Cùng với cả nước, TP Cần Thơ đã và đang từng bước hội nhập sâu vào nền kinh tế quốc tế (KTQT). Qua đó, dù đạt nhiều thành tựu quan trọng nhưng theo nhận định chung của các ngành hữu quan: trình độ cán bộ của các sở, ngành, nhiều doanh nghiệp (DN) trên địa bàn thành phố về kiến thức hội nhập KTQT còn nhiều hạn chế khiến hiệu quả của công tác hội nhập chưa cao. Đây là vấn đề khó đã và đang đặt ra khi TP Cần Thơ trong tiến trình hội nhập sâu vào nền kinh tế thế giới.

* Thích ứng với sân chơi lớn

Ban Hội nhập KTQT TP Cần Thơ cho rằng: Thời quan qua, công tác hội nhập KTQT luôn được lãnh đạo thành phố và sở, ngành hữu quan quan tâm, chỉ đạo cùng với sự nỗ lực, quyết tâm của các DN và nhân dân nên công tác hội nhập KTQT đạt được những thành tựu nhất định trên các lĩnh vực, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của thành phố. Điển hình như: quan hệ hợp tác kinh tế giữa TP Cần Thơ với các nước trên thế giới ngày càng được mở rộng; kim ngạch xuất khẩu năm sau luôn tăng trưởng cao hơn so với năm trước. Đến đầu tháng 3-2011, thành phố có 51 dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), vốn đăng ký hơn 786,2 triệu USD; trong đó có 44 dự án (vốn đăng ký hơn 227,8 triệu USD) đang hoạt động và đã giải ngân gần 187 triệu USD... Đặc biệt, thông qua các hoạt động xúc tiến đầu tư, thương mại, du lịch..., TP Cần Thơ đã tạo được ấn tượng tốt đẹp trong lòng bạn bè trong nước và quốc tế hình ảnh một thành phố năng động, giàu tiềm năng, góp phần thúc đẩy giao lưu về văn hóa, kinh tế, thu hút nguồn lực đầu tư phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn thành phố...

Nâng cao nhận thức của DN về hội nhập KTQT, hỗ trợ DN đổi mới công nghệ, nâng cao chất lượng sản phẩm, khả năng cạnh tranh là yêu cầu cấp bách hiện nay. Trong ảnh: Chế biến cá tra xuất khẩu tại Công ty TNHH thủy sản Trường Nguyên.

Đặc biệt, Phòng Quản lý xuất nhập khẩu khu vực Cần Thơ chính thức hoạt động từ ngày 1-1-2009, có nhiệm vụ cấp Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) cho hàng hóa xuất khẩu hoặc Giấy chứng nhận xuất khẩu, nhập khẩu hàng hóa cho các DN xuất khẩu ở ĐBSCL. Việc làm này giúp DN xuất khẩu thuận lợi trong việc lập hồ sơ hưởng ưu đãi thuế quan trong các hiệp định song phương được ký kết giữa Việt Nam với các đối tác nước ngoài, góp phần tăng sức cạnh tranh hàng hóa của DN trên thị trường thế giới. Năm 2010 đến nay, tại đây tiếp nhận 40 hồ sơ đăng ký thương nhân; cấp trên 3.000 bộ hồ sơ C/O, với tổng kim ngạch xuất khẩu hàng hóa đạt gần 310 triệu USD...

* Còn nhiều tồn tại, khó khăn

Dù đạt được nhiều kết quả quan trọng, song thực tế hiện nay, công tác hội nhập KTQT ở TP Cần Thơ còn nhiều khó khăn. TP Cần Thơ chưa phát huy được công tác quảng bá hình ảnh, tiềm năng, cơ hội đầu tư phục vụ cho hoạt động ngoại giao kinh tế. Ngành nông nghiệp thành phố tuy được đầu tư về mặt ứng dụng khoa học kỹ thuật nhưng giá trị sản xuất còn thấp, chủ yếu đáp ứng nhu cầu tiêu thụ trong nước, chưa đáp ứng được các tiêu chuẩn xuất khẩu. Các DN chủ lực về gạo, thủy sản trên địa bàn thành phố chủ yếu sản xuất riêng lẻ, chưa có sự liên kết, hợp tác với nhau để đủ sức cạnh tranh với các DN trong vùng và trong cả nước. Ông Trần Thanh Cần, Phó Giám đốc Sở Kế hoạch và Đầu tư TP Cần Thơ, cho rằng: Ngay đội ngũ làm công tác quản lý cũng còn yếu về các vấn đề hội nhập KTQT. Bởi lẽ, dù được đào tạo nhưng hình thức này còn mang tính chắp vá, cán bộ làm công tác chuyên môn chưa có điều kiện ứng dụng những gì đã học được, ít được cập nhật những kiến thức mới... Đây là một thực tế tồn tại khiến công tác quản lý, định hướng hội nhập KTQT trên địa bàn thành phố còn nhiều tồn tại, khó khăn.

Ông Nguyễn Minh Thông, Phó Cục trưởng Cục Hải quan Cần Thơ, cho biết: Do chưa quan tâm đến các vấn đề hội nhập KTQT, nên DN của thành phố chưa cập nhật hoặc cập nhật không đầy đủ những quy định, luật lệ... của thị trường nhập khẩu khiến hiệu quả xuất khẩu chưa cao. Đội ngũ nhân viên làm công tác xuất nhập khẩu tại các DN đều chưa qua đào tạo nghiệp vụ về khai báo hải quan, chưa nắm vững các quy trình thủ tục hải quan. Không chỉ vậy, nhân viên làm thủ tục xuất nhập khẩu của một số DN thường xuyên thay đổi dẫn đến việc thực hiện các thủ tục hải quan sai sót, ảnh hưởng đến công tác quản lý của cơ quan hải quan, làm chậm quá trình thông quan của DN.

Cũng theo ông Nguyễn Minh Thông, qua quá trình theo dõi của ngành hải quan, hiện nay, cán cân thương mại luôn bị nhập siêu từ 10 – 20%. “Nếu nhập siêu cho sản xuất thì không đáng lo, nhưng nhập siêu cho tiêu dùng không thiết yếu chiếm số lượng lớn. Điều này ảnh hưởng lớn đến nhiều ngành sản xuất trong nước, tác động đến lạm phát, khó khăn về tiền tệ...” – ông Thông nói. Đâu là nguyên nhân của tình trạng này? Theo ông Nguyễn Minh Thông, do các bộ, ngành hữu quan quan tâm chưa thỏa đáng với việc sử dụng các rào cản trong hội nhập KTQT. Điển hình như hiệp định rào cản kỹ thuật trong thương mại (TBT), Hiệp định về các biện pháp kiểm dịch động thực vật (SPS)...

* Gỡ khó như thế nào?

Ông Nguyễn Minh Thông, Phó Cục trưởng Cục Hải quan Cần Thơ, đề nghị: Các bộ, ngành, chính phủ cần nghiên cứu và hình thành các rào cản (ít nhất là với TBT và SPS) theo các hiệp định, công ước quốc tế. Từ đó, xây dựng các tổ chức thực thi các rào cản này một cách có hiệu quả nhằm ngăn chặn nhập siêu, bảo hộ hàng trong nước. Theo ông Trần Thanh Cần, Phó Giám đốc Sở kế hoạch và Đầu tư TP Cần Thơ, hội nhập KTQT liên quan đến rất nhiều lĩnh vực, nhiều ngành; chưa nói đến các văn bản, chính sách... luôn thay đổi đòi hỏi người làm công tác quản lý nhà nước cần phải cập nhật thường xuyên. Chính vì thế, trong công tác đào tạo, tập huấn kiến thức về hội nhập KTQT, các ngành hữu quan nên có sự phân loại cho phù hợp với các ngành, lĩnh vực cụ thể. Đặc biệt, thành phố sớm biên soạn và ban hành cẩm nang về hội nhập KTQT để làm kim chỉ nam cho công tác tuyên truyền. Nâng cao năng lực cạnh tranh cho các DN, nhất là DN xuất khẩu là vấn đề quan trọng trong bối cảnh hiện nay. Chính vì thế, thành phố cần tiếp tục hỗ trợ các DN đổi mới khoa học công nghệ, nâng cao giá trị sản phẩm, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của tiêu dùng trong nước và xuất khẩu.

Tại buổi họp về công tác hội nhập KTQT, ông Võ Thành Thống, Phó Chủ tịch UBND TP Cần Thơ, lưu ý các ngành hữu quan thành phố cần tập trung vào 4 nhiệm vụ. Đó là: Tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến thông tin về hội nhập KTQT cho cán bộ chủ chốt trong các cơ quan quản lý nhà nước và các DN. Đẩy mạnh các hoạt động xúc tiến thương mại và liên kết hợp tác nhằm mở rộng thị trường, thị phần, nâng cao hiệu quả xuất khẩu. Nâng cao năng lực cạnh tranh của thành phố, đẩy mạnh việc huy động và sử dụng vốn đầu tư một cách hiệu quả; đẩy mạnh việc ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất của các DN; tăng cường công tác đào tạo, nhất là trình độ ngoại ngữ cho cán bộ, người lao động... nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của quá trình hội nhập. Tiếp tục thực hiện cải cách hành chính và hoàn thiện cơ chế, chính sách, tạo điều kiện thuận lợi cho công dân đến thực hiện các thủ tục hành chính, tạo môi trường đầu tư thuận lợi cho các DN...

Bài, ảnh: ĐÔNG TRIỀU