Giá cá tra nguyên liệu hiện ở mức 23.500- 24.000 đồng/kg, nhưng người nuôi vẫn lo lắng kịch bản cá tồn đọng sẽ lặp lại như năm 2008- 2009 nếu tăng diện tích. Tiến sĩ Nguyễn Việt Thắng, Chủ tịch Hội Nghề cá Việt Nam cho rằng, giá cá tăng hiện tại là do tức thời, chứ không sáng sủa lắm đối với người nuôi. Hiện thị trường có rất nhiều loại cá khác rẻ hơn cá tra, nên thông tin thị trường cần chặt chẽ, khách quan và phải hỗ trợ kỹ thuật cho người dân. Kiểm tra, giám sát chất lượng thức ăn, giống là vai trò của Nhà nước. Người nuôi, nhà máy chế biến cá, nhà máy chế biến thức ăn, nhà quản lý phải tham gia hiệp hội cá tra để có sản phẩm cá tra quốc gia.

Gia Bảo