Suy thoái kinh tế ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp (DN) và tác động dây chuyền làm sụt giảm tăng trưởng kinh tế của từng địa phương. Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) có trên 15.000 DN nhỏ và vừa, chiếm 12% số lượng DN cả nước, đây là lực lượng có nhiều đóng góp quan trọng cho sự phát triển kinh tế của vùng. Tuy nhiên, chất lượng đào tạo nguồn nhân lực, cơ sở hạ tầng yếu kém, hệ thống dịch vụ chậm phát triển... đang trở thành lực cản lớn cho DN vùng ĐBSCL khi hội nhập và vượt qua suy giảm kinh tế, nhất là nguồn nhân lực quản trị DN...

* GIAN NAN TÌM NGUỒN NHÂN LỰC

Tiến sĩ Võ Hùng Dũng, Giám đốc Phòng Thương mại- Công nghiệp Việt Nam (VCCI) chi nhánh Cần Thơ nhận xét: “Kinh tế đang phục hồi sau giai đoạn suy thoái, điều này có sự đóng góp rất lớn từ phía DN trong vùng ĐBSCL. Nhiều DN đã có những giải pháp thiết thực đưa DN vượt qua khó khăn, giải quyết việc làm cho người lao động. Tuy nhiên, DN phải đối mặt với không ít thách thức như: biến đổi khí hậu, tài nguyên nước đang dần cạn kiệt, việc tìm nguồn nhân lực quản trị DN không dễ dàng...”. Theo ông Dũng, việc thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ cho việc quản trị DN hiện tại trong vùng là rất khó khăn. Chính sách thu hút, đãi ngộ và môi trường làm việc... chưa thực sự hấp dẫn để giữ chân lao động trình độ chuyên môn. Nếu không giải quyết tốt vấn đề này, sẽ trở thành lực cản lớn cho DN giai đoạn hội nhập.

Nhân buổi họp mặt kỷ niệm Ngày Doanh nhân Việt Nam vừa qua, Hội Doanh nhân trẻ TP Cần Thơ đã trao 30 suất học bổng cho sinh viên Khoa Kinh tế Trường Đại học Cần Thơ. Ảnh: VĂN CỘNG.

Còn theo phản ánh của nhiều DN ở TP Cần Thơ, khi muốn phát triển sản xuất kinh doanh và mở thêm các cơ sở, chi nhánh tại các tỉnh trong vùng, DN luôn gặp khó khăn khi tìm người quản lý cơ sở, chi nhánh mới tại địa phương. Do vậy, thường thì DN đưa người từ công ty xuống chứ không thể tuyển ngay người tại địa phương để làm công tác quản lý. Bởi muốn làm tốt vai trò người quản lý, người đó phải am hiểu hoạt động của công ty, công việc và phải qua tập huấn, đào tạo của công ty. Như Công ty Cổ phần thủy sản Nam Bộ (Nambo Fishery Joint Stock Corporation), trụ sở giao dịch tại phường Xuân Khánh, quận Ninh Kiều, TP Cần Thơ hoạt động trong lĩnh vực nuôi trồng về chế biến cá tra phi lê xuất khẩu. Công ty hiện có trang trại nuôi cá ở tỉnh An Giang và nhà máy chế biến thủy sản đặt tại Bến Tre; với khả năng xuất khẩu 20-30 container cá tra phi lê/tháng (khoảng 400- 600 tấn), kim ngạch đạt trên 1 triệu USD/tháng. Ông Phạm Công Nghiệp, Phó Tổng Giám đốc Công ty cổ phần thủy sản Nam Bộ (Nambo Fishery Joint Stock Corporation), cho biết: “Nguồn lao động phổ thông tại các tỉnh khá dồi dào, nên công ty không gặp nhiều khó khăn trong việc tuyển công nhân. Lao động phổ thông chỉ cần qua đào tạo 2-4 tuần là có thể làm việc cho trang trại và nhà máy chế biến thủy sản của công ty ở An Giang và Bến Tre. Vì vậy, phần lớn công nhân được công ty tuyển vào làm là người ở địa phương. Riêng cán bộ quản lý, công ty thường phải đem người từ Cần Thơ sang do cán bộ quản lý chẳng những đòi hỏi phải có trình độ đại học mà còn phải có chuyên môn nghiệp vụ và am hiểu công việc...”. Hiện tại, công ty có 500 công nhân và 50 người làm công tác quản lý.

Theo ông Phạm Công Nghiệp, việc tìm nhân lực cấp cao quản trị DN và đãi ngộ người tài là một bài toán khó đối với hầu hết DN. Bởi thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao và những người tài, đòi hỏi các DN vừa phải có mức lương cao, vừa phải tạo điều kiện làm việc tốt nếu không họ sẽ chuyển đi chỗ làm khác. Mặt khác, phải tạo ra môi trường làm việc và văn hóa công ty để người lao động cảm thấy thích làm việc và thấy gắn bó, muốn cống hiến cho công ty. Các chuyên gia cho rằng, đối với nhân lực tay nghề, chuyên môn cao thì mức lương, chính sách ưu đãi không phải là nhân tố quyết định mà môi trường làm việc mới là nhân tố quan trọng để giữ chân lực lượng này. Do vậy, trong xu thế hội nhập kinh tế, nhất là khi Việt Nam thực hiện các cam kết về Hiệp định thương mại song phương với các quốc gia trên thế giới, việc tìm đội ngũ quản trị có đủ năng lực quản lý DN, nâng cao khả năng cạnh tranh, vị thế của DN trên thương trường là rất quan trọng.

* DN CẦN TRỢ LỰC...

Thiếu đội ngũ quản trị DN chất lượng cao cũng làm giảm khả năng, cơ hội cạnh tranh của DN trên thị trường trong việc tiếp cận chính sách, chủ trương mới của Nhà nước và cập nhật thông tin ở các nước nhập khẩu.

Sau 4 năm thành lập, đến nay Hội Doanh nhân trẻ TP Cần Thơ đã có hơn 100 thành viên. Vừa qua, Hội Doanh nhân trẻ TP Cần Thơ đã ký kết hợp tác “ Vườn ươm Doanh nghiệp” với Trường Đại học Cần Thơ. Mục đích của việc hợp tác nhằm tạo ra môi trường huấn luyện đội ngũ quản trị doanh nghiệp để cung ứng cho doanh nghiệp ở TP Cần Thơ nói chung và ĐBSCL nói riêng. Ông Nguyễn Hữu Lợi, Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP Cần Thơ đã đánh giá cao những hoạt động của Hội Doanh nhân trẻ và khẳng định lãnh đạo thành phố luôn quan tâm và tạo điều kiện để kiện toàn nguồn nhân lực chất lượng cao, phục vụ cho DN phát triển...

Mới đây, tại TP Cần Thơ, nhân kỷ niệm Ngày Doanh nhân Việt Nam (13-10), nhằm tôn vinh vai trò đóng góp của doanh nhân ĐBSCL và tạo điều kiện giao lưu, chia sẻ kinh nghiệm giữa các DN, VCCI chi nhánh Cần Thơ phối hợp cùng Ban thư ký diễn Đàn hợp tác kinh tế ĐBSCL tổ chức tọa đàm “Định hướng vai trò quản trị tri thức trong DN vùng ĐBSCL”, với sự tham gia của trên 200 DN. Tại diễn đàn này, một lần nữa khẳng định vai trò tiên phong của đội ngũ quản trị chất lượng cao. Các DN tham gia tọa đàm đều có cùng nhận định, thực trạng của lực lượng quản trị tri thức trong DN vùng ĐBSCL còn nhiều hạn chế về chuyên môn, năng lực quản lý và số lượng qua đào tạo rất khiêm tốn. Việc đào tạo nhân lực quản trị DN đáp ứng nhu cầu của DN chưa được quan tâm đúng mức, chất lượng đào tạo chưa đáp ứng nhu cầu. Các cơ sở đào tạo và DN chưa gắn kết với nhau chặt chẽ, nên cung- cầu nhân lực luôn lệch nhau. Trong khi đó, lực lượng này có vai trò quyết định trong định hướng chiến lược kinh doanh, nâng cao khả năng cạnh tranh của DN...

TS Võ Hùng Dũng - Giám đốc VCCI, chi nhánh Cần Thơ nói: “Các DN vùng ĐBSCL khá nhạy bén trong kinh doanh, dù còn nhiều hạn chế trong việc hoạch định chiến lược. Do vậy, các ngành chức năng cần đồng hành cùng DN trên bước đường kinh doanh, hiểu và chia sẻ với DN những thành công, khó khăn trong kinh doanh sẽ luôn là nguồn động viên, động lực quan trọng để DN tiếp tục vững bước trên con đường xây dựng và phát triển”. Sự đóng góp của DN cho tăng trưởng kinh tế của vùng rất quan trọng. Nhiều DN thấy rõ vai trò, trách nhiệm của mình trên mặt trận kinh tế, nên không ngừng nỗ lực vươn lên, khẳng định mình. Các DN cần sự trợ lực từ nhiều phía để chủ động hơn trong quá trình hội nhập, nhưng các DN cùng ngành hàng cũng cần ngồi lại tính toán với nhau phương án liên kết. Hiện nay, vùng ĐBSCL có nhiều hiệp hội, nhưng việc phát huy vai trò còn mờ nhạt, đây là công cụ giúp DN những thông tin trong định hướng chiến lược, kế hoạch tiếp cận thị trường.

Ông Phạm Phúc Toại, Chủ tịch HĐQT, Tổng Giám đốc tập đoàn Hoàng Long (Long An), chia sẻ: “Trong xu thế hội nhập, các DN cần chủ động nâng cao khả năng cạnh tranh, có đội ngũ cán bộ, nhân viên năng động trong đơn vị. Vốn thành lập ban đầu chỉ 1 tỉ đồng và 30 lao động, đến nay Hoàng Long có 7 công ty thành viên và 2 chi nhánh với hàng ngàn tỉ đồng chủ sở hữu, giải quyết việc làm cho 6.000 lao động. Hoàng Long tăng trưởng nhanh, vững chắc là nhờ sự quan tâm đến công tác nhân sự ngay từ ngày đầu thành lập”. Năm 2009, Hoàng Long nằm trong tốp 500 DN tiêu biểu hàng đầu Việt Nam và là DN tiêu biểu ĐBSCL được bằng khen của Chủ tịch VCCI. Theo ông Toại, Hoàng Long đang phấn đấu trở thành tập đoàn kinh tế hàng đầu khu vực ĐBSCL và của Việt Nam. Không chỉ giữ vai trò xung kích trên mặt trận kinh tế mà Hoàng Long còn hướng mạnh mẽ về cộng đồng với nhiều chính sách thiết thực.

Hiện nay, các DN vùng ĐBSCL đã nhận thấy vai trò quan trọng của đội ngũ quản lý và nhân lực tay nghề, nên có nhiều chính sách đãi ngộ hấp dẫn. Như một số công ty thủy sản ở tỉnh Bến Tre, để thu hút và giữ chân những người tài giỏi, có trình độ đã sẵn sàng bỏ ra thêm mức lương thưởng hàng tháng cho những công nhân có trình độ cao. Cụ thể, thưởng thêm 500.000 đồng/tháng cho những người có trình độ đại học mà chưa được giữ các vị trí là cán bộ hay người quản lý trong công ty, với mục đích giữ chân và khuyến khích công nhân nâng cao trình độ...

Nhiều DN đồng tình rằng, muốn thu hút được nguồn nhân lực tri thức và quản lý được nguồn nhân lực này cần tạo điều kiện, môi trường làm việc để lực lượng này phát huy khả năng của mình. Mặt khác, các DN cùng ngành hàng cần liên kết với nhau để chủ động hội nhập, liên kết với cơ sở đào tạo đặt hàng đào tạo đáp ứng nhu cầu kiện toàn đội ngũ quản trị chất lượng cao của DN.

GIA BẢO- VĂN CÔNG