Không gian mạng mở ra nhiều cơ hội học tập, sáng tạo và kết nối cho giới trẻ, nhưng cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ từ dụ dỗ, thao túng tâm lý, bắt nạt trực tuyến đến lừa đảo.

Chương trình VIP Tour tham quan các khu vực triển lãm tương tác công nghệ tại Ngày hội An toàn trực tuyến (Ảnh: Ban tổ chức)

Trước thực tế đó, Chiến dịch “Không Một Mình 2026” hướng tới trang bị kỹ năng an toàn số và xây dựng mạng lưới hỗ trợ, để trẻ không đơn độc khi gặp rủi ro trên môi trường mạng.

Học cách nhận diện, ứng phó với "cạm bẫy" số

Năm 2025, Liên minh Niềm Tin Số (DTA) khởi xướng Chiến dịch “Không Một Mình”, với thông điệp “Cùng nhau an toàn trực tuyến”, nhằm nâng cao nhận thức và kỹ năng nhận diện các nguy cơ trên không gian mạng. Sau một năm triển khai, chiến dịch đã tiếp cận hơn 6.100 điểm trường, 113.000 lớp học tại 34 tỉnh, thành phố; hơn 8 triệu học sinh, sinh viên, giáo viên và phụ huynh.

Trên môi trường số, chiến dịch đạt hơn 1,5 tỷ lượt xem và tiếp cận 40 triệu người dùng. Năm 2026, chiến dịch chuyển trọng tâm từ nhận diện nguy cơ sang xây dựng các kết nối an toàn, có trách nhiệm. Trung tướng Lê Xuân Minh, Cục trưởng An ninh mạng, Phó Chủ tịch điều hành Hiệp hội An ninh mạng quốc gia, Chủ tịch Liên minh Niềm Tin Số chia sẻ: Giáo dục an toàn trực tuyến là giúp các em nhận diện tình huống bất thường, biết đặt ra giới hạn, từ chối những yêu cầu vượt quá giới hạn, dừng lại khi cảm thấy không an toàn và chủ động tìm đến người có thể hỗ trợ. Người lớn cũng cần tạo môi trường tin cậy để các em chia sẻ những điều khiến mình lo lắng, kể cả khi đã mắc sai lầm.

Theo định hướng của chiến dịch, khi xảy ra sự việc, trẻ cần được hướng dẫn các bước xử lý cơ bản: dừng tương tác, không tiếp tục lan truyền nội dung liên quan, lưu giữ thông tin cần thiết, báo cáo và tìm đến người có thể hỗ trợ. Khi chứng kiến bạn bè gặp sự cố, các em không nên phát tán câu chuyện, hình ảnh mà cần kết nối bạn với người có thể hỗ trợ. Một ấn phẩm giáo dục trọng tâm của chiến dịch là cẩm nang “Kết nối không tổn thương”, được thiết kế trực quan. Cẩm nang còn tích hợp không gian tương tác để các em viết, vẽ, chia sẻ, trở thành cầu nối giúp cha mẹ, thầy cô lắng nghe và đồng hành.

Xây dựng mạng lưới bảo vệ đa tầng cho trẻ em

Từ tối 30/10 đến hết ngày 1/11/2026, tại khu vực phố đi bộ hồ Hoàn Kiếm, Hà Nội, “Ngày hội An toàn trực tuyến” thu hút hàng nghìn lượt phụ huynh, giáo viên và học sinh tham gia. Quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục trở thành không gian trải nghiệm với các gian hàng công nghệ, hoạt động tương tác, minishow học đường và chương trình giao lưu âm nhạc. Theo Ban tổ chức, chiến dịch được triển khai tại 34 tỉnh, thành phố, với hơn 1.450 trường học tham gia, hơn 1.800 buổi workshop, tọa đàm và hoạt động tương tác; hơn 4.400 ứng viên đăng ký chương trình Đại sứ An toàn số học đường. Các hoạt động truyền thông ghi nhận hơn 300 triệu lượt xem, 22,6 triệu lượt tương tác trên không gian mạng, với sự đồng hành của 800 KOL... nghệ sĩ và nhà sáng tạo nội dung.

Em Nguyễn Ngọc Linh, học sinh lớp 9C, Trường trung học cơ sở Nguyễn Du, phường Đại Mỗ, Hà Nội chia sẻ, sau khi tham gia các hoạt động trải nghiệm, em hiểu cần cảnh giác với những người lạ bất ngờ làm quen, nhắn tin trên mạng. “Nếu bị dụ dỗ hoặc rơi vào bẫy lừa đảo như “bắt cóc online”, em sẽ báo ngay cho cha mẹ và thầy cô, không im lặng hay tự tìm cách giải quyết”- Ngọc Linh nói.

Tại gian hàng trải nghiệm công nghệ của Meta, em Lê Quý Đức, sinh viên năm thứ tư Học viện Ngoại giao, trong vai trò Đại sứ thương hiệu, giới thiệu 5 chủ đề: văn minh trên mạng; kiểm soát bảng tin; nhận diện nội dung số; quản lý tương tác; giới hạn thời gian sử dụng. Các câu hỏi tương tác giúp người tham gia tự đánh giá cảm xúc, hành vi và tiếp nhận khuyến nghị xử lý an toàn.

Không chỉ hướng đến học sinh, chiến dịch “Không Một Mình 2026” còn chú trọng trang bị kiến thức, công cụ cho những người trực tiếp đồng hành với trẻ mỗi ngày. Cục An ninh mạng và Liên minh Niềm Tin Số phối hợp Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc đã tổ chức các lớp tập huấn, đào tạo chuyên gia nguồn cho giáo viên tại 34 tỉnh, thành phố. Sau khi được tập huấn và cấp chứng nhận, các chuyên gia tiếp tục đào tạo giáo viên tại địa phương, góp phần hình thành đội ngũ có khả năng nhận biết, hướng dẫn và hỗ trợ học sinh khi gặp tình huống không an toàn trên mạng.

Bên cạnh đó, phong trào “5 phút cùng em” được phát động với lời kêu gọi mỗi người lớn dành ít nhất 5 phút mỗi ngày để hỏi han, lắng nghe và tìm hiểu về thế giới số của trẻ. Thay vì vội vàng đưa ra lời khuyên hoặc trách móc, cha mẹ cần tạo cơ hội để con chia sẻ những điều đang suy nghĩ, lo lắng. Sự lắng nghe thường xuyên có thể hình thành niềm tin, giúp trẻ chủ động tìm đến người lớn khi gặp vấn đề. Mạng lưới bảo vệ mà chiến dịch hướng tới không chỉ có gia đình và nhà trường mà còn bao gồm cơ quan quản lý, lực lượng công an, tổ chức xã hội, đoàn thể, nền tảng công nghệ, doanh nghiệp, truyền thông và cộng đồng sáng tạo nội dung.

Trong đó, lực lượng công an và các đơn vị liên quan phối hợp triển khai hoạt động tại địa phương, tới cả cấp xã; Đoàn Thanh niên, Hội Phụ nữ và các câu lạc bộ Niềm Tin Số góp phần đưa kiến thức an toàn số đến gần hơn với cộng đồng. Bên cạnh đó, chương trình Đại sứ An toàn số học đường tạo điều kiện để học sinh, sinh viên được lựa chọn, tập huấn và tham gia lan tỏa thông điệp tại trường học. Cách tiếp cận này không xem người trẻ đơn thuần là đối tượng cần bảo vệ mà còn là chủ thể góp phần xây dựng môi trường số an toàn, văn minh.

Lan tỏa thông điệp trở thành văn hóa ứng xử

Một điểm nhấn khác của chiến dịch là sử dụng âm nhạc và các hình thức sáng tạo để đưa thông điệp đến gần hơn với giới trẻ. Năm 2025, ca khúc “Clicking” và điệu nhảy do nghệ sĩ trẻ Quang Đăng biên đạo góp phần lan tỏa thông điệp “Cùng nhau an toàn trực tuyến”. Năm nay, chiến dịch tiếp tục phát huy sức lan tỏa của âm nhạc thông qua Dance Challenge (thử thách nhảy) và các hoạt động sáng tạo nội dung trên mạng xã hội. Tại Ngày hội An toàn trực tuyến, minishow “Kết nối học đường” và đêm Gala âm nhạc có sự tham gia của nhiều nghệ sĩ trẻ như Rapper Đen, MONO, Quang Hùng MasterD, Phùng Khánh Linh,...

Chiến dịch “Không Một Mình 2026 - Kết nối không tổn thương” diễn ra từ ngày 10/10 đến 10/12/2026 trên toàn quốc. Tuy nhiên, giá trị lâu dài của chiến dịch không chỉ nằm ở số lượng trường học tham gia, lượt tiếp cận hay những sự kiện cộng đồng, mà còn ở khả năng duy trì các kỹ năng và mạng lưới hỗ trợ sau khi chiến dịch kết thúc.

Từ “cùng nhau an toàn trực tuyến” đến “kết nối không tổn thương”, chiến dịch đang hướng tới một mục tiêu rộng hơn: không chỉ giúp trẻ biết cách tự bảo vệ mà còn hình thành văn hóa kết nối có trách nhiệm, trong đó mỗi cá nhân và tổ chức đều góp phần xây dựng không gian mạng an toàn, nhân văn.

ANH THƠ (Báo Nhân dân)