Bán hàng đa cấp là hình thức bán hàng trực tiếp – nhà sản xuất hoặc nhà phân phối đưa trực tiếp sản phẩm đến tận tay người tiêu dùng (NTD), không thông qua các cửa hàng, đại lý bán lẻ. Hình thức bán hàng này đã ra đời từ lâu và phát triển mạnh mẽ ở nhiều nước trên thế giới. Tuy nhiên, khi du nhập vào nước ta lại có nhiều biến tướng.

Những năm qua, TP Cần Thơ đã xuất hiện nhiều công ty bán hàng đa cấp. Bên cạnh những doanh nghiệp (DN) làm ăn đàng hoàng có những DN lợi dụng sự nhẹ dạ cả tin của người dân nhằm thu lợi bất chính. Ðã có không ít người bị lừa khi tham gia vào chuỗi phân phối này phải bỏ cuộc kèm theo bài học đắt giá! Thời gian gần đây, các công ty kinh doanh đa cấp (KDÐC) còn có nhiều chiêu trò mới tiếp tục lôi kéo người dân tham gia bán sản phẩm…

Theo những người từng tham gia bán hàng đa cấp, nếu trước đây người tham gia bán hàng phải nộp một khoản lệ phí và mua một số sản phẩm nhất định, công ty bán hàng đa cấp sẽ tổ chức những buổi tọa đàm để vẽ ra một viễn cảnh tương lai, sự thành công của bạn sẽ được hưởng nhiều ưu đãi như: Du lịch vòng quanh thế giới, mức thu nhập từ 30-100 triệu đồng/tháng… thì bây giờ không cần tốn phí vẫn được mời dự những hội thảo nhằm lôi kéo khách hàng tham gia. Ðiều đáng nói là đa phần các đơn vị này không giới thiệu là kinh doanh bán hàng đa cấp với người dân khiến nhiều người "bị dụ". Chị Ngọc Hân, nhân viên văn phòng một công ty ở đường Nguyễn Văn Cừ, kể: "Hôm đó có số điện thoại lạ gọi cho tôi mời tôi dự hội thảo vào sáng chủ nhật. Người thanh niên nói có một dự án đường đến hạnh phúc gì đó mời tôi tham gia và bảo chủ nhật chị nhớ đến vì có chương trình dùng thử sản phẩm… tôi cũng tò mò nên đến xem thử…Nhưng khi đến nhìn thấy công ty KDÐC biết mình bị dụ nên về vì đã nghe những điều không tốt từ loại hình kinh doanh này".

Mô hình trả thưởng kinh doanh đa cấp. Ảnh: Internet

Em N.T.N sinh viên ngành Quản trị kinh doanh trường Ðại học Kỹ thuật công nghệ Cần Thơ, đã dính phải đòn chiêu dụ "con mồi" của KDÐC, chia sẻ: Sau khi thi tốt nghiệp, muốn nhanh có việc làm em lên các trang web giới thiệu việc làm tìm việc và nộp hồ sơ ứng tuyển vị trí thuyết trình viên vào một công ty Trách nhiệm hữu hạn N tại quận Ninh Kiều. Chỉ một ngày sau khi nộp hồ sơ em nhận được email hồi đáp và điện thoại mời tới công ty phỏng vấn. Phỏng vấn xong hôm sau đến nhận việc với mức lương thử việc 3 triệu đồng/ tháng. Nhưng khi đến thì đại diện công ty vẽ ra hàng loạt sơ đồ kinh doanh, những lợi nhuận khổng lồ trong tương lai. Nghe đến đây em cũng cảm giác được mình đã rơi vào một công ty đa cấp vì toàn nói chuyện làm sao bán được hàng và những "chiêu dụ" người khác tham gia trở thành hội viên của công ty. Ði mấy buổi hội thảo em phát hiện không có lương mà đi bán hàng, bán được mới có tiền hoa hồng nhưng muốn đạt được điều này không dễ dàng chút nào, bạn bè em vướng vào KDÐC "tiền mất tật mang". Biết mình bị lừa, không đúng như nguyện vọng ban đầu nên em nghỉ không làm nữa.

Chị Thanh Bình, chủ một shop thời trang trên đường Cách Mạng Tháng Tám, cho biết: "Nghe bạn bè giới thiệu KDÐC dễ kiếm tiền, bán sản phẩm càng được nhiều thì lượng chiết khấu nhận được càng cao, thấy hấp dẫn nên cũng tham gia làm tuyến dưới của một chị bạn bán sản phẩm cho công ty A. Nhưng vô làm rồi mới biết, bán được sản phẩm không hề đơn giản. Bởi đa phần khách hàng đều đã có sản phẩm tin dùng, việc thay đổi thói quen là điều không dễ huống chi sản phẩm của các công ty bán hàng đa cấp tên tuổi thường rất xa lạ trên thị trường. Vì vậy, rất khó bán. Mặt khác, tiền chi phí mời bạn bè, khách hàng cà phê, tiền xăng, xe cộ đi lại… để giới thiệu sản phẩm mình phải tự chịu. 1 tháng tôi không bán được sản phẩm nào nên không làm nữa.

Qua tìm hiểu được biết đã có nhiều đối tượng bị vướng vào KDÐC, nhất là sinh viên, không ít trường hợp bỏ bê học hành, rủ rê bạn bè tham gia để rồi bị xa lánh. Ham muốn làm giàu nhanh, non nớt trong kinh nghiệm sống rất nhiều sinh viên đã nhảy vào KDÐC. KDÐC không hề là công việc nhàn nhã, làm ít tiền nhiều mà là nơi luôn có sự cạnh tranh và ganh đua rất lớn...

Thời gian gần đây, loại hình kinh doanh này đã được ngành chức năng chấn chỉnh nhằm lấy lại niềm tin cho người dân. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng, KDÐC Việt Nam vẫn như một đứa trẻ đang trưởng thành bập bõm những bước đi đầu đời, không tránh khỏi va vấp, sai lầm đáng tiếc. Bên cạnh một số DN làm ăn bất chính, thì vẫn có những DN buôn bán đàng hoàng. Tốt nhất mỗi người dân phải tự trang bị và đánh giá được những lời mời gọi không đáng tin để tự bảo vệ mình, tránh hối hận về sau…

TÙNG THƯ