Năm 2015, TP Cần Thơ đã đẩy mạnh sản xuất rau màu và cây công nghiệp ngắn ngày, nhất là chuyển đổi sản xuất trên ruộng lúa kém hiệu quả trong vụ xuân hè. Năm 2016, thành phố tiếp tục phát triển diện tích rau màu cho hiệu quả kinh tế cao, hướng tới sản xuất rau màu an toàn, từng bước giải quyết đầu ra của sản phẩm...

Diện tích sản xuất tăng

Năm 2015, toàn TP Cần Thơ, diện tích gieo trồng rau màu các loại và cây công nghiệp ngắn ngày đạt 19.900 ha, tăng 2.903 ha so với năm 2014. Trong đó, diện tích màu các loại là 11.685 ha (tăng 346 ha so với năm 2014), sản lượng ước đạt 129.668 tấn; cây công nghiệp ngắn ngày 8.215 ha (tăng 2.557 ha so với năm 2014), chủ yếu là cây mè 8.151 ha.

Theo đánh giá của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT) TP Cần Thơ, diện tích rau màu và cây công nghiệp ngắn ngày năm 2015 tăng chủ yếu nhờ điều kiện thời tiết tương đối thuận lợi và chính sách chuyển đổi cây trồng của thành phố có hiệu quả. Thực hiện Quyết định 580/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về chính sách hỗ trợ giống để chuyển đổi từ trồng lúa sang trồng màu tại vùng ĐBSCL, Cần Thơ đã thực hiện hỗ trợ kinh phí 1,18 tỉ đồng cho nông dân chuyển đổi được khoảng 609ha trong vụ đông xuân 2014-2015, chủ yếu là cây bắp, đậu nành, mè, đậu phọng, dưa hấu và rau các loại. Vụ hè thu 2015, ở một số vùng không thuận lợi cho sản xuất lúa do khô hạn, không chủ động được nguồn nước tưới và cho năng suất thấp (ở Thới Lai, Thốt Nốt, Ô Môn) nông dân đã chuyển đổi sản xuất rau màu và cây công nghiệp ngắn ngày với diện tích 3.098 ha gồm: mè (2.424 ha), câp bắp (166 ha), dưa hấu (278 ha) và còn lại là rau đậu các loại. Việc nông dân chuyển đổi từ trồng lúa sang trồng mè vụ xuân hè ước lợi nhuận thu được 21,9 triệu đồng/ha, cao hơn trồng lúa hè thu (lợi nhuận lúa hè thu chỉ đạt hơn 5,35 triệu đồng/ha). Năm 2015, Sở NN&PTNT thành phố còn tập trung xây dựng và mở rộng vùng rau theo hướng an toàn với diện tích canh tác 312ha, diện tích gieo trồng đạt 1.279 ha, sản lượng thu hoạch 28.803 tấn…

Bà Nguyễn Thị Kiều, Phó Giám đốc Sở NN&PTNT TP Cần Thơ, cho biết: Năm 2015, diện tích, năng suất, sản lượng rau màu và cây công nghiệp ngắn ngày đều tăng. Tình hình tiêu thụ sản phẩm tương đối ổn định; cây mè, bắp, dưa hấu lợi nhuận cao hơn so với trồng lúa. Tới đây, sở tiếp tục thực hiện trợ giá giống theo Quyết định 580 của Thủ tướng, đối với mè trợ giá 800.000 đồng/ha, các loại khác mở trồng mới hỗ trợ 2 triệu đồng/ha. Mục tiêu của thành phố là đẩy mạnh chuyển đổi cây trồng trên đất lúa kém hiệu quả từng bước nâng cao thu nhập của nông dân, đồng thời chuyển đổi cơ cấu cây trồng phải thích ứng biến đổi khí hậu, giảm áp lực nguồn cung lúa hàng hóa. Các địa phương cần tích cực vận động người dân chuyển đổi theo 3 mục tiêu này, có kế hoạch xuống giống màu xuân hè cụ thể, tập trung xuống giống giữa tháng 2 đến tháng 3-2016. Theo kế hoạch năm 2016, thành phố định hướng sản xuất rau màu theo hướng gia tăng diện tích, năng suất, sản lượng. Chọn tạo những giống rau, hoa mới để đưa vào sản xuất theo hướng công nghệ cao khu vực ven đô theo mô hình nông nghiệp đô thị; phát triển các loại rau, cây công nghiệp ngắn ngày có giá trị kinh tế cao trên một đơn vị diện tích; xây dựng vùng sản xuất rau an toàn theo quy trình VietGAP… Diện tích sản xuất rau màu các loại đạt 9.275 ha, sản lượng 89.930 tấn; cây công nghiệp ngắn ngày đạt 5.900 ha, sản lượng 5.445 tấn.

Sản xuất phải gắn với thị trường

Theo phản ánh của các quận, huyện trên địa bàn thành phố, để đẩy mạnh diện tích trồng rau màu và cây công nghiệp ngắn ngày, quan trọng nhất hiện nay là cần giải quyết đầu ra sản phẩm. Ông Trương Văn Phú, Phó Phòng Kinh tế quận Ô Môn, cho biết: Sản xuất rau màu của quận trong 3 năm nay đều tăng do thực hiện Quyết định 580 của Thủ tướng, nông dân nhận thấy sản xuất rau màu và cây công nghiệp ngắn ngày hiệu quả kinh tế cao nên cũng mạnh dạn chuyển đổi. Chẳng hạn như đối với cây mè năm 2013 chỉ 1.400 ha, đến năm 2015 là 2.622 ha. Vấn đề quan tâm của địa phương là đầu ra sản phẩm, nhiều địa phương phát triển diện tích mè có thể dẫn đến đầu ra gặp khó. Ngành nông nghiệp thành phố cần hỗ trợ địa phương liên kết bao tiêu sản phẩm mè cho nông dân.

TP Cần Thơ đang định hướng phát triển trồng rau màu cho hiệu quả kinh tế. Trong ảnh: Trồng dưa hấu ở Bình Thủy.

Theo ông Nguyễn Hữu Tặng, Phó Chủ tịch UBND quận Thốt Nốt, năm 2015 tổng diện tích gieo trồng rau màu và cây công nghiệp ngắn ngày của địa phương 4.200 ha, trong đó sản xuất rau an toàn là 78 ha. Tình hình tiêu thụ rau màu ổn định, giá tăng nhẹ, đảm bảo nông dân tái sản xuất. Năm 2016, quận có kế hoạch sản xuất 3.750 ha, trong đó mè là 3.100 ha và còn lại là rau màu các loại. Chuyển đổi cơ cấu cây trồng, quận kiến nghị thành phố hỗ trợ giải quyết đầu ra cho nông sản địa phương bằng cách doanh nghiệp liên kết tiêu thụ nông sản cho nông dân; quy hoạch vùng trồng rau màu chuyên canh, sản xuất theo hướng an toàn; cấp giấy chứng nhận an toàn cho nông dân và ngành nông nghiệp đẩy mạnh hỗ trợ kinh phí cho nông dân chuyển đổi…

Quận Bình Thủy năm 2015 có diện tích gieo trồng rau màu khoảng 750 ha, sản lượng 11.000 tấn, chủ yếu là dưa hấu chiếm 60%, còn lại là các loại rau ăn trái... Bà Nguyễn Thị Ngọc Yến, Trưởng Phòng Kinh tế quận Bình Thủy, cũng cho biết: Sản phẩm rau màu của địa phương chủ yếu nông dân bán cho thương lái, vào siêu thị rất ít. Bình Thủy cũng dự kiến tổ chức bán rau an toàn tại chợ An Thới vào cuối tháng 12-2016. Hiện quận có 44,8 ha chuyên sản xuất rau an toàn, sản xuất rau an toàn chưa phát triển nhanh do còn khó khăn về đầu ra, nông dân còn ngại sản xuất. Bình Thủy cũng có quy hoạch vùng trồng rau an toàn 250 ha (ở 3 phường Long Tuyền, Long Hòa và Thới An Đông), vùng nguyên liệu cung cấp rau an toàn cho thành phố. Ngành nông nghiệp thành phố cần tiếp tục hỗ trợ để nông dân chuyển đổi cây trồng có hiệu quả…

TP Cần Thơ đã và đang thực hiện chuyển đổi cơ cấu cây trồng, nhất là trước tình hình ảnh hưởng của  El Nino, khô hạn diễn ra gay gắt, việc giảm diện tích trồng lúa chuyển sang trồng màu là giải pháp khả thi. Năm 2015, diện tích gieo trồng rau màu và cây công nghiệp ngắn ngày của thành phố tăng 17%, lợi nhuận cao hơn gấp mấy lần trồng lúa, đã góp phần nâng cao giá trị sản phẩm nông sản của thành phố và thu nhập cho nông dân. Phó Chủ tịch UBND TP Cần Thơ Đào Anh Dũng nhấn mạnh: "Sở NN&PTNT thành phố phải xây dựng kế hoạch sản xuất rau màu và cây công nghiệp ngắn ngày năm 2016 chi tiết, nhất là tập trung sản xuất trong vụ xuân hè, xác định các loại chủ lực là mè, bắp và đậu... Các quận, huyện cũng phải xây dựng kế hoạch cụ thể sản xuất rau màu và cây công nghiệp ngắn ngày của địa phương. Xác định lại vùng trồng, bố trí các loại cây trồng phù hợp, xúc tiến tổ chức sản xuất, tập huấn hướng dẫn kỹ thuật cho nông dân và hướng nông dân sản xuất theo hướng an toàn, không dư lượng thuốc trừ sâu"… Theo Phó Chủ tịch UBND TP Cần Thơ Đào Anh Dũng, vừa qua, UBND thành phố đã chỉ đạo cho 2 ngành, trong đó ngành nông nghiệp tổ chức sản xuất rau sạch và công thương giải quyết khâu tiêu thụ. Tổ chức các điểm bán rau sạch tại một số chợ trên địa bàn thành phố, sau đó nhân rộng mô hình.

Bài, ảnh: ANH KHOA