Sáng 18-2, tại hội nghị đánh giá môi trường thu hút đầu tư trên địa bàn TP Cần Thơ giai đoạn 2011- 2015, nhiều ý kiến của lãnh đạo sở, ngành cho rằng kết quả thu hút đầu tư của thành phố hiện chưa tương xứng với sự phát triển, dự án đầu tư quy mô nhỏ, công nghệ cao chưa nhiều, một số lĩnh vực khó thu hút đầu tư. Do đó, cần đánh giá đúng thực chất kết quả để có hướng chuyển mạnh mẽ trong mời gọi nhà đầu tư thời gian tới.

 Thiếu "lực hút"

Giai đoạn 2011-2015, thành phố đã thực hiện nhiều giải pháp cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh; sự quyết tâm của lãnh đạo thành phố, sự đồng thuận của các sở, ngành, các quận huyện đã góp phần thu hút đầu tư vào thành phố, thúc đẩy tăng trưởng, chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Ông Nguyễn Văn Hồng, Giám đốc Sở Kế hoạch và Đầu tư (KH&ĐT) thành phố, cho biết: "Đến cuối năm 2015, thành phố có 388 dự án còn hiệu lực, tổng vốn đầu tư 85.350 tỉ đồng; hiện có 15.339 doanh nghiệp (DN) các loại hình đang hoạt động trên các lĩnh vực công nghiệp, thương mại- dịch vụ, xuất nhập khẩu, vốn đăng ký kinh doanh 95.162,3 tỉ đồng… Tuy nhiên, trong số DN hiện có thì số DN ngừng hoạt động, chờ làm thủ tục giải thể… chiếm khoảng 20%. Trong số 388 dự án đầu tư còn hiệu lực, có đến 320 dự án trong nước, vốn đầu tư chiếm 76% tổng vốn đầu tư; 68 dự án đầu tư nước ngoài, chiếm 24% tổng vốn đầu tư nhưng chủ yếu là khu vực châu Á. Nhìn chung các dự án đầu tư chưa tạo được động lực phát triển nhanh, bền vững cho thành phố; nhiều dự án nhỏ, công nghệ trung bình, chưa xử lý tốt các vấn đề ô nhiễm môi trường". Theo ông Nguyễn Văn Hồng, trong số 388 dự án đầu tư, chủ yếu tập trung vào lĩnh vực thương mại- dịch vụ, công nghiệp- xây dựng, còn lĩnh vực nông nghiệp chính sách thu hút chưa hấp dẫn nhà đầu tư.

Một thực tế khác, giá thuê đất của thành phố cao so với các địa phương trong vùng, với 80 USD/m2 thì khó mà mời gọi DN đến đầu tư. Theo ông Nguyễn Minh Toại, Giám đốc Sở Công thương thành phố, giá thuê đất ở một số khu công nghiệp (KCN) của thành phố hiện nay do công ty đầu tư hạ tầng KCN quyết định, giá mỗi nơi có chênh lệch nhau, trong khi nhà đầu tư không có thời gian để khảo sát giá thuê từng KCN. Mặt khác, hạ tầng giao thông chưa đồng bộ, DN vận chuyển hàng hóa lên các cảng TP HCM xuất khẩu phải mất thêm 10 USD/tấn, lẽ đương nhiên DN sẽ đắn đo khi đầu tư. Lãi suất cho vay đầu tư trung và dài hạn của ngân hàng cao hơn mức lợi nhuận mà DN làm ra, nên DN chọn vay ngắn đầu tư dài và điều này rất rủi ro, DN khó phát triển bền vững. Những năm gần đây, tình hình thu hút đầu tư vào ngành công nghiệp của thành phố đang có xu hướng giảm dần, các chính sách ưu đãi đầu tư của Chính phủ không còn, do Cần Thơ là đô thị loại I. Một số chính sách ưu đãi đầu tư đối với ngành công nghiệp chưa đáp ứng mong đợi của DN. DN khó khăn trong tiếp cận chính sách hỗ trợ, chẳng hạn vừa qua có một vài DN ở Thốt Nốt muốn đầu tư Dự án sản xuất công nghiệp hỗ trợ, khi hoàn tất hồ sơ tại thành phố, DN phải đem hồ sơ trình qua 5 bộ để hưởng ưu đãi theo Nghị định 111 của chính phủ, nhưng DN mới qua 2 bộ đã bỏ cuộc và chấp nhận vay vốn ngân hàng để đầu tư.

Các doanh nghiệp, nhà phân phối trong nước đến tham quan, tìm kiếm cơ hội hợp tác cung ứng hàng hóa nông sản tại Hợp tác xã Rau an toàn phường Long Tuyền, quận Bình Thủy. Ảnh: M.HUYỀN

Thành phố có chính sách hỗ trợ cho nhà đầu tư theo Quyết định số 07/QĐ-UBND ngày 5-9-2014 về hỗ trợ sau đầu tư, theo đó các nhà đầu tư có thể được hỗ trợ lên đến 10 tỉ đồng/dự án (lãi suất vay). Theo ông Nguyễn Văn Hồng, Giám đốc Sở KH&ĐT từ khi triển khai quyết định này đến nay chưa có nhà đầu tư nào nộp đơn yêu cầu hỗ trợ. Quỹ đất sạch của thành phố thời gian qua chủ yếu ưu tiên cho đầu tư giáo dục, y tế; các lĩnh vực khác có đầu tư nhưng vốn ngân sách quá khiêm tốn, không đủ tạo quỹ đất sạch đáp ứng yêu cầu nhà đầu tư. "Thực chất, DN quyết định đầu tư vào thành phố, họ không dựa vào sự hỗ trợ, giá thuê đất… mà họ phải thấy được lợi nhuận khi đầu tư"- ông Hồng khẳng định. Còn theo ông Nguyễn Ngọc Hè, Giám đốc Sở NN&PTNT, quy mô sản xuất nông nghiệp nhỏ lẻ, DN đầu tư không nhiều, kêu gọi DN đầu tư lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao không có. Nguyên nhân khách quan do đầu tư nông nghiệp rủi ro cao; giá bấp bênh, đầu ra rủi ro; nguyên nhân chủ quan do đầu tư của thành phố cho nông nghiệp không tương xứng với tiềm năng, tiềm lực của thành phố; mời gọi cũng chưa chú trọng, chính sách khuyến khích đầu tư không đáp ứng mong đợi của nhà đầu tư. Cần thay đổi cách kêu gọi đầu tư, có chính sách ưu tiên đầu tư cho nông nghiệp; đa dạng hóa các hình thức đầu tư: các công trình, dự án kêu gọi đầu tư cần công khai, minh bạch.

 Cần chiến lược linh động

Nhận định về lợi thế của Cần Thơ trong tương quan vùng ĐBSCL, ông Võ Hùng Dũng, Giám đốc VCCI Cần Thơ, cho rằng: Cần Thơ có lợi thế hơn các địa phương trong vùng, nhưng trong chiến lược thu hút đầu tư chỉ nêu tên dự án mời gọi mà không có giải pháp và chính sách đi kèm thì không thể gọi được đầu tư. Cần Thơ thiếu đất sạch do thiếu cơ chế quản lý đối với công ty hạ tầng KCN. Dự án, vốn FDI tại Cần Thơ còn khiêm tốn, nhưng không có nghĩa là thành phố phải dồn hết sức để kêu gọi nhà đầu tư FDI, mà các nhà đầu tư lớn trong nước hiện đang đầu tư tại thành phố cũng rất có tiềm lực, đủ khả năng đầu tư những dự án lớn, tạo điểm nhấn cho thành phố. Lâu nay, khi mời gọi đầu tư, các địa phương chủ yếu tính toán vấn đề đất đai, chính sách ưu đãi… mà chưa đặt nặng vấn đề: nhà đầu tư có lợi ích gì khi đầu tư vào địa phương. Thành phố cần phải cho nhà đầu tư thấy lợi ích của họ, nhà đầu tư không chỉ bán hàng thành phố mà còn ra thị trường ĐSBCL và đi các nước trên thế giới từ Cần Thơ. Thành phố đang thiếu khu logistics để hút nhà đầu tư, cần khuyến khích DN đầu tư các tổ hợp logistics, xác định ngành nghề mà thành phố muốn nhắm đến, muốn kêu gọi đầu tư và khi phát hiện được những mô hình mới đang đầu tư phát triển thì cần ưu tiên cho họ bằng chính sách và mời gọi nhà đầu tư bên ngoài vào cùng hợp tác.

Theo ông Nguyễn Khánh Tùng, Giám đốc Trung tâm Xúc tiến Đầu tư- Thương mại và Hội chợ triển lãm TP Cần Thơ, lâu nay công tác xúc tiến đầu tư quy nhiệm vụ chủ yếu do 2 cơ quan thực hiện (Sở KH&ĐT, và Trung tâm Xúc tiến Đầu tư- Thương mại và Hội chợ triển lãm) mà chưa tính đến vai trò của các sở, ngành; quận huyện. Do đó, thời gian tới cần sự phối hợp chặt hơn và tính đến chuyện nâng cao năng lực chuyên môn, trình độ ngoại ngữ cho các sở, ngành và quận, huyện- nơi sở hữu các dự án mời gọi đầu tư. Có nghiên cứu dự án tiền khả thi trước khi mời gọi đầu tư, để hạn chế tình trạng nhà đầu tư hỏi về thông tin về các dự án mà chúng ta không giải thích được. Phải đổi mới và nâng cao hiệu quả xúc tiến đầu tư, chú trọng khởi sự DN.

Đồng tình với quan điểm của các sở, ngành, ông Trương Quang Hoài Nam, Phó Chủ tịch UBND thành phố, cho rằng, hiện bình quân số DN tại thành phố là 11,7 DN/1.000 dân, gấp đôi mức bình quân cả nước. Điều này cho thấy, công tác khởi sự DN thành phố thực hiện khá tốt. Khó khăn nhất là làm sao để có quỹ đất sạch cho nhà đầu tư. Về mặt lý thuyết thì lợi thế về thương mại- dịch vụ, nhưng đó là lý thuyết phát triển; không thể phát triển thương mại- dịch vụ nếu không có một ngành công nghiệp đủ mạnh (phải có sản xuất, mới có trao đổi, mua bán). Phải tìm hiểu mong muốn của nhà đầu tư, xem họ cần gì khi đầu tư vào thành phố để có chiến lược đúng trong thu hút đầu tư.

Gia Bảo

ÔNG VÕ THÀNH THỐNG, CHỦ TỊCH UBND TP CẦN THƠ: Thấy rõ bức tranh tối- sáng trong thu hút đầu tư để có chiến lược tốt hơn Môi trường đầu tư của thành phố thời gian qua được cải thiện theo hướng thông thoáng, công khai, minh bạch. Tuy nhiên, môi trường đầu tư còn hạn chế: quy mô vốn đầu tư còn khiêm tốn so nhu cầu phát triển, nhất là dự án FDI; tỷ lệ lấp đầy KCN còn thấp, nhiều lĩnh vực chưa thu hút được DN đầu tư, đặc biệt là nông nghiệp. Hạ tầng giao thông cải thiện đáng kể nhưng vẫn chưa đáp ứng nhu cầu phát triển của DN, nhất là các dự án giao thông kết nối chưa được đầu tư đồng bộ. Cơ chế chính sách đặc thù của Trung ương dành cho thành phố và chính sách riêng của thành phố hiện chưa hấp dẫn nhà đầu tư. Công tác quy hoạch và thực hiện quy hoạch cũng chưa tốt Do đó, chúng ta phải làm rõ từng vấn đề hạn chế, thấy được bức tranh tối- sáng trong thu hút đầu tư để có chiến lược thu hút tốt hơn từ năm 2016 trở đi. Muốn làm được điều này phải tạo lập môi trường kinh doanh thông thoáng, minh bạch. Tôi yêu cầu thủ trưởng các sở, ngành, các quận, huyện tăng cường hỗ trợ nhà đầu tư, tăng đầu tư; hằng tháng Chủ tịch thành phố chủ trì, Sở KH&ĐT là cơ quan tham mưu cho lãnh đạo thành phố sẽ họp giao ban để rà soát các vấn đề liên quan đến đầu tư, hỗ trợ DN. Giám đốc các sở: KH&ĐT, Tài nguyên và Môi trường, Xây dựng, Cục thuế, phải bố trí lịch tiếp dân, tiếp DN vào sáng thứ hai hằng tuần. Tăng cường công tác thông tin, tuyên truyền qua báo, đài về chính sách thu hút, dự án đầu tư của thành phố. Hiện nay, sự cạnh tranh thu hút đầu tư giữa các địa phương ngày càng cao, chính sách ưu đãi thuế của thành phố không bằng các địa phương, trong khi giá thuê đất cao hơn. Song, không vì thế mà chúng ta cạnh tranh với các tỉnh trong vùng mà cần chuyển sang phục vụ tỉnh bạn và phải đặt Cần Thơ trong vai trò, vị trí trung tâm vùng ĐBSCL để đẩy mạnh đầu tư logistics phục vụ xuất khẩu, cung ứng hàng hóa cho các địa phương. Giá thuê đất cao, nhưng cũng khó giải quyết ngay được, chúng ta chỉ có thể tìm cách giảm giá thành đầu tư (không tính chi phí giải phóng mặt bằng -PV) để có giá thuê tốt cho nhà đầu tư. Thành phố có lợi thế hơn các địa phương về nguồn nhân lực chất lượng cao, hạ tầng giao thông hoàn chỉnh hơn, cần tận dụng lợi thế để thu hút đầu tư. Cần tập trung mời gọi dự án công nghệ cao, những dự án có công nghệ trung bình nhưng không ô nhiễm và có thể giải quyết được nhiều lao động khu vực nông thôn thì chúng ta cũng phải tiếp nhận để giải quyết sự dịch chuyển lao động trong 61% của khu vực nông nghiệp (cơ cấu nông nghiệp hiện chiếm khoảng 9% trong GDP, nhưng thu hút đến 61% lao động của thành phố). Các sở, ngành, quận huyện cần đẩy mạnh cải cách hành chính, chú trọng công tác đào tạo cán bộ, nhất là cán bộ làm việc trong bộ phận liên quan đến đầu tư. Cùng phối hợp để tạo môi trường kinh doanh bình đẳng, công bằng. Thu Hà (ghi)