Sau gần 6 năm thi công, kè Xóm Chài chỉ xây dựng được khoảng 600 mét tường kè.

Dự án xây dựng tuyến kè Xóm Chài (phường Hưng Phú, quận Cái Răng) được khởi công xây dựng từ tháng 9 năm 2001, đến nay đã trên 6 năm thi công, nhưng mới xây dựng được khoảng 600 mét tường kè. Sự chậm trễ trong quá trình triển khai thi công dự án đã tăng chi phí xây dựng công trình lên gấp đôi. Hội đồng Nhân dân thành phố đã nhiều lần tổ chức giám sát, yêu cầu các đơn vị có liên quan tập trung chỉ đạo, thực hiện, nhưng đến nay dự án vẫn chưa biết bao giờ mới hoàn thành.

* Thi công 6 năm được... 600 mét tường kè!

Dự án xây dựng tuyến kè Xóm Chài được Chủ tịch UBND tỉnh Cần Thơ (cũ) phê duyệt tháng 7 năm 2001 và tổ chức thi công tháng 9 cùng năm. Ban đầu, dự án do Sở Xây dựng tỉnh Cần Thơ (cũ) làm chủ đầu tư, đến tháng 10-2004, dự án được UBND thành phố Cần Thơ chuyển giao cho Ban quản lý Dự án và Đầu tư Xây dựng thành phố quản lý. Theo thiết kế, dự án bao gồm tuyến kè dài 2.306 m, 5 cầu tàu, đường giao thông sau kè, cầu 26 Tháng 3, hệ thống chiếu sáng công cộng và 10,4 ha công viên cây xanh. Dự án có tổng mức đầu tư 171,53 tỉ đồng. Dự án được xây dựng để tạo cảnh quan môi trường cho khu vực bến Ninh Kiều, chống xói lở, đảm bảo an toàn cho các công trình xây dựng dọc theo bờ kè Xóm Chài, góp phần chỉnh trang đô thị, phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo trật tự, an toàn xã hội... Sau khi tuyến kè và công viên sau kè của tuyến kè Xóm Chài hoàn thành, sẽ hợp cùng tuyến kè va công viên Ninh Kiều phía quận Ninh Kiều tạo ra không gian, cảnh quan kiến trúc đặc sắc, mang đậm dấu ấn sông nước của Cần Thơ. Theo kế hoạch, dự án sẽ hoàn thành và đưa vào sử dụng sau hai năm thi công (năm 2003).

Tuy nhiên, do dự án triển khai thi công khi chưa thực hiện bồi thường thiệt hại, hỗ trợ, tái định cư cho người dân trong vùng bị ảnh hưởng của dự án nên gặp phải sự phản ứng của người dân. Dự án có 8 gói thầu, nhưng chỉ khởi công được 1 gói thầu duy nhất là xây dựng tường kè, đoạn từ cầu Quang Trung đến kinh 26-3. Đến giữa năm 2006, khi dự án mới xây dựng được khoảng 600 m tường kè, thì tạm ngưng thi công cho đến nay, vì không có mặt bằng.

* Thi công chậm: chi phí tăng gấp đôi

Dự án kè Xóm Chài là một điển hình thực hiện “quy trình ngược” trong việc thực hiện dự án. Đáng lẽ phải bồi thường thiệt hại, hỗ trợ di dời, tái định cư, giải phóng mặt bằng rồi mới tiến hành thi công dự án. Đàng này, dự án được phê duyệt và thực hiện từ năm 2001, nhưng đến năm 2004 mới xây dựng khu tái định cư và tháng 5-2006 UBND thành phố mới có quyết định phê duyệt kinh phí bồi thường thiệt hại, hỗ trợ và tái định cư cho 358 hộ dân bị ảnh hưởng bởi dự án. Đây cũng là một trong những nguyên nhân gây nhiều bức xúc cho người dân và làm chậm tiến độ thực hiện dự án.

Trước những bức xúc của người dân, sự ì ạch của dự án, Ban Kinh tế và Ngân sách (Hội đồng Nhân dân thành phố) và các ngành liên quan đã tổ chức 2 đợt giám sát vào tháng 6 năm 2006 và tháng 4-2007. Kết quả giám sát ngày 12-4-2007, cho thấy: Nguyên nhân công trình thi công kéo dài là do ngay từ đầu chưa có chính sách đền bù thiệt hại của dự án thống nhất; sự phối hợp giữa chủ đầu tư với chính quyền địa phương trong công tác giải phóng mặt bằng chưa tốt. Đơn vị được UBND thành phố giao xây dựng khu tái định cư và nhà chung cư để bố trí cho người dân bị ảnh hưởng làm chậm, làm cho quá trình bố trí tái định cư, di dời, giải phóng mặt bằng của dự án chậm. Việc chậm triển khai thi công đã kéo theo bù trược giá về giá trị xây lắp, hệ số nhân công, xe máy thi công, chi phí đền bù, các chính sách hỗ trợ tái định cư và các chi phí khác. Trước đó, dự án đã được UBND thành phố chấp nhận điều chỉnh tổng mức đầu tư (Quyết định 3191/QĐ-UBND ngày 19-9-2005), từ 171,53 tỉ đồng lên 351,49 tỉ đồng, tăng gấp 2,05 lần so với dự toán ban đầu. Thời gian thực hiện dự án cũng được xác định sẽ kéo dài đến cuối năm 2008.

Sau đợt giám sát vào tháng 4 năm 2007, Ban Kinh tế và Ngân sách (Hội đồng Nhân dân thành phố) đã báo cáo kết quả giám sát với các cơ quan có thẩm quyền và kiến nghị chủ đầu tư tập trung giải quyết những tồn tại để đẩy nhanh tiến độ thực hiện dự án; đồng thời đề nghị UBND thành phố làm rõ trách nhiệm và có biện pháp xử lý khi để dự án kéo dài, phải điều chỉnh dự toán tăng vốn đầu tư, gây lãng phí.

* Quay lại từ đầu

Trong gần 2 năm tạm ngưng thi công dự án, chủ đầu tư và các cơ quan chức năng phải quay lại thực hiện đúng quy trình: xây dựng khu tái định cư, căn hộ chung cư, tập trung giải quyết khiếu nại của người dân trong giải tỏa, bồi thường... Đến nay, công tác bồi thường thiệt hại, hỗ trợ, tái định cư của dự án đã cơ bản hoàn thành. Theo quan sát của chúng tôi, dọc theo bờ sông Cần Thơ, nơi triển khai dự án kè Xóm Chài, nhiều người dân đã bắt đầu tháo dỡ nhà cửa, di dời đến nơi ở mới, bàn giao mặt bằng cho chủ đầu tư.

Khu vực 4, phường Hưng Phú, là một trong những khu vực có nhiều hộ dân bị ảnh hưởng nhất của dự án tuyến kè Xóm Chài. Ông Đinh Văn Tâm, Trưởng Khu vực 4, cho biết: “Trước Tết Nguyên đán vừa rồi, Ban quản lý dự án phối hợp với UBND quận, phường xuống vận động bà con bàn giao mặt bằng để thi công dự án. Sau Tết, nhiều hộ bắt đầu tháo dỡ, bàn giao mặt bằng”. Ông Đinh Văn Tâm cho biết thêm, trước đây vận động bà con giao mặt bằng rất khó khăn, do nhiều hộ chưa thống nhất với giá cả bồi thường, bố trí nơi tái định cư. Đến nay, sau nhiều lần điều chỉnh chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư của thành phố, tất cả 70 hộ bị ảnh hưởng của dự án ở Khu vực 4 đã nhận xong tiền bồi thường thiệt hại, nền tái định cư hoặc căn hộ chung cư. Hiện tại, chỉ còn 25 hộ chưa di dời, do còn cơ sở buôn bán, nhưng phần lớn các hộ này đã cất nhà ở khu tái định cư hoặc đã chuẩn bị nơi ở mới và sẵn sàng giao mặt bằng cho chủ đầu tư khi dự án bắt đầu thi công. Còn ông Huỳnh Văn Phán, Phó Trưởng Khu vực 5, phường Hưng Phú, cho biết: “Trong khu vực 5, số bà con bị ảnh hưởng bởi dự án đã di dời hơn phân nửa. Do cuộc sống người dân quá khó khăn, phần lớn phụ thụôc vào việc buôn bán hoặc hành nghề đưa đò trên sông Cần Thơ nên một số hộ còn “nấn ná” ở đây được ngày nào hay ngày đó. Trên thực tế, bà con đã sẵn sàng di dời rồi”. Tuy nhiên, vẫn còn một số hộ dân trong phạm vi ảnh hưởng của tuyến kè, có ý kiến khác để giải thích vì sao mình chưa chịu di dời, như trường hợp của chị Trần Thị Mai: “Tôi có thấy Nhà nước triển khai thi công đâu mà kêu tôi di dời. Trong khu tái định cư cơ sở hạ tầng vẫn còn chưa đảm bảo. Hơn nữa, vào khu tái định cư rồi tôi cũng không biết làm gì để sống nên tôi chưa đi”.

Mặc dù còn một số vướng mắc, nhưng nhìn chung đây là tín hiệu đáng phấn khởi trong công tác giải phóng mặt bằng của dự án xây dựng tuyến kè Xóm Chài. Vấn đề nan giải và mất thời gian giải quyết nhất của dự án đã được giải quyết, tạo nên sự đồng thuận của người dân. Theo quan sát của chúng tôi, dọc theo tuyến kè Xóm Chài mặt bằng xây dựng đã thông thoáng hơn. Những căn nhà sàn đang được người dân tiếp tục tháo dỡ để bàn giao mặt bằng.

* Liệu có hoàn thành vào cuối năm 2008?

Ngày 10-3-2008, phần kè còn lại của gói thầu số 1 (từ cầu Quang Trung đến kinh 26 Tháng 3) cũng đã được làm lễ động thổ khởi công. Tuy nhiên, hiện nay các gói thầu còn lại, như: đoạn kè từ kinh 26 Tháng 3 đến cuối tuyến (dài khoảng 1.000 mét), cầu 26 Tháng 3, đường giao thông... vẫn còn trong giai đoạn hoàn chỉnh hồ sơ mời thầu. Theo Ban quản lý Dự án và Đầu tư xây dựng thành phố, sở dĩ có tình trạng các gói thầu chậm tổ chức đấu thầu hoặc chưa đấu thầu được là do phải xin chủ trương của cấp quyết định đầu tư và lập điều chỉnh lại giá gói thầu, mời nhà thầu chào giá dự thầu lại,... nên thời gian tổ chức đấu thầu kéo dài. Ông Lê Quang Sơn, Trưởng phòng Kế hoạch Ban Quản lý Dự án và Đầu tư xây dựng TP Cần Thơ, cho biết: “Hiện nay, song song với việc hoàn tất hồ sơ mời thầu các gói thầu còn lại, Ban Quản lý Dự án đang phối hợp với đơn vị tư vấn điều chỉnh lại dự án theo tinh thần chỉ đạo của UBND thành phố”. Được biết, UBND thành phố đã có công văn chấp thuận chủ trương điều chỉnh lại dự án xây dựng tuyến kè Xóm Chài nhằm giảm chi phí đầu tư và sớm đưa dự án vào sử dụng. Theo đó, giai đoạn 1 của dự án chỉ tập trung xây dựng các hạng mục chủ yếu là bờ kè, cầu tàu và đường dân sinh sau kè; các hạng mục còn lại sẽ chuyển sang giai đoạn 2 của dự án và chỉ thực hiện khi có điều kiện về kinh phí. Theo khái toán của Ban Quản lý Dự án và Đầu tư xây dựng thành phố, với việc điều chỉnh này, tổng mức đầu tư của dự án sẽ giảm xuống còn khoảng 100 tỉ đồng, thay vì phải đầu tư 351 tỉ đồng như quyết định điều chỉnh lần 2.

Với việc một số gói thầu chưa biết bao giờ mới thi công trở lại, dự án xây dựng tuyến kè Xóm Chài chắc chắn sẽ khó hoàn thành đúng tiến độ đề ra vào cuối năm 2008, theo quyết định phê duyệt điều chỉnh dự án của UBND thành phố. Sự ì ạch của dự án xây dựng tuyến kè Xóm Chài trong thời gian hơn 6 năm qua đã ảnh hưởng lớn đến đời sống của một bộ phận dân cư trong vùng dự án, gây nhiều bức xúc trong nhân dân. Những bài học về giải phóng mặt bằng, hỗ trợ, tái định cư của dự án là kinh nghiệm quý báu cho công tác xây dựng cơ bản của thành phố. Ông Nguyễn Ngọc Minh, Trưởng Ban Kinh tế và Ngân sách (Hội đồng Nhân dân thành phố), nói: “Dự án bờ kè Xóm Chài thi công kéo dài, gây nhiều bức xúc trong dư luận, ảnh hưởng đến sự phát triển của thành phố. Chúng tôi đề nghị chủ đầu tư tiếp tục kết hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương và các ngành chức năng tập trung giải quyết các khó khăn, vướng mắc để dự án sớm hoàn thành, giải tỏa những bức xúc của bà con cử tri thành phố”.

• Bài, ảnh: QUỐC TRƯỞNG